Қалбларни бирлаштирган санъат

Айрим учрашувлар борки, уларда сўздан кўра куй, таърифдан кўра санъат, масофадан кўра қалблар яқинлиги кўпроқ маъно касб этади. Бухорода Озарбайжон маданияти кунлари доирасида бўлиб ўтган тантанали концерт дастури ана шундай унутилмас маданий воқеалардан бири бўлди. Бир саҳнада янграган икки қардош халқнинг дилбар куй-қўшиқлари, миллий санъат намуналари ва самимий мулоқоти асрлар давомида шаклланган дўстлик ришталарининг нақадар мустаҳкам эканини яна бир бор намоён этди.

Бу оқшом шунчаки концерт эмас, балки тарих, маънавият ва замонавий ҳамкорлик туташган, халқлар қалбини бир-бирига яқинлаштирган ўзига хос маданият байрами бўлди. Зеро, халқларни бирлаштириш учун ҳар доим ҳам кўп сўз шарт эмас. Баъзан бир куй, бир қўшиқ ёки юракдан чиққан самимий садо бутун бир миллатнинг тарихи, орзу-интилишлари ва руҳиятини ифода эта олади. Мазкур тантанали тадбирда Бухоро вилояти ҳокими Ботир Зарипов, Озарбайжон Республикасининг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва Мухтор элчиси Рашад Маммадов, икки мамлакат вакиллари, санъат намояндалари, ижодкорлар, ёшлар ҳамда маданият ихлосмандлари иштирок этишди.

Тадбир аввалида вилоят ҳокими Ботир Зарипов сўзга чиқиб, меҳмонларни қадимий ва ҳамиша навқирон Бухоро заминида қутлашдан мамнунлигини билдирди. У ўз табрик сўзида ўзбек ва озарбайжон халқларини асрлар давомида шаклланган муштарак тарих, яқин тиллар, умумий маънавий илдизлар, урф-одатлар ва эзгу қадриятлар бирлаштириб туришини алоҳида таъкидлади. Дарҳақиқат, ўзбек ва озарбайжон халқлари ўртасидаги яқинликни фақат географик масофа ёки дипломатик муносабатлар билан изоҳлаб бўлмайди. Бу яқинликнинг илдизлари умумий тарих, адабиёт, мусиқа, оилавий қадриятлар ва авлоддан авлодга ўтиб келаётган маънавий анъаналарга бориб тақалади. Икки халқнинг тўй-тантаналаридаги ўхшашликлар, катталарга ҳурмат, меҳмондўстлик, оила муқаддаслиги ва эл-юртга садоқат каби тушунчалар уларни бир-бирига яқинлаштириб туради. Шу боис бундай маданий тадбирлар халқлар ўртасидаги тарихий яқинликни бугунги кун руҳи билан бойитиш, уни янги авлод қалбига сингдириш учун муҳим имкониятдир.

Вилоят ҳокими ўз нутқида Ўзбекистон ва Озарбайжон ўртасидаги муносабатлар мустаҳкам маънавий пойдевор асосида изчил ривожланиб бораётганини таъкидлади. Бугунги ҳамкорлик сиёсий мулоқот, савдо-иқтисодий алоқалар, таълим, туризм ва маданият каби кўплаб йўналишларни қамраб олмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ва Озарбайжон Республикаси Президенти Илҳом Алиев ўртасида қарор топган дўстона муносабатлар ва ўзаро ишонч икки мамлакат ўртасидаги стратегик ҳамкорликни ривожлантириш учун муҳим сиёсий замин яратмоқда.

Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан Ўзбекистоннинг хорижий мамлакатлар билан дўстлик ва кўп қиррали ҳамкорлик алоқаларини кенгайтириш, маданий-гуманитар мулоқотни ривожлантириш, халқлар ўртасидаги ўзаро англашувни мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бундай ёндашувнинг амалий аҳамияти шундаки, халқаро муносабатлар фақат расмий келишувлар билан чекланиб қолмайди, балки инсонлар, ижодкорлар, олимлар ва ёшлар ўртасидаги самимий алоқалар орқали ҳам мазмунан бойиб боради. Бухорода Озарбайжон маданияти кунларининг ўтказилиши ана шу ҳамкорликнинг маданий-маърифий йўналишини намоён этувчи муҳим воқеадир.

