Хитойда халқаро экспедиция иш бошлади
Халқаро этнофольклор экспедициясининг навбатдаги манзили Хитой Халқ Республикаси бўлди. 2026 йилнинг 6-14 сентябрь кунлари амалга ошириладиган экспедиция Пекин-Хэнань-Шанхай йўналишида ҳаракатланаяпти.
Экспедиция номоддий маданий меросни сақлаш бўйича Хитой тажрибасини ўрганади, илмий манбаларни қўлга киритади, музейлардаги Марказий Осиё халқлари, хусусан, ўзбек маданиятига хос моддий ва номоддий мерос намуналари билан яқиндан танишади ва тадқиқ этади. 10 кунлик илмий сафар маданият ўзакларини юзага чиқаришга қаратилган.
Сафар давомида экспедиция илмий марказларда бўлиб, ўзаро тажриба алмашиш, қўшма илмий лойиҳаларни амалга оширишни режалаштирган. Экспедициянинг Хитойдаги илмий сафари Чин юртининг бой маданияти, номоддий маданий меросни ўрганишнинг халқаро тажрибаси ҳамда ўзбек ва хитой маданий алоқаларининг тарихий илдизларини намоён этади.
Ушбу тадқиқот Буюк Ипак йўли давридан буён давом этиб келаётган икки халқ ўртасидаги маданий кўприкни янада мустаҳкамлашга хизмат қилади. Олимлар Хитой архив ва кутубхоналарида сақланаётган қадимий қўлёзмаларни ҳам кўздан кечиришни мақсад қилган. Маълумки, Хитой манбаларида Марказий Осиё давлатчилиги ва маданияти тарихига оид нодир маълумотлар жуда кўп учрайди.
Экспедиция аъзолари Хитойнинг номоддий маданий меросни рақамлаштириш ва келажак авлодга асл ҳолича етказиш борасидаги замонавий технологияларини ҳам ўрганади. Бундан ташқари, икки мамлакат фольклоршунослари ва этнографлари иштирокида давра суҳбатлари ҳамда илмий семинарлар ўтказилади.
Сафар давомида тўпланган ноёб материаллар асосида махсус илмий тўплам ва ҳужжатли фильм яратилиши режалаштирилган. Бу каби қўшма лойиҳалар Шарқ цивилизациясининг ажралмас қисми бўлган ўзбек миллий қадриятларини дунё миқёсида тарғиб этишда катта аҳамиятга эга. Экспедициянинг ҳар бир куни янги кашфиётлар ва ўзаро манфаатли илмий келишувларга бой бўлиши кутилмоқда.
Якунда эришилган натижалар икки давлат вазирликлари ва илмий академиялари учун муҳим ҳисобот манбаи бўлиб хизмат қилади.
Мазкур экспедиция доирасида Пекин ва Шанхайнинг йирик университетлари билан ҳамкорликда истиқболли илмий меморандумлар имзоланиши кўзда тутилган. Айниқса, Хэнань провинциясидаги қадимий обидалар ва музей фондида сақланаётган Шарқ халқларига оид осори-атиқаларни қиёсий таҳлил қилишга алоҳида эътибор қаратилади.
Олимларимиз Хитойнинг маҳаллий аҳоли ўртасида халқ оғзаки ижоди ва қадимий ҳунармандчилик анъаналарини асраб қолиш бўйича йўлга қўйган ижтимоий дастурларини таҳлил қилади. Тадқиқот жараёнида аждодларимиздан қолган ва ҳозирда хориж фондларида чанг босиб ётган моддий маданият ёдгорликларининг каталогини шакллантириш устувор вазифа этиб белгиланган.
Икки мамлакат маданият вазирликлари кўмагида ташкил этилган ушбу сафар олий таълим ва илм-фан соҳасидаги стратегик шерикликнинг амалий намунасидир. Шунингдек, халқаро экспедиция давомида ўзбек миллий мусиқа асбоблари ва рақс санъатининг ипак йўли орқали Хитой маданиятига кўрсатган таъсири ҳам атрофлича ўрганилади.
Замонавий этнографиянинг илғор методларидан фойдаланган ҳолда, маҳаллий аҳоли ўртасида сақланиб қолган қадимий афсона ва ривоятларнинг ўхшаш жиҳатлари ёзиб олинади.
Бу илмий миссия нафақат тарихий ҳақиқатларни тиклашга, балки бугунги кунда ўзбек миллий брендини халқаро майдонда янада кенг танитишга хизмат қилади.
Экспедиция якунлари бўйича Тошкентда халқаро илмий-амалий конференция ташкил этилиб, унда хитойлик шериклар ҳам ўз маърузалари билан иштирок этади. Тўпланган барча аудио, видео ва матнли маълумотлар Марказий Осиё маданияти тарихи билан шуғулланувчи ёш тадқиқотчилар учун қимматли манба бўлиб қолади.
Н.Усмонова, ЎзА
