Buxoroda yana bir tibbiy marra zabt etildi
Ilk bor turkiyalik mutaxassis ishtirokida murakkab buyrak transplantatsiyasi amalga oshirildi. Inson hayotidan aziz ne’mat bormi? Bor bo‘lsa, uni asrash, umidini so‘ndirmaslik, og‘ir xastalik bilan kurashayotgan bemorga yana bir imkoniyat berishdan ulug‘roq vazifa bo‘lmasa kerak. Ayniqsa, yillar davomida og‘ir dard bilan yashagan inson uchun zamonaviy tibbiyotning bir murakkab amaliyoti butun hayotini o‘zgartirishi mumkin.
Bugun Buxoro tibbiyotida ana shunday muhim voqea sodir bo‘ldi. Viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazida ilk bor turkiyalik yuqori malakali mutaxassis ishtirokida murakkab buyrak ko‘chirib o‘tkazish — transplantatsiya amaliyoti amalga oshirildi.
Bu oddiy jarrohlik amaliyoti emas. Bu — yuqori texnologiya, ulkan tajriba, aniq hisob-kitob va shifokorning beqiyos mas’uliyatini talab qiladigan murakkab tibbiy jarayon. Eng muhimi, bu voqea Buxoroda yuqori texnologiyali tibbiy xizmat ko‘rsatish imkoniyatlari yana bir pog‘onaga ko‘tarilayotganini ko‘rsatadi.
Murakkab operatsiya uzoq yillardan buyon surunkali buyrak yetishmovchiligidan aziyat chekkan 50 yoshli bemorda o‘tkazildi. Ushbu inson uchun bu kun oddiy sana emas. Bu — yillar davomida davom etgan kurashdan so‘ng yangi hayot sari ochilgan eshik. Bemorga donorlikni uning yaqin qarindoshi D. Barotov amalga oshirdi. Bir insonning boshqa bir insonga hayot baxsh etish uchun donor bo‘lishi — tibbiy jarayon doirasidan ancha keng tushuncha. Bu yerda yaqinlik, mehr, ishonch va insonparvarlik kabi yuksak tuyg‘ular ham mujassam.
Amaliyotda Turkiyadan kelgan professor-jarroh, transplantolog Mahir Kirnap bilan bir qatorda Buxoro viloyatining malakali shifokorlari ham ishtirok etdi.
Demak, bugun operatsiya stoli atrofida xorijiy tajriba va mahalliy tibbiyot salohiyati bir nuqtada birlashdi.
Keyingi yillarda yurtimizda tibbiyot sohasini zamonaviy bosqichga olib chiqish, aholiga sifatli va yuqori texnologiyali tibbiy xizmat ko‘rsatish, murakkab kasalliklarni hududlarning o‘zida davolash imkoniyatlarini kengaytirishga katta e’tibor qaratilmoqda.
Davlat rahbari tashabbusi bilan tibbiyotni modernizatsiya qilish, zamonaviy diagnostika va davolash usullarini amaliyotga joriy etish, xorijiy ilg‘or tajribani o‘rganish hamda mahalliy mutaxassislarning malakasini oshirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Buxoroda amalga oshirilgan mazkur transplantatsiya ham ana shu islohotlarning hududlardagi amaliy natijalaridan biri sifatida ahamiyatli.
Ayni kunlarda viloyat diagnostika markazida Turkiyadan taklif etilgan professor-shifokorlar ishtirokida aholi qabuli va tibbiy ko‘riklar tashkil etilmoqda. Bundan tashqari, murakkab jarrohlik amaliyotlari ham amalga oshirilmoqda. Ushbu ishlar “Dolzarb 60 kunlik strategik o‘zgarishlar” dasturi doirasida amalga oshirilayotgani e’tiborli.
Viloyat sog‘liqni saqlash boshqarmasi boshlig‘i Muhsin Rajabov tashabbusi bilan yo‘lga qo‘yilgan bunday hamkorlik Buxoro tibbiyoti uchun yangi imkoniyatlarni ochmoqda.
Bunday hamkorlikning ahamiyatini faqat bitta operatsiya natijasi bilan baholab bo‘lmaydi. Chunki xorijiy mutaxassisning Buxoroga kelishi va murakkab amaliyotda mahalliy shifokorlar bilan birga ishlashi — bir vaqtning o‘zida tajriba almashish, amaliy o‘qitish va yangi texnologiyalarni o‘zlashtirish maktabi hamdir.
Bugun mahalliy mutaxassis turkiyalik hamkasbi bilan birga operatsiya jarayonida ishtirok etsa, ertaga u o‘zining to‘plagan tajribasini boshqa shifokorlarga yetkazishi mumkin.
Shu tariqa bir operatsiyaning tajribasi bir bemor bilan cheklanib qolmaydi. U butun tibbiy jamoaning professional salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. Ayniqsa, transplantologiya kabi nihoyatda murakkab va yuksak texnologiyalarni talab etadigan yo‘nalishda bu juda muhim.
Buyrak transplantatsiyasi — tibbiyotda eng murakkab yo‘nalishlardan biri. Bunday operatsiyani o‘tkazish uchun yuqori malakali jarrohlardan tashqari zamonaviy diagnostika, anesteziologiya-reanimatsiya, laboratoriya xizmati, immunologik tekshiruvlar va operatsiyadan keyingi kuzatuv tizimi ham uyg‘un ishlashi talab etiladi.
Shu ma’noda, Buxoroda bunday amaliyotning amalga oshirilishi hudud tibbiyotida murakkab tibbiy yordam ko‘rsatish imkoniyatlari kengayib borayotganidan dalolat beradi. Eng muhimi, insonlar og‘ir kasalliklar tufayli uzoq hududlarga borishga majbur bo‘lmasdan, zarur yuqori texnologiyali tibbiy yordamni o‘z viloyatida olish imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak. Bu esa tibbiyot islohotlarining eng muhim mezoni — xalqqa yaqin, sifatli va zamonaviy tibbiy xizmat tamoyiliga to‘la mos keladi.
Buxoroda o‘tkazilgan mazkur operatsiya yana bir haqiqatni namoyon etdi: zamonaviy tibbiyotda bilim va tajriba chegara bilmaydi. Turkiyalik mutaxassisning tajribasi va buxorolik shifokorlarning mahorati bir operatsiyada uyg‘unlashdi. Natijada esa og‘ir xastalik bilan yillar davomida kurashib kelgan inson uchun yangi umid paydo bo‘ldi.
Bugun bu operatsiya Buxoro tibbiyoti tarixidagi muhim voqealardan biri sifatida qayd etilayotgan bo‘lsa, uning haqiqiy qiymati ertaga — mahalliy mutaxassislar bu kabi murakkab amaliyotlarni mustaqil va yanada keng miqyosda amalga oshira boshlaganida namoyon bo‘ladi.
Davlat rahbari tomonidan tibbiyotga qaratilayotgan yuksak e’tibor, xorijiy tajribani jalb etish va zamonaviy tibbiy texnologiyalarni hududlarga olib kirish borasidagi tashabbuslar ham aynan shu maqsadga — inson salomatligi va hayotini ishonchli himoya qilishga xizmat qiladi.
Bugun Buxoroda bir buyrak ko‘chirib o‘tkazildi. Ammo bu operatsiya bilan birga yana bir muhim narsa — yangi ishonch ham paydo bo‘ldi. Inson qayerda yashamasin, zamonaviy tibbiyot imkoniyatlaridan bahramand bo‘lishga haqli.
Zarif Komilov, O‘zA muxbiri
