Янги Ўзбекистон ёшлари
Ўзбекистон — Марказий Осиёдаги энг ёш мамлакатлардан бири. Аҳолиси қарийб 40 миллион кишини ташкил этадиган республиканинг 9,5 миллионга яқин фуқароси 14 ёшдан 30 ёшгача бўлган ёшлардир, яъни бу ҳар тўрт кишидан бири деганидир.
Мамлакатимизда ҳар йили 270 мингга яқин янги ёш оила барпо этилмоқда. Бундай демографик таркиб иқтисодиёт учун улкан салоҳиятдир. Ёш, ғайратли ва тез ўсаётган аҳоли, пухта ўйланган бандлик, таълим ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш сиёсати билан ривожланишнинг асосий ҳаракатлантирувчи кучига айланмоқда.
Давлат ёшлар билан тизимли ишлашни стратегик устувор йўналишлардан бири сифатида танлади. Сўнгги йилларда Ўзбекистонда ихтисослашган Ёшлар ишлари агентлиги ва ёшлар етакчиси лавозимидан тортиб, мамлакатнинг ҳар бир ёш фуқаросининг эҳтиёжларини қайд этувчи рақамли платформаларгача бўлган кенг қамровли институтсионал тизим яратилди.
Бандлик ва тадбиркорлик
Сиёсатнинг энг амалий ўлчовларидан бири иш билан таъминлашдир. 2026 йил апрель ойида Президент "Янги Ўзбекистон ёшлари - 2030" стратегиясини амалга ошириш ва ёшлар бандлигини таъминлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги қарорни имзолади, унда ўнлаб қўллаб-қувватлаш воситалари аниқлаштирилди.
Ёшлар ишлари агентлигининг "Янги авлод тадбиркорлари" дастури шулар жумласидан. 2030 йилга қадар 20 минг нафар ёшларга бизнес лойиҳа ишлаб чиқиш ва сотишдан тортиб, янги бозорларга чиқишгача бўлган тадбиркорлик асосларини ўргатиш режалаштирилган. Дастурнинг минг нафар энг яхши битирувчиси расмий сертификатга эга бўлади, бу эса кейинчалик имтиёзли молиялаштириш ва давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг бошқа шаклларидан фойдаланиш имконини беради.
Талабалар стартапларини қўллаб-қувватлаш тизими алоҳида йўлга қўйилган. 2026 йилдан бошлаб олий ўқув юртларида стартапларни ривожлантириш марказлари пайдо бўлади, университетлар ўз талабаларининг лойиҳаларига сармоя киритиш ҳуқуқига эга бўлади, республика инновацион ғоялар танлови ғолиблари эса 100 миллион сўмгача грант олишлари мумкин. Алоҳида грант молиялаштириш билан "Рақамли стартаплар" дастури ишлайди ва апрель ойидан бошлаб бундай лойиҳалар иштирокчилари минимал экспорт ҳажми талабисиз "IT Park Uzbekistan" резиденти мақомини оладилар. Илгари бу янги бошловчилар учун жиддий тўсиқ эди.
Технологик тадбиркорлик инфратузилмасининг ўзи ҳам ривожланмоқда. Тошкент, Фарғона, Қарши, Термиз, Урганч ва Нукусда ИТ-парклар фаолият юритмоқда, Наманганда янги мажмуа қурилиши давом этмоқда. Айнан янги ИТ-парклар ҳисобига ёшлар учун 20 мингдан ортиқ юқори маошли иш ўринлари яратиш режалаштирилган. Яъни, бу шунчаки бир марталик грант ёрдами эмас, балки юқори технологияли секторда меҳнат бозорини тизимли равишда кенгайтиришдир.
Таълим ва рақамли кўникмалар инсонга сармоя сифатида
Янги чора-тадбирларнинг катта қисми нафақат анъанавий, балки рақамли таълимга қаратилган. "Менинг биринчи компьютерим" дастури доирасида эҳтиёжманд оилаларнинг 10 минг нафар ёшларига ноутбуклар харид қилишда ёрдам берилади.
Муҳаммад Ал-Хоразмий номидаги давлат стипендияси, шунингдек, анъанавий равишда гендер номутаносиблиги кузатиладиган техник мутахассисликларда иқтидорли қизларни манзилли қўллаб-қувватлаш чораси бўлган "Муҳандис қизлар" махсус стипендияси таъсис этилди, илгари фақат халқаро фан олимпиадалари ғолибларига бериладиган 1 миллиард сўм миқдоридаги пул мукофоти берилди.
Тадбиркорликка ўқитиш дастурлари ва стартаплар учун грантлардан тортиб, стипендиялар ва таълимни рақамли қўллаб-қувватлашгача бўлган турли хил ташаббуслар ёшлар сиёсати яхлит тизим сифатида қурилаётганидан далолат беради. Давлат бир вақтнинг ўзида бир неча ўзаро боғлиқ вазифалар устида ишлайди.
Деярли ҳар тўртинчи аҳолиси 14 ёшдан 30 ёшгача бўлган ва ҳар йили 270 мингга яқин янги оила ташкил этиладиган мамлакат учун бундай тизимли ёндашув стратегик аҳамиятга эга. Айнан давлат демографик салоҳиятни ёшларнинг барқарор бандлиги, сифатли таълим олиши ва эртанги кунга ишончи учун реал имкониятларга қанчалик самарали айлантира олишига боғлиқ.
Ораш Ақабоев, ЎзА
