Ўзбекистонда сунъий интеллект экотизимининг илк харитаси тақдим этилди
Gorgona AI компанияси ALPHA корпоратив таълим маркази билан ҳамкорликда Ўзбекистондаги сунъий интеллект иштирокчиларининг биринчи комплекс бозор харитасини тақдим этди. Харита 14 та тоифа бўйича жамланган 100 дан ортиқ компания, маҳсулот ва ташаббусларни қамраб олади — тил технологиялари ва финтечдан тортиб давлат инфратузилмаси ҳамда киберхавфсизликкача.
Бозор ҳали шаклланиш босқичида 2025 йилда Ўзбекистон Government AI Readiness Index рейтингида саккиз поғонага кўтарилиб, дунёда 62-ўринни эгаллади ва АIни жорий этишга тайёрлик бўйича минтақавий етакчи мақомини мустаҳкамлади. Ишлаётган аҳоли орасида генератив АIдан фойдаланиш 2025 йилнинг иккинчи ярмидаги 5,7% даражадан ошиб, 2026 йил I чорагида 7,2% га етди. Сўров натижаларига кўра, мутахассисларнинг 64 фоизи АI воситаларидан иш жараёнида ҳеч бўлмаганда қисман фойдаланмоқда.
Шу билан бирга, Ўзбекистон АI бозори ҳажми бўйича ягона баҳо ҳали мавжуд эмас — бу бозор ҳали шаклланиш жараёнида эканининг энг аниқ белгиси. Горгона АI ва ALPHA харитаси айнан шу босқичдаги тузилмани акс эттиради.
Давлат ривожланиш суръатини белгиламоқда
Харитада давлат бир вақтнинг ўзида икки ролни бажаради — регулятор ва энг йирик буюртмачи сифатида. Стратегик йўналиш Президент Администрацияси томонидан белгиланади. Рақамли технологиялар вазирлиги рақамли муҳитнинг асосий регулятори ва давлат АI ташаббуслари оператори ҳисобланади. Марказий банк ва NAPU эса АI жорий қилаётган банклар, тўлов тизимлари ва e-commerce компаниялари учун қоидаларни белгилайди. Харитадаги якунланган лойиҳалар қаторига UZINFOCOM’нинг MyID ва DMED лойиҳалари, давлат хизматлари учун биометрик идентификация ҳамда АI модулли рақамли соғлиқни сақлаш платформаси киради.
2025 йил ноябрь ойида Ўзбекистон БАА билан ҳамкорликда “Беш миллион сунъий интеллект етакчилари” дастурини ишга туширди. 2030 йилгача қарийб беш миллион киши — мактаб ўқувчилари, талабалар, ўқитувчилар ва давлат хизматчилари — АI ва промпт энгинееринг бўйича бошланғич таълим олиши режалаштирилган. Бу ташаббусларнинг барчаси 2030 йилгача АI’ни ривожлантириш миллий стратегиясида мустаҳкамланган.
Финтеч: энг етук сегмент
Банк ва тўлов секторлари сўнгги йиллардаги жадал рақамлаштириш туфайли пилот лойиҳалардан АIни амалий жорий этишга биринчи бўлиб ўтди. 2025 йилда рақамли банк фойдаланувчилари 82,4 миллионга етди, нақд пулсиз тўловлар улуши эса барча транзакцияларнинг 43 фоизигача ўсди. АI кредит скоринги, фирибгарликнинг олдини олиш, шахсийлаштириш ва хизматларни автоматлаштиришда қўлланмоқда. Харитадаги асосий иштирокчилар қаторида UZUM, ТБC, Click ҳамда UzCard ва Humo тўлов тизимлари бор.
