Аҳолига ижара ҳуқуқи асосида ажратилаётган ер майдонларида “кооператив” ва “агрегатор” тизими тажриба тариқасида жорий қилинади
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси “Аҳолига деҳқон хўжалигини ташкил этиш учун ижара ҳуқуқи асосида ажратилаётган ер майдонларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида” қарор қабул қилди.
Унга мувофиқ, мева-сабзавотчиликка ихтисослашган туманларда аҳолига ижара ҳуқуқи асосида ажратилаётган ер майдонларида маҳсулот етиштиришдан бошлаб уни сотишгача бўлган занжирни яратишни назарда тутувчи “кооператив” ва “агрегатор” тизимига асосланган камида биттадан лойиҳа тажриба тариқасида Кичик бизнесга кўмаклашиш марказлари орқали амалиётга жорий этилади.
Марказларда “агрегатор” тизими доирасида кичик тадбиркорлик субъектларини, шунингдек, маҳсулот етиштириш, йиғиш ва сотиш ҳамда “бир контур - бир маҳсулот” тамойили асосида экин майдонининг бизнес режаси ва лойиҳасини ишлаб чиқиш, суғориш тизимини модернизация қилиш ва сувдан самарали фойдаланиш бўйича ўқитишни ташкил қилиш учун хорижий ва маҳаллий экспертлар, халқаро молия институтлари ва донор ташкилотлар кўмагида малакали амалиётчи мутахассислар жалб этилади.
Қуйидагилар “кооператив” ва “агрегатор” тизимига асосланган лойиҳаларни амалга оширишнинг асосий йўналишлари этиб белгиланади:
деҳқон хўжалигини ташкил этиш учун ижара ҳуқуқи асосида ажратилаётган ер майдонларида қишлоқ хўжалиги кооперативларини ташкил қилиш ва фаолиятини ривожлантириш, деҳқон хўжаликларининг маҳсулотни сотиб олувчи, қайта ишловчи ва экспортга чиқарувчи агрегаторлар билан ҳамкорлигини кенгайтириш;
қишлоқ хўжалиги кооперативига бирлашган деҳқон хўжаликлари билан агрегаторлар ўртасида “буюртмалар портфели”ни шакллантириш орқали шартнома институтини ривожлантириш;
деҳқон хўжаликлари ва аҳоли томорқаларига уруғлик материаллари, минерал ўғитлар, кимёвий воситаларни етказиб бериш ҳамда агроном хизматларини кўрсатишнинг яхлит тизимини яратиш;
деҳқон хўжаликларининг ер майдонларида халқаро сифат ва стандартларга жавоб берадиган маҳсулотларни етиштириш;
халқаро ва маҳаллий экпертларни кенг жалб этган ҳолда, қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзолари ва деҳқонларнинг малакасини доимий ошириб бориш;
агроном маслаҳати ва хизматлари кўрсатиш марказларини ташкил этиш;
маҳсулотларнинг барқарор бозорини шакллантириш;
маҳсулотларни халқаро сертификатлашдан ўтказувчи ташкилотлар билан ҳамкорликни йўлга қўйиш, қишлоқ хўжалиги кооперативлари ва агрегаторларга халқаро сертификатлар (Global G.A.P, organic ва бошқалар) олиши учун ҳар томонлама кўмаклашиш.
Қишлоқ хўжалиги кооперативини ташкил этиш мақсадида яхлит контурлар асосида ер майдонларининг ер тузиш лойиҳалари ишлаб чиқилади ва электрон онлайн аукцион савдолари орқали ижарага берилади.
Деҳқон хўжаликлари томонидан қишлоқ хўжалиги кооперативини ташкил этиш учун ер майдонларини ижарага бериш бўйича “E-auksion” электрон савдо платформасида алоҳида тоифа (категория) очилади. Бунда ер майдони ҳажми камида 5 гектар бўлган яхлит контурлар танлаб олинади;
мазкур тизим асосида ер майдонларини ижарага олган ердан фойдаланувчиларни ихтиёрий равишда деҳқон хўжаликлари томонидан ташкил этилган қишлоқ хўжалиги кооперативларининг аъзолари сифатида рўйхатдан ўтказиш тавсия этилади.
Қишлоқ хўжалиги кооперативи шартномасида белгиланган шартларнинг деҳқон хўжаликлари томонидан бажарилмаслиги, уларга нисбатан ер ва сув солиқлари ставкаларининг икки коэффициентга оширилган ҳолда қўлланилишига ёки қишлоқ хўжалиги кооперативи уставида белгиланган тартибда кооператив хулосаларига асосан қишлоқ хўжалиги кооператив аъзолигидан чиқарилишига асос бўлади.
2024 йил 1 сентябргача Шаҳрисабз тумани “Наврўз” МФЙ ҳудудидаги Мираки насос станциясини тиклаш ва 13 км узунликда металл қувур тортиш орқали фойдаланишга киритиладиган 500 гектар ер майдонида “кооператив” ва “агрегатор” тизимини жорий этиш бўйича тажриба-синов лойихаси ишга туширилади.
Деҳқон хўжалигини ташкил этиш учун ижара ҳуқуқи асосида ажратилган ер майдонлари контурларига ҳоким ёрдамчиларини бириктириб, “Online mahalla” электрон платформаси орқали ушбу ер майдонларида экилган экинларнинг ҳолатини мониторинг қилиш ва улардан кутилаётган ҳосил ҳисобини юритиш тизими йўлга қўйилади.
Деҳқон хўжаликлари ва агрегаторларнинг қишлоқ хўжалиги кооперативига ихтиёрийлик асосида аъзо бўлишда ҳамда қишлоқ хўжалиги кооперативида етиштирилган маҳсулотларни қайта ишлаш, сақлаш, ички бозорга етказиб бериш ва экспорт қилиш ишларида ҳоким ёрдамчилари ва марказлар томонидан ёрдам кўрсатиш тизими жорий қилинади.
2024 йил 1 сентябрга қадар “E-agrosavdo” электрон агросаноат бозори портали ишга туширилади.
ЎзА
