Toshkent mahallalarini rivojlantirishda yangicha yondashuvlar qo‘llaniladi
Poytaxtimizda Toshkent shahar hokimi Shavkat Umurzoqov boshchiligida mahallalarni rivojlantirish va “mahalla yettiligi” faoliyatining yangi tamoyillariga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tdi.
5 mingdan ortiq ishtirokchi qatnashgan uchrashuvda mahallani hududiy rivojlanishning to‘laqonli markaziga aylantirish masalalari muhokama qilindi.
Qayd etilganidek, endilikda davlatimiz rahbarining 2026-yil 24-iyundagi “Mahallalarda boshqaruvni samarali tashkil etish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni asosida mahalla faoliyatini rivojlantirishda yangicha yondashuv joriy etiladi. Hujjat mahalla rolini kuchaytirish, uning xodimlari mas’uliyatini oshirish va aholi muammolarini joyida hal qilishga qaratilgan.
Farmonga ko‘ra, har bir mahalladagi ishlar aniq vaziyatni o‘rganish asosida tashkil etilishi kerak. Ya’ni, hududda qancha aholi yashashi, qaysi oilalar yordamga muhtojligi, ish o‘rinlari yetishmayotgani, qanday ijtimoiy muammolar mavjudligi, nimalarni obodonlashtirish va qanday loyihalarni amalga oshirish mumkinligi tahlil qilinadi. Bu alohida murojaatlarni ko‘rib chiqishdan hududni tizimli rivojlantirishga o‘tishni anglatadi.
Shuningdek, har bir mahalla uchun asosiy muammolar, imkoniyatlar va ustuvor loyihalar belgilanadi. Jumladan, yo‘llarni ta’mirlash, ko‘cha yoritilishini yaxshilash, yangi ish o‘rinlari yaratish, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash, hovlilarni obodonlashtirish, ehtiyojmand oilalarga yordam berish, huquqbuzarliklarning oldini olish, yoshlar bilan ishlash kabi yo‘nalishlar kuchaytiriladi.
Bunda qancha mablag‘ kerakligi, uni qayerdan jalb qilish mumkinligi, vazifa uchun kim mas’ul ekani va qanday natijaga erishish lozimligi aniq ko‘rsatilishi kerak.
Taqdimot davomida Chilonzor tumanidagi Novza mahallasi misolida ishtirokchilarga “mahalla yettiligi” faoliyati tumanning biznes-rejasi hamda hududni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning umumiy vazifalari bilan qanday bog‘lanishi kerakligi ko‘rsatib berildi.
Jamoalarda ishlash orqali ishtirokchilar aniq holatlarni tahlil qildi, mahallaning muammolari va resurslarini aniqladi, amaliy yechimlarni taklif etdi.
Yangi tizimda mahalla raisi, hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, profilaktika inspektori, ijtimoiy xodim va soliq inspektoridan iborat “mahalla yettiligi”ga alohida o‘rin ajratilgan. Shuningdek, mahalla faoliyatida mahalla bankirlari ham ishtirok etadi.
Har kim o‘z yo‘nalishi uchun javobgar, biroq ular yagona jamoa bo‘lib ishlashlari shart. Masalan, ishsizlik muammosini faqat bir mutaxassisning kuchi bilan hal qilib bo‘lmaydi. Buning uchun kasbga o‘qitish, kredit olishga yordam berish, ijtimoiy ko‘makni rasmiylashtirish, biznes ochishga ko‘maklashish yoki munosib ish beruvchi topish talab etilishi mumkin.
Shu bois, yangi yondashuvning asosiy vazifalaridan biri shundaki, fuqaro turli tashkilotlarga murojaat qilib, har safar o‘z muammosini qaytadan tushuntirib o‘tirmasligi uchun barcha mas’ul xodimlar o‘rtasida samarali hamkorlikni yo‘lga qo‘yish.
“Mahalla yettiligi”ning faoliyati o‘tkazilgan yig‘ilishlar va tayyorlangan hisobotlar soni bilan emas, balki aniq natijalar: aholi daromadlarining o‘sishi, ish o‘rinlarining yaratilishi, kambag‘allikning qisqarishi, jinoyatchilikning kamayishi, ijtimoiy masalalarning hal etilishi va turmush sharoitlarining yaxshilanishi bilan baholanadi.
