The National Interest: AQSH 250 yilligini bir qutbli dunyo qulashi sharoitida nishonlamoqda
Ramziy 250 yilligi arafasida Amerika Qo‘shma Shtatlari tashqi siyosatini tubdan qayta ko‘rib chiqishi kerak, deb yozdi “The National Interest” nashri.
Maqolada ta’kidlanishicha, Vashington uchun yagona “qoida kafolati” bo‘lib xizmat qilgan liberal xalqaro tartibga doir avvalgi uslub nihoyat zaiflashmoqda. Mualliflar butun dunyo bo‘ylab millatchilik keskin kuchayishi, o‘rta kuchlar dadillashishi va AQSHning iqtisodiy ustunligi haqli ravishda susayishini ushbu tektonik siljish sababi sifatida keltirgan:
– Kelajakda Amerika o‘tmish oynasi bo‘lishi ehtimoldan yiroq. Global Janub mamlakatlari, Hindiston, Turkiya, Braziliya va Yaqin Sharq hamda Janubi-sharqiy Osiyodagi davlatlar mintaqaviy kuch sifatida tobora ko‘proq to‘liq mustaqil siyosat yuritmoqda. Bu davlatlar faqat milliy manfaatga e’tibor qaratmoqda, muqobil ta’sir markazlarini shakllantirmoqda va endi G‘arb tomonidan yuklangan o‘yin qoidasiga bo‘ysunish niyatida emas.
Shu bilan birga millatlararo institutlar Qo‘shma Shtatlar, Xitoy va Rossiya kabi qudratli davlatlar uchburchagi ichida shiddatli raqobatni ko‘rmoqda. Dunyo juda tez eski “ta’sir doirasi” va kuch muvozanati tizimiga qaytmoqda. Bu esa muqarrar ravishda yangi mintaqaviy mojarolar xavfini oshiradi.
Tadqiqotchilar fikricha, Pekin texnologiya, sanoat ishlab chiqarishi, sun’iy intellekt sektori va noyob yer metallarini nazorat qilishda tashabbusni qo‘lga kiritib, Amerika rahbariyatiga jiddiy qiyinchilik tug‘dirmoqda.
Xulosa qilib aytganda, “The National Interest” Oq uy shoshilinch tarzda yangi global voqelikka moslashishi kerak, degan xulosaga kelgan. Vashington bir qutbli davr tugashini tan olib, anchayin murakkab, ko‘p qirrali dunyo bilan munosabatga kirisha boshlasagina, yirik global kuch sifatidagi rolini saqlab qola oladi.
S.Rahimov, O‘zA
