Президентимизнинг коррупцияга қарши курашишда “фавқулодда ҳолат” эълон қилиш баёноти муҳим воқеликдир
Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга ва кўп миллатли халқимизга йўллаган Мурожаатномасида коррупцияга қарши курашиш давлат сиёсатининг мутлақ устувор йўналиши сифатида белгилаб берилгани қайд этилди.
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши раиси, юридик фанлар доктори, профессор Фозилжон Отахонов шу ҳақда муносабат билдирди:
– Давлатимиз раҳбарининг коррупцияга қарши кураш бўйича 2026 йилда “фавқулодда ҳолат” эълон қилиниши ҳақидаги баёноти бу иллатга нисбатан муросасиз, қатъий ва тизимли ёндашувни англатади. Коррупция давлат тараққиётига, қонун устуворлигига ва жамиятдаги ишонч муҳитига жиддий таҳдид сифатида баҳоланиб, унга йўл қўйиш ислоҳотларга хиёнат экани очиқ-ойдин таъкидланди.
Мурожаатномада барча давлат органлари ва ташкилотларида комплаенс ва коррупцияга қарши ички назоратга масъул ўринбосар лавозимининг жорий этилиши институционал ислоҳотларнинг муҳим босқичи сифатида намоён бўлди.
Бу қарор коррупцияга қарши курашни алоҳида кампания эмас, балки давлат бошқаруви тизимининг узвий ва доимий механизми сифатида жорий этишга қаратилган. Айниқса, комплаенс хизматининг фаолиятига тўсқинлик қилган шахсларни коррупцияга шерик деб баҳолаш ва уларга нисбатан қатъий жавобгарлик чораларини қўллаш коррупцияга қарши курашда янги ҳуқуқий мезонларни белгилаб берди.
Ички назоратни самарали амалга оширишда давлат органлари таркибидаги юридик хизматларнинг роли алоҳида аҳамият касб этади. Юридик хизматлар норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, ички буйруқ ва қарорларнинг қонунчиликка мувофиқлигини таъминлаш, коррупцион хавф-хатарларни ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш, шартномалар ва давлат харидларида қонун бузилишининг олдини олиш орқали ички назорат тизимининг ҳуқуқий пойдеворини мустаҳкамлайди.
Шу билан бирга, юридик хизмат ходимлари мансабдор шахсларнинг қарор қабул қилиш жараёнида қонун устуворлиги тамойилига қатъий риоя этилишини таъминлаб, “олдиндан профилактика” функциясини бажаради.
Коррупцияга қарши курашишда ички назоратни кучайтириш юридик хизматлар фаолиятини мустақил, профессионал ва масъулиятли асосда ташкил этишни тақозо этади. Юридик хизматнинг холис хулосалари ва ҳуқуқий огоҳлантиришлари раҳбарият томонидан инобатга олинмас экан, комплаенс тизимининг самарадорлиги пасайиши табиий. Шу боис, юридик хизматнинг институционал мақоми ва таъсирчанлигини ошириш коррупцияга қарши курашнинг муҳим шарти ҳисобланади.
Шу билан бирга, ички назорат тизими фақат идора ичидаги механизмлар билан чекланиб қолмасдан, давлат органлари ҳузуридаги Жамоатчилик кенгашлари орқали жамоатчилик назорати билан уйғунлашган ҳолда амалга оширилиши зарур. Жамоатчилик кенгашлари давлат органлари фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш, аҳоли мурожаатлари ва жамоат фикрини қарор қабул қилиш жараёнига киритиш орқали коррупцион хавф-хатарларни камайтиришда муҳим восита бўлиб хизмат қилади. Улар орқали давлат органлари ўз фаолияти юзасидан жамоатчилик олдида ҳисобдор бўлиб, қабул қилинаётган қарорлар устидан мустақил ва холис баҳолаш механизми шаклланади.
Жамоатчилик кенгашларининг комплаенс тизими билан ҳамкорлиги, жумладан, ички назорат натижаларини муҳокама қилиш, тавсия ва хулосалар бериш, очиқ муҳокамалар ўтказиш орқали коррупцияга қарши курашишда ишонч муҳитини мустаҳкамлайди. Бу жараён фуқароларнинг давлат бошқарувида иштирокини кенгайтириб, коррупцияга нисбатан муросасиз жамоатчилик позициясини шакллантиради.
Хулоса қилиб айтганда, Президент Мурожаатномасида белгиланган комплаенс ва коррупцияга қарши ички назоратни кучайтириш чора-тадбирлари юридик хизматларнинг профессионал ва мустақил фаолияти, шунингдек, давлат органлари ҳузуридаги Жамоатчилик кенгашлари орқали амалга ошириладиган жамоатчилик назорати билан уйғунлашгандагина тўлиқ самара беради.
Давлат, жамият ва фуқаро ўртасидаги ўзаро масъулиятга асосланган ана шу комплекс ёндашув коррупцияга қарши курашда ҳал қилувчи аҳамият касб этиб, адолатли, очиқ ва ишончли давлат бошқаруви тизимини шакллантиришга хизмат қилади.
Н.Абдураимова, ЎзА
