Kam xarajat evaziga mo‘l hosil yetishtirish tajribasi

Jizzax viloyatida qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilish, yer va suv resurslaridan oqilona foydalanish, resurs tejamkor agrotexnologiyalarni keng joriy etish borasidagi ishlar o‘z natijasini bermoqda.

Jumladan, Do‘stlik tumanidagi “Olmos gamboy” fermer xo‘jaligi ana shu jarayonning bir nuqtadagi emas, balki amalda o‘zini oqlayotgan tajribasini namoyon etadi. Bu yerda erishilayotgan natijalarning qimmati ham shunda — har bir tejalgan gektar, har bir tejalgan so‘m ortida aniq hisob-kitob va mehnat turibdi.

1996-yilda 30 gektar maydonda ish boshlagan xo‘jalikning bugungi yer maydoni 110 gektarga yetgan. Joriy yilda 70 gektar maydonda “Alekseyevich” navli g‘alla parvarishlanib, har gektaridan 85 sentnergacha hosil olindi. Ayni paytda 40 gektar maydonda paxta yetishtirilmoqda.

Xo‘jalik rahbari Hamza Botirovning aytishicha, bu natija, avvalo, resursga munosabatni o‘zgartirishdan boshlangan.

— Bu yil resurs tejamkor agrotexnologiyalarni qo‘llashga alohida e’tibor qaratdik. Ilgari paxtani 90 santimetr oraliqda ekkan bo‘lsak, hozir 76 santimetr oraliqda qo‘shqator usulidan foydalanyapmiz. Natijada 50 gektar maydondan qariyb 7,5 gektar yer tejaldi. Mazkur usul hosildorlikni oshirish imkonini bermoqda. Ochiq maydonlarga “T-115” va “S-43” navli paxta ekilgan. Monitoring natijalariga ko‘ra, hosildorlik 60–66 sentnerni tashkil etmoqda. O‘tgan yili plyonka ostida tomchilatib sug‘orish texnologiyasi asosida “S-57” navidan gektariga 65 sentnerdan hosil olingan. Bu tajribaning asosiy jihati shundaki, yerni ko‘paytirish emas, undan samaraliroq foydalanish birinchi o‘ringa chiqmoqda. 50 gektarda qariyb 7,5 gektar yerning tejalishi resurs tejamkor texnologiyaning qog‘ozdagi emas, amaldagi samarasidir, – deydi Hamza Botirov.

Paxtachilikda qo‘l mehnatini kamaytirish maqsadida begona o‘tlarga qarshi maxsus purkagichlar yordamida gerbitsidlar bilan ishlov berish yo‘lga qo‘yilgan. Bu usul maydonlarni begona o‘tlardan toza saqlash barobarida, mehnat va mablag‘ sarfini ham qisqartirib, 100 million so‘mdan ortiq mablag‘ni tejash imkonini bergan.

Texnologiyaning qiymati uning inson mehnatini yengillashtirganida ham ko‘rinadi. Xo‘jalikda 10 nafar doimiy ishchi va 2 nafar traktorchi mehnat qiladi. Zarur qishloq xo‘jaligi texnikalari bilan ta’minlanganlik esa agrotexnik tadbirlarni o‘z vaqtida bajarish va hosilni qisqa muddatlarda yig‘ib-terib olishga xizmat qilmoqda.

Samara faqat dalaning o‘zida qolmayotir. Xo‘jalikda mehnat qilayotganlarni rag‘batlantirish va oilaviy daromadini oshirishga ham e’tibor berilgan. Har bir xodimga 5 tonnadan g‘alla ajratilgan. G‘alladan bo‘shagan maydonlarning bir qismiga takroriy ekin sifatida mosh ekish uchun yer ajratilgan. Natijada xodimlar bu maydonlardan 3–4 tonnadan mosh hosili olib, oila daromadini oshirish imkoniga ega bo‘lmoqda.

Ishchilarning chorva mollari uchun ozuqa bazasini yaratish maqsadida beda, makkajo‘xori va silos yetishtirish ham yo‘lga qo‘yilgan.

Bir xo‘jalikning tajribasi, albatta, butun sohaning mezoni emas. Ammo, uning ahamiyati ham aynan shunda emas. Muhimi, bu tajriba bugun qishloq xo‘jaligida ustuvor bo‘layotgan yondashuv — kam resurs bilan ko‘proq natija olish, texnologiya orqali mehnat samaradorligini oshirish va yetishtirilgan hosildan xo‘jalik ahli daromadini ko‘paytirish mumkinligini aniq raqamlarda ko‘rsatmoqda.

Abdujalol Qayumov, O‘zA muxbiri