Чўл бағридаги янги имкониятлар: Нишонда саноат усулида картошка етиштирилмоқда
Қашқадарё вилоятининг Нишон туманида илгари фойдаланилмаган ерларни ўзлаштириш ва саноат усулида картошка етиштиришга қаратилган йирик лойиҳа амалга оширилмоқда. Талимаржон шаҳри яқинидаги чўл ҳудудида барпо этилган мазкур агролойиҳа қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш ҳажмини ошириш, элита уруғлик картошкага бўлган эҳтиёжни қондириш ва ер-сув ресурсларидан самарали фойдаланиш имкониятларини кенгайтиришга қаратилган.
Лойиҳанинг эътиборга молик жиҳати шундаки, бу ерда нафақат экин майдонлари ташкил этилмоқда, балки картошкачиликни замонавий агротехнологиялар асосида ривожлантириш учун зарур инфратузилма ҳам яратилмоқда. Чўл ҳудудини қишлоқ хўжалиги айланмасига киритиш, сув таъминотини йўлга қўйиш ва рақамлаштирилган суғориш тизимини жорий этиш орқали катта ҳажмда маҳсулот етиштириш учун замин ҳозирланмоқда.
Лойиҳани амалга оширишда, аввало, ерларни ўзлаштириш ва ишлаб чиқариш жараёни учун зарур шароитларни яратишга эътибор қаратилган. Ҳомийлик маблағлари ҳисобидан 25 миллиард сўмлик ишлар бажарилди. Картошкачилик майдонларини сув билан таъминлаш мақсадида Қарши айланма каналидан 7,5 километр сув қувурлари тортилди. Шунингдек, 15 километр электр тармоғи ва 5 километр йўл тармоғи барпо этилди.
[gallery-32226]
Мазкур ишлар чўл ҳудудида қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини йўлга қўйишнинг муҳим босқичидир. Чунки ерни ўзлаштиришнинг ўзи етарли эмас: унинг барқарор унумдорлигини таъминлаш учун сув, электр энергияси, транспорт ва замонавий агротехник хизматлар ўзаро уйғун ишлаши лозим.
Лойиҳа доирасида жами 2 минг 500 гектар ер ўзлаштирилди. Шундан 400 гектарига суперэлита уруғлик картошка экилди. Бу эса ҳудуддаги ер ресурсларини ишлаб чиқаришга жалб этиш билан бирга, уруғлик картошка етиштиришни алоҳида ихтисослашган йўналиш сифатида ривожлантиришга ҳам хизмат қилади.
Картошка етиштириш учун майдон танлашда ҳудуднинг табиий-иқлим шароитига алоҳида эътибор қаратилган. Жумладан, Талимаржон ҳудудининг сўнгги беш йиллик об-ҳаво кўрсаткичлари ўрганилган. Шунингдек, лойиҳага картошка етиштириш бўйича 25 йиллик тажрибага эга мисрлик мутахассислар жалб этилган.
– Бу ҳудудда картошка етиштириш лойиҳасини бошлашдан аввал ер ва иқлим шароитларини чуқур ўргандик, – дейди тадбиркор Шавкат Султонов. – Талимаржоннинг сўнгги беш йиллик об-ҳаво кўрсаткичлари таҳлил қилинди, тажрибали мисрлик мутахассисларни жалб этдик. Чунки бундай майдонларда юқори натижага эришиш учун фақат ерни ўзлаштиришнинг ўзи кифоя қилмайди. Сув таъминоти, замонавий суғориш технологиялари ва агротехник талабларга ҳам алоҳида эътибор қаратиш зарур. Шу мақсадда зарур инфратузилмани яратиб, ишлаб чиқаришни замонавий ёндашув асосида ташкил этяпмиз.
Миср тажрибаси асосида 400 гектар майдонда суперэлита уруғлик картошка экилиши лойиҳанинг агротехнологик йўналишини белгилайди. Бунда экин майдонларини тўғри танлаш, сувдан тежамкор фойдаланиш ва етиштириш жараёнини замонавий усуллар асосида ташкил этиш муҳим аҳамият касб этади.
Майдонларда рақамлаштирилган суғориш тизими йўлга қўйилди. Жами 16 та «Бауэр» кенг қамровли замонавий суғориш тизими ўрнатилиб, сув захирасини тўплаш учун 75 ва 50 куб метр сиғимга эга иккита сув сақлаш ҳавзаси барпо этилди.
Бундай ёндашув, айниқса, сув ресурслари чекланган ҳудудларда муҳим. Картошка етиштиришда сув таъминотининг барқарорлиги ҳосилдорлик ва маҳсулот сифатига бевосита таъсир кўрсатади. Шу боис суғориш тизимини замонавий технологиялар асосида ташкил этиш лойиҳанинг узоқ муддатли самарадорлигини белгилайдиган омиллардан бири ҳисобланади.
Умумий қиймати 190 миллиард сўмни ташкил этадиган лойиҳа келгусида ҳудуднинг қишлоқ хўжалиги салоҳиятини янада оширишга қаратилган. Режага кўра, тўлиқ қувват билан ишга туширилганидан кейин йилига 100 минг тонна картошка етиштириш кўзда тутилган.
– Олдимизга қўйган асосий мақсадимиз ўзлаштирилган ерлардан самарали фойдаланиб, сифатли уруғлик ва товар картошка етиштириш ҳажмини изчил ошириш, – дейди Шавкат Султонов. – Ҳозир 400 гектар майдонда суперэлита уруғлик картошка етиштиришни йўлга қўйдик. Келгусида лойиҳани тўлиқ қувватга олиб чиқиб, 100 минг тонна картошка етиштиришни режалаштирганмиз. Бунинг учун замонавий технологиялардан фойдаланиш, сувни тежаш ва маҳсулот сифатини таъминлашга устувор аҳамият қаратамиз.
Бу мақсадга эришиш учун ўзлаштирилган ерлардан самарали фойдаланиш, суғориш тизимларининг узлуксиз ишлашини таъминлаш, уруғлик сифати ва агротехник талабларга риоя этиш муҳим аҳамиятга эга. Шу билан бирга, етиштириладиган маҳсулотни сақлаш, саралаш ва бозорларга етказиб бериш масалалари ҳам ишлаб чиқариш занжирининг ажралмас қисми ҳисобланади.
Айниқса, суперэлита уруғлик картошка етиштиришга ихтисослашув лойиҳанинг аҳамиятини янада оширади. Сифатли уруғлик қишлоқ хўжалигида ҳосилдорликни оширишнинг асосий омилларидан бири бўлиб, уни маҳаллий шароитда етиштириш ички эҳтиёжни таъминлаш ва уруғлик таъминотидаги имкониятларни кенгайтиришга хизмат қилиши мумкин.
Нишон туманидаги мазкур лойиҳа қишлоқ хўжалигида янги ерларни ўзлаштириш, замонавий суғориш технологияларини жорий этиш ва саноат усулида маҳсулот етиштиришни бирлаштираётгани билан аҳамиятли. 2 минг 500 гектар ернинг ўзлаштирилиши, 400 гектарда суперэлита уруғлик картошка экилиши ва зарур инфратузилманинг барпо этилиши белгиланган мақсадлар сари ташланган муҳим қадамдир.
Ўлмас Баротов, Жамшид Норқобилов (сурат),
ЎзА мухбирлари
