Tabiatga zarar yetkazildi

Tabiat – insonga berilgan bebaho ne’mat. Uni asrash esa faqat ekologlarning emas, har bir fuqaroning burchi. Ayniqsa, cho‘l hududlarida tuproqni shamol eroziyasidan himoya qiladigan, ekologik muvozanatni saqlashda muhim ahamiyat kasb etadigan saksovul kabi o‘simliklarni asrash bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir.

So‘nggi yillarda mamlakatimizda atrof-muhitni muhofaza qilish, yashil hududlarni kengaytirish, cho‘llanish va yerlarning degradatsiyasiga qarshi kurashishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Davlat rahbari tashabbusi bilan amalga oshirilayotgan “Yashil makon” umummilliy loyihasi, ko‘kalamzorlashtirish va ekologik barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar zamirida ham ana shu ezgu maqsad mujassam.

Biroq tabiatga munosabatda mas’uliyatsizlikka yo‘l qo‘yish holatlari hali ham uchrab turibdi.

Buxoro viloyati Romitan tumani Gazli shahri hududida Ekologiya inspektorlari hamda o‘rmon xo‘jaligi xodimlari tomonidan o‘tkazilgan nazorat reydi davomida ana shunday qoidabuzarliklardan biri aniqlandi. Fuqaro B.A. tomonidan saksovulni noqonuniy kesish holatiga chek qo‘yildi.

Saksovul – shunchaki cho‘lda o‘sadigan oddiy o‘simlik emas. U qumlarni mustahkamlash, cho‘l hududlarida ekologik muvozanatni saqlash, shamol ta’sirida tuproqning ko‘chishi va chang-to‘zonlarning tarqalishini kamaytirishda muhim o‘rin tutadi. Shu bois uni noqonuniy kesish nafaqat bir tup daraxtning yo‘qotilishi, balki tabiatga yetkazilgan zarar sifatida baholanadi.

Aniqlangan holat yuzasidan fuqaro B.A.ga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 79-moddasi 1-qismiga asosan 11 million so‘m miqdorida jarima belgilandi.

Bundan tashqari, tabiatga yetkazilgan zarar 6 million 200 ming so‘m miqdorida hisoblandi.

Huquqbuzarlik sodir etishda foydalanilgan avtotransport vositasi esa belgilangan tartibda jarima maydonchasiga joylashtirildi.

Bu raqamlar ortida oddiy jarima emas, balki tabiatga yetkazilgan zararning huquqiy va iqtisodiy bahosi turibdi. Ya’ni tabiat boyligiga beparvo munosabatda bo‘lishning oqibati bor. Qonunbuzarlikka ko‘z yumish esa ekologik muammoni yanada chuqurlashtirishi mumkin.

Bugun bir tup saksovulni kesish kimgadir arzimasdek tuyulishi mumkin. Ammo yuzlab, minglab holatlar takrorlansa, uning oqibati cho‘l ekotizimiga, tuproqqa, havoga va oxir-oqibat inson salomatligiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Shu ma’noda, ekologik nazorat tadbirlarining kuchaytirilayotgani muhim ahamiyatga ega. Bunday reydlar nafaqat huquqbuzarlikni aniqlash, balki aholi o‘rtasida tabiatga nisbatan mas’uliyatli munosabatni shakllantirishga ham xizmat qiladi.

Davlat rahbari tomonidan ilgari surilayotgan ekologik tashabbuslarning mohiyati ham aynan shunda – yurtimizni yanada ko‘kalamzor, yashil va ekologik barqaror hududga aylantirish, tabiiy boyliklarni kelajak avlod uchun asrab-avaylash.

Shunday ekan, tabiatni muhofaza qilishni faqat jarima yoki jazodan qo‘rqish bilan emas, avvalo, fuqarolik mas’uliyati bilan bog‘lash zarur.

Chunki kesilgan bir tup saksovulning o‘rnini tiklash uchun yillar kerak bo‘ladi. Ammo uni asrash bir lahzalik to‘g‘ri qarordan boshlanadi.

Tabiat bizga omonat. Uni asrash esa bugungi avlodning ertangi kun oldidagi eng katta mas’uliyatlaridan biridir.

Zarif Komilov, O‘zA muxbiri