Тадбирда Озарбайжон Республикасининг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва Мухтор элчиси Рашад Маммадов ҳам сўзга чиқди. Элчи икки қардош халқ ўртасидаги тарихий алоқалар ва дўстона муносабатларнинг аҳамиятига тўхталиб, маданият ва санъат соҳасидаги бундай учрашувлар халқларни янада яқинлаштиришини таъкидлади. Шунингдек, Озарбайжон маданияти кунларининг қадимий Бухорода ташкил этилгани икки мамлакат ўртасидаги маданий-гуманитар алоқаларни ривожлантириш, миллий санъат анъаналарини кенг тарғиб этиш ва ўзаро тажриба алмашиш учун муҳим аҳамият касб этиши қайд этилди. Бу фикрларда чуқур маъно мужассам. Чунки маданият халқнинг ўзлигини намоён этадиган, унинг тарихий хотираси ва маънавий қиёфасини асраб-авайлайдиган бебаҳо бойликдир. Миллий санъатни бошқа халққа танитиш эса ўз қадриятларингни намоён этиш билан бирга, ўзгаларнинг маънавий оламига ҳурмат кўрсатишни ҳам англатади.

[gallery-31908]

Шу жиҳатдан олиб қараганда, маданий кунларнинг аҳамияти тадбир ўтказилган сана ёки саҳнада намойиш этилган чиқишлар билангина белгиланмайди. Уларнинг ҳақиқий самараси одамлар қалбида уйғотган қизиқиш, янги ҳамкорлик учун очган имкониятлар ва келажак авлод хотирасида қолдирган таассуротлар билан ўлчанади.

Концерт дастурининг бадиий қисми тадбир иштирокчиларига кўтаринки кайфият ва унутилмас таассуротлар бағишлади. Саҳнада ўзбек ва озарбайжон халқларининг дилбар қўшиқлари янгради, миллий мусиқа анъаналари намоён этилди.

Озарбайжоннинг ўзига хос мусиқий мероси, айниқса, чуқур ҳиссиёт ва бой ижрочилик анъаналари билан ажралиб турадиган мумтоз мўғом санъати, жўшқин куй-қўшиқлар ўзбек мусиқасининг нафис оҳанглари билан уйғунлашиб, томошабинларга алоҳида завқ бағишлади.

Мусиқа тилининг яна бир мўъжизаси шундаки, у таржимонга муҳтож эмас. Қўшиқнинг ҳар бир сўзини тушунмаган инсон ҳам ундаги соғинч, қувонч, меҳрни ёки ғурурни қалбан ҳис эта олади. Шу маънода, саҳнада янграган куйлар икки халқнинг нафақат санъатга бўлган меҳрини, балки бир-бирининг маданиятига нисбатан ҳурмати ва қизиқишини ҳам намоён этди.

Ҳар бир миллий куйда халқнинг кечмиши, ҳаёт тарзи, орзу-умидлари ва руҳий олами акс этади. Шу боис ўзбек ва озарбайжон санъатининг бир саҳнада намоён бўлиши икки маданиятнинг ўзаро бойиши, умумий қадриятларнинг янада теран англаниши учун ўзига хос имконият яратди. Бундай учрашувларда томошабин фақат тингловчи бўлиб қолмайди. У бошқа халқнинг маданияти билан танишади, унга нисбатан қизиқиши ортади, ўзи билмаган жиҳатларни кашф этади. Натижада санъат инсонларнинг дунёқарашини кенгайтирувчи ва ўзаро ҳурмат туйғусини мустаҳкамловчи маънавий кучга айланади.

Концертнинг энг муҳим жиҳати ҳам шунда эдики, унда миллийлик ва умуминсонийлик бир-бирини тўлдирди. Ҳар бир халқ ўз санъати билан ўзлигини намоён этди, айни пайтда икки халқни бирлаштирувчи дўстлик ва ҳамжиҳатлик ғояси умумий мазмун касб этди.

