Сайлов яқин, ёнилғи қиммат, Трамп Зеленскийдан хафа
Куни кеча АҚШ раҳбари Дональд Трамп Россия Президенти Владимир Путин билан телефон орқали суҳбат чоғида Америка ва жаҳон бозорига Россия дизель ёнилғиси етказиб берилиши бўйича келишувга эришилганини эълон қилди
Етакчи РФ ёнилғиси нарх пасайишига олиб келишини таъкидлаган.
Оммавий ахборот воситалари ёзишича, Украина Президенти Владимир Зеленский АҚШнинг Россия нефтни қайта ишлаш заводларига зарба беришни тўхтатиш бўйича тахминан олти илтимосини эътиборсиз қолдирган. Шундан сўнг Трамп Путин билан РФ дизель ёнилғиси етказиб бериш бўйича музокара олиб боришга қарор қилган. Таъкидланишича, Вашингтон Киевнинг бу амалиёти АҚШда ёнилғи нархи ошишига олиб келаётганига ишонади.
АҚШ Президенти сўзларига кўра, Россия мазкур келишув асосида дарҳол 300 000 тоннадан зиёд, ноябрь ойида қўшимча 500 000 тонна ва кейин яна 1 миллион тонна дизель ёнилғиси ажратиш ниятида. Таъкидланишича, кейинчалик рус нефтни қайта ишлаш қуввати ҳолатини инобатга олган ҳолда, таъминот қисқа вақт ичида 3 миллион тонна кўпаяди.
Шунингдек, Трамп нарх тушиши кутилаётганини Ҳурмуз бўғозидаги вазият билан боғлаб, АҚШ ушбу муҳим йўналиш устидан тўлиқ назорат ўрнатганини айтди. Яъни, қўшимча РФ ёнилғиси ва Ҳурмуз бўғози атрофидаги вазият уйғунлиги Америка ва бутун дунёда дизель ёнилғиси тез, сезиларли даражада арзонлашади.
Аввалроқ мамлакат раҳбари кўрсатмаси билан АҚШ Молия вазирлиги Россиядан дизель ёнилғиси импортига рухсат бериб, 2027 йил 7 апрелгача санкция бекор қилингани тўғрисида хабар тарқалган эди.
РФ Вазирлар Маҳкамаси Путин ва Трамп келишувига биноан экспорт тақиқини қисман бекор қилди ва жаҳон бозорига 500 000 тонна дизель ёнилғиси чиқаришга қарор қилди.
Ҳукумат матбуот хизмати маълумотига кўра, бу чора 10 октябрдан кучга кирди. Рус нефть компаниялари дарҳол хорижий ҳамкорлар билан маҳсулот етказиб берилишини мувофиқлаштира бошлаши керак.
Россияда дизель ёнилғиси экспортига нисбатан 2026 йил 31 январда кучга кирган тақиқ дастлаб ёнилғи ишлаб чиқармайдиган корхоналарга татбиқ этилди. 9 июль куни чеклов бевосита ишлаб чиқарувчиларга ҳам кенгайтирилди.
Зеленский Вашингтон ва Москва ўртасида эришилган ушбу келишувга изоҳ берар экан, шундай деди:
– Бу Украинага нисбатан адолатсизлик! Аниқ ва узоқ муддатли урушни тўхтатиш бўйича келишувга эришилмас экан, Россияга қарши санкция юмшатилиши заифлик белгиси сифатида Москвага урушни давом эттириш имконини беради.
Таъкидланишича, Киев кескинликни юмшатиш учун ўзаро чоралар кўришга тайёр. Яъни, РФ Украина энергетика инфратузилмасига ҳужумдан воз кечиши эвазига рус НҚИЗларига ҳужумни тўхтатиш таклифини илгари сурмоқда.
Украина Президенти сўзларига кўра, кескинликни юмшатиш бўйича амалий қадамларсиз Россияга нефть маҳсулотлари сотишга рухсат берилиши уруш давом этишига кучли туртки беради. Зеленский Вашингтонни РФ билан мулоқотда қатъийроқ позиция эгаллаб, Киевни қўллаб-қувватлашда давом этишга чақирди.
Европа дипломатияси раҳбари Кая Каллас ҳам АҚШнинг Россия дизель ёнилғисига санкцияни вақтинча бекор қилиш қарорини кескин қоралади.
– Бу Москвага уруш олиб бориш учун қўшимча даромад келтиради, – деди у.
Саидмурод Раҳимов, ЎзА шарҳловчиси
