АҚШ ва Эрон келишувга эришди
АҚШ Президенти Дональд Трамп келишув якунлангани ва ҳарбий ҳаракат тўхтаганини эълон қилди. У денгиз қамали бекор қилиниши ва Ҳурмуз бўғози орқали эркин сузиб юриш тикланишини айтди.
Покистон Бош вазири Шаҳбоз Шариф ҳам келишувга эришилганини эълон қилди ва расмий имзолаш маросими 19 июнь куни Швейцарияда бўлиб ўтишини таъкидлади.
Ўз навбатида Эрон Олий Миллий хавфсизлик кенгаши котибияти ўзаро англашув меморандуми бўйича иш якунланганини тасдиқлади ва Ливанни ҳам ўз ичига олган барча жабҳаларда ҳарбий амалиёт тўхтатилганини айтди.
ОАВ хабарига кўра, ҳужжат Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арағчий ва АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс томонидан имзоланади.
Аввалроқ “Reuters” агентлиги ҳужжат лойиҳаси тафсилотини ошкор қилганди.
Эроннинг юқори лавозимли амалдори АҚШ билан англашув меморандуми лойиҳасида ядровий дастур, санкция, молиявий актив ва Ҳурмуз бўғозидаги кема қатнови каби масалалар қамраб олинишини айтган. Унинг сўзларига кўра, ҳужжат имзолангандан сўнг томонлар 60 кун ичида якуний келишув бўйича музокара олиб боради.
Лойиҳа бир неча қоидани жамлаган.
Эрон Ҳурмуз бўғози орқали тижорий юк ташиш учун йўл очади ва АҚШ Эрон портларига қўйилган тақиқни олиб ташлайди. Денгиз чекловини бекор қилиш жараёни меморандум имзолангандан кейин 30 кун ичида якунланиши керак.
Қўшма Штатлар музокара якунланмагунча Эронга қарши янги санкция қўлламасликка ваъда беради. Якуний келишув тузилгандан сўнг халқаро санкция босқичма-босқич бекор қилиниши кўзда тутилган.
Теҳронга нисбатан қўлланаётган нефть санкциясидан вақтинча воз кечилиши лозим. Натижада мамлакатнинг нефть экспорти қайта тикланади. Эроннинг 25 миллиард долларлик маблағи озод қилинади, мамлакатни иқтисодий қўллаб-қувватлаш чоралари ҳам муҳокама қилинади.
Ядро дастури бўйича уч банд тилга олинган. Эрон ядровий қурол ишлаб чиқармаслик мажбуриятини яна бир бор тасдиқлайди. Шунингдек, якуний келишувга эришилмагунча, Теҳрон ядровий дастурини кенгайтирмаслик ёки уранни бойитиш даражасини оширмасликка ваъда беради. Теҳроннинг ядро дастури келажаги, юқори даражада бойитилган уран захирасининг тақдири кейинги музокарада ҳал қилиниши кутиляпти.
АҚШ ва Эрон урушни тўхтатиш бўйича келишувга эришгани ҳақида хабар тарқалгач, халқаро бозорда “қора олтин” нархи кескин тушди. Лондон биржасида “Brent” хом нефти март ойидан бери биринчи марта баррелига 84 доллардан камайиб, тахминан 4 фоиз йўқотиш кузатилди.
Америкада эса WTI тоифали нефть деярли 5 фоиз арзонлаб, баррелига тахминан 81 долларни ташкил этди.
С.Раҳимов, ЎзА