Aholi o‘z mahallasi iqtisodiyotini tushunishi, rejalashtirilgan loyihalar, ularni moliyalashtirish manbalari va amalga oshirilish jarayoni haqida ma’lumot olishi, shuningdek, o‘z tashabbuslarini ilgari surish hamda hududni rivojlantirish rejalarining muhokamasida ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘lishi lozim.
Asosiy maqsad — har bir mahallaning rivojlanishini odamlarning real ehtiyojlariga asoslangan, tushunarli va izchil jarayonga aylantirish.
Tadbir doirasida “mahalla yettiligi”ning barcha a’zolari uchun maxsus o‘quv tizimi ham taqdim etildi. Ular rejalashtirish, jamoada ishlash, davlat organlari bilan hamkorlik qilish va erishilgan natijalarni baholashning yangi usullarini o‘zlashtirishlari kerak bo‘ladi.
Yangi yondashuv mahallalarga mavjud muammolarni tezroq aniqlash, bor resurslardan samaraliroq foydalanish va aholi o‘z kundalik hayotida ko‘ra oladigan aniq o‘zgarishlarga erishishga yordam berishi kutilmoqda.
Gulnoza Boboyeva,
O‘zA
Tadbir davomida ishtirokchilarga Chilonzor tumanidagi “Novza” mahallasi misolida “mahalla yettiligi” faoliyati tuman biznes-rejasi hamda hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish vazifalari bilan qanday bog‘lanishi tushuntirilgan.
Yangi tizimda “mahalla yettiligi”ga alohida o‘rin beriladi. U tarkibiga mahalla raisi, hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, profilaktika inspektori, ijtimoiy xodim va soliq inspektori kiradi. Shuningdek, mahalla bankirlari ham bu jarayonda ishtirok etadi.
Qayd etilishicha, har bir mutaxassis o‘z yo‘nalishi bo‘yicha javobgar bo‘ladi, biroq ular yagona jamoa sifatida ishlashi kerak. Masalan, ishsizlik muammosini faqat hokim yordamchisi hal qila olmaydi. Buning uchun fuqaroni kasbga o‘qitish, kredit olishiga ko‘maklashish, ijtimoiy yordam rasmiylashtirish, biznes boshlashga yordam berish yoki ish beruvchi topish talab qilinishi mumkin.
Shu sababli yangi yondashuvning asosiy vazifalaridan biri — mas’ul xodimlar o‘rtasidagi hamkorlikni yo‘lga qo‘yish va fuqaroni turli tashkilotlarga borib, muammosini qayta-qayta tushuntirish zaruratidan xalos qilishdir.
“Mahalla yettiligi” faoliyati o‘tkazilgan yig‘ilishlar yoki tayyorlangan hisobotlar soniga qarab emas, balki aniq natijalar — aholi daromadlarining oshishi, ish o‘rinlari yaratilishi, kambag‘allikning qisqarishi, jinoyatchilik kamayishi, ijtimoiy muammolar hal etilishi va yashash sharoitlari yaxshilanishi orqali baholanadi.
Shuningdek, aholining jarayondagi ishtirokiga ham alohida e’tibor qaratiladi. Chunki aynan fuqarolar o‘z mahallasi, ko‘chasi va uyidagi muammolarni eng yaxshi biladi.
Aholiga qanday loyihalar rejalashtirilayotgani, ularga qancha mablag‘ ajratilgani va ishlar qaysi bosqichda ekani haqida ma’lumot berib boriladi. Fuqarolar o‘z takliflarini bildirish va hudud rivojlanish rejalarini muhokama qilishda qatnashishi mumkin.
Ta’kidlanishicha, asosiy maqsad — har bir mahallani rivojlantirish jarayonini tushunarli, izchil va aholining real ehtiyojlariga asoslangan tizimga aylantirish.
Yig‘ilish doirasida “mahalla yettiligi” a’zolari uchun maxsus o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etish masalasi ham muhokama qilingan. Ular yangi ish usullari, rejalashtirish, davlat organlari bilan hamkorlik qilish va natijalarni baholash bo‘yicha bilimlarini oshiradi.
Yangi yondashuv mahallalarga muammolarni tezroq aniqlash, mavjud imkoniyatlardan samaraliroq foydalanish va aholi kundalik hayotida ko‘rinadigan aniq o‘zgarishlarga erishishga yordam berishi kutilmoqda.
