"Global HackAtom": Ўзбекистон жамоаси атом шаҳри концепциясини тақдим этди
Россиянинг Екатеринбург шаҳрида "Global HackAtom" халқаро талабалар мусобақасининг финал босқичи якунланди. Унда 15 мамлакатдаги миллий саралашларда ғолиб бўлган 80 нафардан зиёд ёш иштирокчи 20 соат давомида келажак атом шаҳарларини яратиш бўйича ўз ғоя ва ечимларини ишлаб чиқди. Ўзбекистон номидан “Synthesis” жамоаси қатнашди.
Мусобақа давомида ёшлар атом энергетикасига оид амалий вазифаларга қисқа вақт ичида ечим топиши керак бўлади. Жорий йилги саралаш босқичлари Осиё, Европа, Африка ва Лотин Америкасидаги 15 мамлакатда ўтказилди.
Финал иштирокчиларига одатий АЭС атрофидаги шаҳар модели ўрнига кенгроқ вазифа таклиф этилди. Улар денгиз соҳилида жойлашадиган, 2050 йилгача ривожланиш имкониятига эга тўлақонли шаҳар концепциясини ишлаб чиқиши лозим эди. Бунда энергия таъминоти, иқтисодиёт, инфратузилма ва ижтимоий муҳит билан бирга, сейсмик фаол ҳудудда жойлашиш хусусиятлари ҳам ҳисобга олинди.
Ўзбекистоннинг “Synthesis” жамоаси АЭС имкониятларидан бир нечта йўналишда фойдаланишга асосланган шаҳар моделини таклиф қилди. Унга кўра, станция аҳолини электр энергияси ва иссиқлик билан таъминлайди. Шунингдек, денгиз сувини чучуклаштириш, ядро тиббиёти ва саноат ишлаб чиқаришини ривожлантириш учун ҳам энергия манбаи бўлиб хизмат қилади.
Жамоа устози Илья Перепёлкиннинг айтишича, лойиҳа устида ишлашда турли технологияларни шунчаки бир жойга жамлаш эмас, балки уларнинг ягона тизим сифатида ишлашини таъминлашга эътибор қаратилган.
– Биз шаҳарнинг ҳар бир элементини умумий тизимга уйғунлаштириш ва уни имкон қадар ўзини ўзи таъминлайдиган муҳитга айлантиришга ҳаракат қилдик. Концепциямизда электр энергияси ва ортиқча иссиқликдан шаҳарнинг ўзида фойдаланиш, ишлаб чиқариш жараёнларини эса ўзаро боғлаш кўзда тутилган. Назаримда, лойиҳамизнинг асосий хусусияти ҳам айнан шунда эди, – деди Илья Перепёлкин.
Беллашувнинг яна бир мураккаб жиҳати - вақтнинг чеклангани бўлди. Жамоаларга лойиҳани ишлаб чиқиш учун бир суткадан кам вақт ажратилди. Шу қисқа муддат давомида иштирокчилар ғояни шакллантириш, зарур маълумотларни таҳлил қилиш, ҳисоб-китобларни амалга ошириш, вазифаларни тақсимлаш ва якуний тақдимотни тайёрлаш каби босқичларни бажарди.
Албатта, бундай формат иштирокчиларни устувор вазифаларни тез белгилаш, иш жараёнини тўғри ташкил этиш ва лойиҳанинг кейинги йўналишини белгилаб берувчи қарорларни қисқа вақт ичида қабул қилишга ўргатади.
Финал натижаларига кўра, биринчи ўрин Россиянинг "За пределами разума" жамоасига берилди. Улар "Электроморск" атом шаҳри лойиҳасини тақдим этган. Иккинчи ўрин Жанубий Африка Республикасидаги Зулуленд университети жамоасига насиб этди. Уларнинг ишида Африканинг Жануби-шарқий қисми учун мўлжалланган атом шаҳрининг комплекс модели таклиф қилинган.
Учинчи ўринни Қирғизистоннинг "Ядерный кочевник" жамоаси эгаллади. Улар автоном тарзда ҳаракатланиши мумкин бўлган сузувчи атом шаҳри концепциясини ишлаб чиққан.
"Росатом халқаро тармоғи" бош директори Егор Квятковский бундай мусобақалар ёшларни амалий вазифалар устида ишлашга жалб этиши ва уларга ўз ғояларини синовдан ўтказиш имконини беришини таъкидлади.
Таъкидлаш жоизки, "Global HackAtom" финали иштирокчиларга атом энергетикаси, шаҳарсозлик ва замонавий технологияларни бирлаштирган комплекс ечимларни ишлаб чиқиш имконини берди. Ўзбекистоннинг “Synthesis” жамоаси ҳам ўз лойиҳаси асосида АЭС салоҳиятидан кенг фойдаланиш, энергия ресурсларини самарали қўллаш ва шаҳарнинг турли тизимларини ягона инфратузилмага бирлаштиришга қаратилган ёндашувини намойиш этди.
Насиба Зиёдуллаева,
ЎзА