Бухоронинг Озарбайжон маданияти кунларига мезбонлик қилиши бежиз эмас. Асрлар давомида илм-фан, савдо-сотиқ, ҳунармандчилик ва маънавият маркази бўлиб келган бу шаҳар турли халқлар ва маданиятлар ўзаро учрашган, тажриба алмашган ва бир-биридан баҳраманд бўлган тарихий макондир.

Бухоронинг ҳар бир кўчаси, ҳар бир тарихий обидаси ва қадимий меъморий ёдгорлиги ўтмишдан сўзлайди. Бу ерда маданият фақат музей ёки китоб саҳифаларида сақланадиган мерос эмас, балки кундалик ҳаётда давом этаётган урф-одатлар, ҳунармандчилик, мусиқа ва инсонлар муносабатида яшаб келаётган қадриятдир. Шундай муҳитда Озарбайжон маданияти кунларининг ўтказилиши рамзий маънога эга. Бухоро ўзининг бой тарихи билан меҳмонларни қарши олса, озарбайжон санъати ўзининг бетакрор оҳанглари билан ушбу тарихий муҳитга янги руҳ бағишлайди. Бу учрашув ўтмиш ва бугун, миллий анъана ва замонавий маданий мулоқот ўртасидаги узвийликни намоён этади. Айни пайтда, маданий ҳамкорликнинг имкониятлари фақат тантанали тадбирлар билан чекланмаслиги лозим. Уларнинг мантиқий давоми сифатида олий таълим муассасалари ўртасидаги алоқаларни кенгайтириш, ёш ижодкорлар иштирокида қўшма лойиҳалар ташкил этиш, миллий мусиқа ва театр санъати бўйича тажриба алмашиш, адабий таржималарни ривожлантириш муҳим аҳамиятга эга. Бундай ташаббуслар маданиятни бир кунлик байрамдан узлуксиз ҳамкорлик жараёнига айлантиради. Бу эса икки халқ ўртасидаги дўстликнинг янги авлод вакиллари томонидан давом эттирилишига хизмат қилади.

Ўтказилган тантанали концерт дастури Ўзбекистон ва Озарбайжон ўртасидаги дўстлик алоқаларини мустаҳкамлаш, маданий-гуманитар ҳамкорликни кенгайтириш ва халқлар ўртасидаги самимий муносабатларни ривожлантириш йўлидаги муҳим маданий воқеа бўлди.

Ушбу оқшомнинг мазмунини биргина саҳнада янграган қўшиқлар билан ифодалаш қийин. Унда тарихий хотира, миллий ғурур, маънавий яқинлик ва келажакка ишонч мужассам эди. Қардош халқларнинг санъати бир маконда жамланиб, ўзаро ҳурмат ва ҳамжиҳатликнинг жонли ифодасига айланди.

Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан изчил ривожланаётган халқаро маданий алоқалар ана шундай учрашувлар орқали ҳаётий мазмун касб этади. Чунки давлатлар ўртасидаги дўстликнинг мустаҳкамлиги нафақат расмий ҳужжатлар ва келишувларда, балки халқларнинг бир-бирини англаши, санъатини қадрлаши ва умумий келажакка ишонч билан қарашида ҳам намоён бўлади.

Бухорода янграган озарбайжон куйлари ва ўзбек санъатининг нафис оҳанглари бир ҳақиқатни яна бир бор тасдиқлади: халқларнинг тили, тарихи ва урф-одатларида ўзига хослик бўлиши табиий, аммо меҳр-оқибат, тинчлик, дўстлик ва инсон қадри каби эзгу туйғулар уларни бирлаштиради. Зеро, санъат саҳнада тугайди, аммо у уйғотган туйғулар инсон қалбида яшашда давом этади. Қалбларни бирлаштирган дўстлик эса биргина тадбир билан чекланмай, авлодлардан авлодларга ўтадиган бебаҳо маънавий меросга айланади.

Зариф Комилов, Тоҳиржон Истатов (сурат), ЎзА мухбирлари