Ўзбекистонда аҳолига тегишли автомобиль сони 5 миллион донага яқинлашди
Ўзбекистонда аҳолига тегишли автотранспорт воситалари сони изчил ортиб бормоқда. Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йил 1 июль ҳолатига жисмоний шахсларга тегишли 4 982 516 дона автотранспорт воситаси давлат рўйхатидан ўтказилган. Бу кўрсаткич мамлакатда автомобиллашув даражаси ошиб, транспорт воситалари аҳоли турмуши ва иқтисодий фаолиятининг муҳим қисмига айланаётганини кўрсатади.
Умумий автотранспорт воситаларининг асосий қисмини енгил автомобиллар ташкил этади — 4 618 719 дона. Яъни жисмоний шахсларга тегишли транспорт воситаларининг қарийб 93 фоизи енгил автомобиллар ҳиссасига тўғри келади. Шунингдек, аҳоли тасарруфида 343 375 та юк автомобили, 7 508 та микроавтобус, 7 128 та махсус транспорт воситаси ҳамда 5 786 та автобус мавжуд.
Ҳудудлар кесимида энг кўп автотранспорт воситаси Тошкент шаҳрида — 637 706 дона қайд этилган. Кейинги ўринларни Фарғона вилояти (573 472 дона) ва Самарқанд вилояти (563 072 дона) эгаллайди. Шунингдек, Тошкент вилоятида 476 148 дона, Қашқадарё вилоятида 457 457 дона, Андижон вилоятида 381 421 дона, Наманган вилоятида 336 810 дона, Сурхондарё вилоятида 325 980 дона автотранспорт воситаси мавжуд.
Бухоро вилоятида бу кўрсаткич 309 391 дона, Хоразмда 287 918 дона, Қорақалпоғистон Республикасида 220 882 дона, Навоий вилоятида 156 745 дона, Жиззах вилоятида 145 392 дона ва Сирдарё вилоятида 110 122 донани ташкил этган.
Аҳоли қўлидаги автомобиллар сонининг кўпайиши, аввало, аҳолининг ҳаракатланиш имкониятлари ва транспорт хизматларига бўлган талабнинг ортиши билан боғлиқ. Автомобиль нафақат шахсий эҳтиёж, балки тадбиркорлик, хизмат кўрсатиш, савдо-сотиқ ва логистика жараёнларининг ҳам муҳим воситаси ҳисобланади.
Автомобиллар сонининг ўсиши билан бирга ёқилғи, эҳтиёт қисмлар, техник хизмат кўрсатиш, суғурта, автосервис ва логистика хизматларига талаб ҳам кенгайиши мумкин. Бу эса транспорт билан боғлиқ хизматлар бозорида янги иқтисодий фаолликни рағбатлантиради.
Бироқ автомобиллашувнинг жадаллашиши йўл-транспорт инфратузилмасига тушадиган юкламани ҳам оширади. Айниқса, аҳоли ва автомобиллар зичлиги юқори бўлган Тошкент шаҳри ҳамда йирик вилоят марказларида йўлларни кенгайтириш, парковка инфратузилмасини ривожлантириш, жамоат транспортини яхшилаш ва ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш масалалари долзарблашади.
Қизиғи шундаки, ҳудудлардаги автомобиллар сонини солиштиришда фақат умумий рақамларга эмас, балки аҳоли сонига нисбатан автомобиллар улушига ҳам эътибор қаратиш муҳим. Чунки аҳолиси кўп ҳудудларда автомобиллар сони табиий равишда юқори бўлади. Шу боис кейинги таҳлилларда ҳар 1 000 нафар аҳолига тўғри келадиган автомобиллар сони ҳудудлардаги автомобиллашув даражасини янада аниқроқ кўрсатиб бериши мумкин.
Умуман, 5 миллион донага яқинлашган автотранспорт парки Ўзбекистонда автомобиллашув жараёни тобора кучайиб бораётганидан далолат беради. Бу тенденция бир томондан ички истеъмол ва хизматлар бозори учун янги имкониятлар яратса, иккинчи томондан транспорт инфратузилмасини замонавий талаблар асосида ривожлантиришни тақозо этади.
Шаҳноза Маматуропова, ЎзА
