Жиззах судлари тўққиз ойда қандай ишлади?
Жиззахда тўққиз ойда 12 нафар шахс оқланди, иқтисодий низолар бўйича эса даъвогарлар фойдасига 592 миллиард 247 миллион сўмдан ортиқ маблағ ундириш белгиланди. Бу рақамлар судлар фаолиятининг турли қирраларини кўрсатади, аммо уларнинг асл мазмуни инсон ҳуқуқлари қай даражада ҳимоя қилинаётганида намоён бўлади.
Вилоят судида 2026 йилнинг тўққиз ойлик фаолияти муҳокамасига бағишланган матбуот анжумани ўтказилди. Унда жиноят, фуқаролик, иқтисодий ва маъмурий судлар натижалари сарҳисоб қилинди. Вилоят суди раиси Ғиёсиддин Ялгашев суд-ҳуқуқ ислоҳотлари, очиқлик ва шаффофлик масалаларига тўхталди.
Жиноят ишлари бўйича судлар ҳисобот даврида 3 040 нафар шахсга нисбатан 2 603 та ишни кўриб чиқди. Ишлар сони ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 72,7 фоизга ошди. Жиноят ишлари бўйича суд раисининг таъкидлашича, ишлар сонининг кескин ортиши тизимдаги иш юкламасини таҳлил қилиш ва тегишли чоралар кўришни тақозо этмоқда.
Шу даврда 21 803 нафар шахсга нисбатан 19 803 та маъмурий ҳуқуқбузарлик иши кўрилди. Бу тоифадаги ишлар 13,8 фоизга камайган. Бироқ камайишнинг ўзи ҳуқуқбузарликлар ҳам шунча миқдорда қисқарганини англатмайди: бунинг учун ҳуқуқбузарликлар сабаблари ва уларнинг олдини олиш чораларини ҳам таҳлил қилиш зарур.
Оқлов ҳукмлари билан 12 нафар шахс тўлиқ реабилитация қилингани эса судловнинг муҳим жиҳатини очиб беради. Зеро, одил судлов фақат айбдорни жазолаш эмас, айби исботланмаган шахснинг ҳуқуқларини тиклаш масъулиятини ҳам қамраб олади.
Фуқаролик ишлари бўйича судларда 75 176 та иш кўриб тамомланди. Бу ўтган йилга нисбатан 1 338 тага ёки 1,8 фоизга кўп. Оилаларни сақлаб қолишга оид кўрсаткичлар ҳам эътиборга молик: никоҳни бекор қилиш ҳақидаги даъволарнинг 840 таси рад этилган, 115 та иш бўйича иш юритиш тугатилган. Уларнинг 91 тасида эр-хотин яраштирилган, 111 та даъво эса кўрмасдан қолдирилган.
[gallery-32211]
Матбуот анжуманида оилавий низоларни ҳал этишда нафақат ҳуқуқий, балки психологик ва ижтимоий ёндашувнинг аҳамияти алоҳида қайд этилди. Оилавий низоларни камайтириш мақсадида вилоят суди ва Оила ва хотин-қизлар бошқармаси ўртасида ҳамкорлик меморандуми имзоланган.
Иқтисодий судларда 4 683 та иш сайёр мажлисларда ҳал этилди. Бу кўрсаткич жами ишларнинг 42,1 фоизини ташкил қилди. Даъвогарлар фойдасига 592 миллиард 247 миллион сўмдан ортиқ маблағни ундириш ҳақида суд ҳужжатлари қабул қилинди. Бу ерда асосий масала фақат ундирув миқдорида эмас, балки қабул қилинган қарорларнинг ўз вақтида ижро этилишида ҳамдир.
Маъмурий судларда Мажбурий ижро бюроси қарорларини ҳақиқий эмас деб топиш, мансабдор шахсларнинг ҳаракати ёки ҳаракатсизлигини қонунга хилоф деб эътироф этишга оид ишлар 65 тага кўпайган. Мазкур ҳолат маъмурий органлар фаолиятининг қонунийлиги устидан суд назорати масаласига эътиборни кучайтиради.
Матбуот анжуманида журналистлар ва блогерлар ўзларини қизиқтирган саволларга жавоб олди. Судлар фаолиятининг очиқ муҳокама қилиниши муҳим, аммо ҳисоботнинг ҳақиқий қиймати рақамларни баён этиш билан чекланмайди. Бу кўрсаткичлар ортида қандай сабаблар тургани, қарорлар қандай ижро этилаётгани ва фуқаролар ўз ҳуқуқлари тикланганини амалда ҳис қилаётгани ҳам аҳамиятлидир.
Абдужалол Қаюмов, Жамшид Ёрбеков(сурат),
ЎзА мухбирлари