Тил технологиялари — ўсиш чегараси
Ўзбек тили АI моделлари учун паст ресурсли тил бўлиб қолмоқда. Энг йирик очиқ нутқ датасетларида юзлаб соат аудио мавжуд, инглиз тили учун эса бу кўрсаткич ўн минглаб соатни ташкил этади. Шу жиҳатдан давлат ташаббуслари — UzLiB бенчмарки, Muxlisa овозли ёрдамчиси ва Миллий LLM ишлаб чиқилиши ҳамда KOTIB AI, туркий тиллар учун Tahrirchi платформаси ва очиқ манбали RubaiSTT нутқни таниш модели атрофида янги кластер шаклланмоқда.
Стартаплар
Ўзбекистон стартап экотизими сезиларли ўсишни бошдан кечирмоқда. Беш йил ичида 13 баробарга ўсди, 3,9 миллиард доллардан ошди. StartupBlink тузган Global Startup Ecosystem Index 2026 рейтинги Ўзбекистонни дунёдаги энг тез ривожланаётган стартап экотизими деб атади. Харита LegalTech ва HRTech дан тортиб агротех ва логистика каби турли йўналишлардаги лойиҳалар тўлқинини акс эттиради. Айримлари халқаро бозорларда ҳам фаолият юритмоқда. Масалан, Twolabs AI Y Combinator акселераторига қабул қилинган биринчи ўзбек стартапи бўлди.
2025 йил октябрь ойида Ўзбекистон OpenAI билан ҳамкорликни бошлади: таълим муассасаларида ChatGPT Edu жорий этилмоқда, талабалар ва ўқитувчилар учун курслар ишлаб чиқилмоқда. Университетларда АI тадқиқот лабораториялари очилмоқда. АI Maktab мактаб ўқувчиларини рақамли кўникмаларга ўргатмоқда, ALPHA каби хусусий таълим лойиҳалари пайдо бўлмоқда. Шунга қарамай, АI мутахассислари етишмовчилиги бозорнинг асосий таркибий чекловларидан бири бўлиб қолмоқда.
Харита муаллифлари киберхавфсизлик экотизимнинг энг кам ривожланган сегментларидан бири эканини қайд этади. Энг кўп аниқланган киберхавфлар АКТ секторига тўғри келади (51,4%), ундан кейин давлат сектори (24,2%) ва финтеч (13,6%) туради. АI жорий этилиши кўпайгани сари янги хавфлар ҳам юзага келмоқда: ҳар бир сўровда булутли моделларга узатиладиган маълумотлар, корпоратив тизимларга ортиқча кириш ҳуқуқига эга агентлар ва шаффоф бўлмаган қарор қабул қилиш алгоритмлари.
Ҳисоблаш инфратузилмаси ҳам рақамлаштириш суръатидан ортда қолмоқда: янги дата-марказлар ва булут платформалари лойиҳаларига қарамай, мамлакатда ҳозир тахминан олти дата-марказ фаолият юритади, ҳисоблаш қувватига талаб эса янги кластерлар ишга туширилишидан тезроқ ўсмоқда.
Харита 2026 йил июнь ҳолатини акс эттиради ва ҳар йили янгиланади. Муаллифлар ҳозирги нашрга кирмаган компанияларни кейинги релиз учун ўз маълумотларини тақдим этишга таклиф қилади.
Муаллифлар ҳақида
Gorgona AI — бизнес учун сунъий интеллект (AI) агентларини яратиш ва уларни "тайёр ҳолда" жорий этишга ихтисослашган компания - аппарат таъминотидан тортиб платформа ва бизнес жараёнларига интеграциягача. Платформа мижознинг ўз инфратузилмасида локал тарзда жойлаштирилади, маълумотлар ташқи серверларга узатилмайди.
ALPHA — Ўзбекистон, Қозоғистон, Тожикистон ва бошқа мамлакатлардаги 200 дан ортиқ компания учун 500 дан зиёд таълим дастурларини ўтказган корпоратив таълим маркази. Мижозлар орасида Капиталбанк, ТБC Банк, Click, Миллий банк, Корзинка ва UzAuto бор.
ЎзА
