Arnasoyda zira – “yashil oltin” parvarishlanmoqda
Jizzax viloyatining Arnasoy tumanida qishloq xo‘jaligini diversifikatsiya qilishga qaratilgan islohotlar amalda o‘z samarasini ko‘rsata boshladi. So‘nggi yillarda an’anaviy ekinlar bilan cheklanib qolmasdan, yuqori daromad keltiruvchi ziravor va dorivor o‘simliklar yetishtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
“Samarqand” suv iste’molchilari uyushmasida amalga oshirilayotgan investitsiyaviy loyiha doirasida Xitoyning “Shan Shicheng” mas’uliyati cheklangan jamiyati tomonidan 52 gektar maydonga zira ekilishi ana shu yangicha yondashuvning yorqin ifodasidir.
Ayni paytda dalalarda unib chiqqan zira nihollari bahorning iliq nafasi bilan uyg‘un holda bir tekis ko‘karib, bo‘lg‘usi hosilini namoyon etmoqda. Bu manzara ortida esa dehqon mehnati, zamonaviy agrotexnologiyalar va puxta rejalashtirilgan agrotexnik tadbirlar mujassam.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, zira qadimdan insoniyatga ma’lum bo‘lgan qimmatli ziravor va dorivor o‘simliklardan biri bo‘lib, uning tarixi bir necha ming yilliklarga borib taqaladi. U asosan quruq va yarim quruq iqlim sharoitida yaxshi o‘sadi, shu bois Markaziy Osiyo, Janubiy Osiyo va Yaqin Sharq mamlakatlarida keng tarqalgan.
Agronomik jihatdan ziraning yana bir muhim afzalligi uning qisqa vegetatsiya davri (o‘rtacha 90-120 kun) va kam suv talab qilishidir. Bu esa suv resurslari cheklangan hududlar, jumladan, Arnasoy tumani uchun maqbuldir. Shu bilan birga, u yengil, yaxshi drenajlangan yerlarda yuqori hosil beradi.
Tajribalar shuni ko‘rsatadiki, agrotexnika to‘g‘ri tashkil etilganda har gektardan o‘rtacha 6-10 sentnergacha, ayrim hollarda esa undan ham yuqori hosil olish mumkin. 52 gektar maydon hisobida bu kamida 30–50 tonna sifatli mahsulot deganidir.
Zira nafaqat oziq-ovqat sanoatida, balki tibbiyot va farmatsevtika sohasida ham keng qo‘llaniladi. Uning tarkibida efir moylari (asosan kuminaldegid), antioksidant moddalar mavjud bo‘lib, hazmni yaxshilash, immunitetni mustahkamlash kabi xususiyatlarga ega ekani ilmiy manbalarda qayd etilgan.
Bozor tahlillari zira mahsulotiga bo‘lgan talab yildan-yilga oshib borayotganini ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, Hindiston, BAA, Turkiya va Yevropa mamlakatlari bozorlarida unga bo‘lgan ehtiyoj yuqori. Mahsulot sifati va tozaligiga qarab, hozirgi kunda uning 1 kilogrammi o‘rtacha 80-120 ming so‘m atrofida baholanmoqda.
Shu hisob-kitoblarga ko‘ra, 52 gektar maydondan olinadigan hosil hajmi loyihaning yuzlab million so‘mlik, ayrim hollarda esa milliardlab so‘mlik daromad keltirish imkoniyati mavjudligini ko‘rsatadi. Bu esa zirani bejizga “yashil oltin” deb atashmayotganining yana bir isbotidir.
Eng muhimi, bunday loyihalar qishloq aholisining bandligini ta’minlash, kichik va o‘rta biznesni rivojlantirish, eksport salohiyatini oshirish kabi bir qator ijtimoiy-iqtisodiy vazifalarni hal etishga xizmat qilmoqda.
Arnasoyda amalga oshirilayotgan mazkur tashabbus agrar sohada yangi fikrlash — bozor talabiga mos ish yuritish, yuqori qo‘shilgan qiymat yaratish va resurslardan oqilona foydalanishning amaliy namunasi sifatida alohida ahamiyatga ega.
Shubhasiz, ana shunday loyihalar ko‘lami kengaygan sari yurtimiz qishloq xo‘jaligi barqarorlik va raqobatbardoshlikning yangi bosqichiga ko‘tariladi.
Abdujalol Qayumov, O‘zA muxbiri
