Qo‘shiqqa aylangan umrlar
Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasida O‘zbekiston xalq artisti Botir Zokirov tavalludining 90 yilligiga bag‘ishlangan xotira kechasi hamda O‘zbekiston xalq artisti Farrux Zokirov tavalludining 80 yillik yubileyiga bag‘ishlangan “Qo‘shiqqa aylangan umrlar” nomli adabiy-badiiy kecha o‘tkazildi.
Tadbirda yurtimizda milliy san’atimiz rivojiga ulkan hissa qo‘shgan darg‘a ustozlarga e’tibor va ehtirom ko‘rsatish borasida tizimli ishlar olib borilayotgani ta’kidlandi.
Botir Zokirov (1936–1985) — o‘zbek zamonaviy professional estrada san’atining asoschisi, betakror xonanda, iste’dodli rassom, yozuvchi va aktyor edi. U nafaqat O‘zbekistonda, balki xalqaro miqyosda ham tan olingan san’atkor sifatida nom qozongan edi.
Uning ijodiy faoliyati musiqa va xonandalik, tasviriy san’at, adabiyot va tarjima kabi yo‘nalishlarni qamrab olgani bilan ahamiyatli edi. Botir Zokirov o‘zbek milliy musiqasini zamonaviy estrada bilan uyg‘unlashtira olgan san’atkor edi. Uning repertuaridan o‘zbek xalq qo‘shiqlari, o‘zi bastalagan asarlar va jahon xalqlarining qo‘shiqlari joy olgani bilan diqqatga sazovor. “Arab tangosi” uning eng mashhur va tashrif qog‘oziga aylangan ijrolaridan biri.
Botir Zokirov mohir rassom sifatida ham tanilgan. Uning “Saraton”, “Gumbazlar” va “Bolalik ko‘chasi” kabi rangtasvir asarlari mashhur. Ustoz san’atkor ko‘plab hikoya, ocherk va she’rlar muallifi edi. Antuan de Sent-Ekzyuperining “Kichik shahzoda” va Yevgeniy Shvarsning “Soya” asarlarini ilk bor o‘zbek tiliga tarjima qilgan.
Botir Zokirov 1964-yilda O‘zbekiston xalq artisti unvoniga sazovor bo‘lgan, vafotidan so‘ng (2000-yilda) esa “Buyuk xizmatlari uchun” ordeni bilan taqdirlangan.
Farrux Zokirov va «Yalla» guruhining ijodi nafaqat O‘zbekiston, balki butun Sharq va MDH musiqa olamida inqilobiy o‘zgarish yasagan. U an’anaviy o‘zbek milliy musiqasini (maqom va folklor) zamonaviy musiqa bilan uyg‘unlashtira olgan san’atkor. Farrux Zokirov o‘zbek folklorini zamonaviy aranjirovkada taqdim etgan ilk ijodkorlardan biri. Uning qo‘shiqlari milliy ohanglar zamonaviy ritmlar bilan shunday uyg‘unlashganki, bu musiqa ham yoshlarga, ham katta avlodga birdek manzur bo‘lgan.
Ustoz Farrux Zokirov ijodida Sharq falsafasi, betakror romantika kuchli ekani diqqatga sazovor. Qo‘shiqlaridagi ohanglar va ijro uslubi tinglovchini Sharqning sehrli olamiga, issiq qumliklar va qadimiy shaharlar, bebaho milliy qadriyatlar muhitiga olib kiradi.
«Yalla»ning o‘ziga xos «ko‘p ovozli» (polifonik) ijro uslubi bor. Farrux Zokirovning o‘ziga xos yumshoq va shirali ovozi guruhning boshqa a’zolari ovozlari bilan uyg‘unlashib, yaxlit bir garmoniyani hosil qiladi.
San’atkor nafaqat musiqada, balki sahna ko‘rinishida ham milliylikni targ‘ib qilib kelmoqda. U o‘z qo‘shiqlari uchun ham mumtoz, ham zamonaviy she’riyatning eng sara namunalarini tanlaydi. Bu esa qo‘shiqlarning matn jihatdan ham teran va mazmunli bo‘lishini ta’minlaydi. Farrux Zokirov ijodi — bu milliy ildizlarga sodiq qolgan holda jahon musiqa standartlariga chiqishning yorqin namunasidir.
Tadbirda Zokirovlar sulolasining milliy san’atimizdagi o‘rni va ahamiyati xususida batafsil so‘z yuritildi. Dilbar qo‘shiqlar ijro etildi.
Ustoz san’atkor Farrux Zokirov Prezidentimiz, Vatanimiz, xalqimiz tomonidan ko‘rsatilgan bunday izzat va ehtirom uchun minnatdorlik izhor etdi.
N.Usmonova, O‘zA
