Вашингтон билан келишув Куба учун фалокатдан қутулишнинг ягона йўлими?
Венесуэла Президенти Николас Мадуро АҚШ махсус кучлари томонидан ағдарилгандан сўнг Вашингтон Кубага ҳам кучини кўрсата бошлади. Айни пайт оролга нисбатан қўлланаётган нефть қамали мамлакатни гуманитар инқироз ёқасига келтириб қўйди.
“Foreign Affairs” нашри ёзишича, Гавана Венесуэладан арзон нефть олиш имконини йўқотди. АҚШнинг кескин санкцияси, пандемия оқибати ва ички ислоҳот муваффақиятсизлиги билан бирга, кундалик электр узилиши туфайли асосий давлат идоралари фаолияти фалаж ҳолатга келди.
Май ойида Марказий разведка бошқармаси директори Жон Рэтклифф Гаванага ташрифи чоғида Куба раҳбарлари олдига Россия ва Хитой билан хавфсизлик алоқаларини узиш, жумладан бу икки давлатнинг алоқа станцияларини ёпиш талабини қўйди. Бундан ташқари АҚШ Рауль Кастрога қарши федерал айблов эълон қилиш орқали эҳтимолий ҳарбий аралашув учун ҳуқуқий асос яратди.
Оқ уй билан битим Гавана учун ягона оқилона йўлдир. Келишувнинг асосий режаси босқичма-босқич имтиёз таклиф қилиш билан боғлиқ. Бу жараён қонунларни либераллаштириш, сиёсий маҳбусларни озод қилиш, ҳарбийларнинг иқтисодиётга таъсирини камайтириш учун кенг кўламли бозор ислоҳотини ўтказиш ҳамда ўтган аср 50-йилларида мусодара қилинган Америка мулки учун товон тўлашни назарда тутади. Бунинг эвазига Вашингтон Кубани терроризмнинг ҳомий давлатлари рўйхатидан чиқариб ташлайди, хорижий компанияларга қарши иккиламчи санкцияни бекор қилади ва оролнинг вайрон бўлган инфратузилмасига кенг кўламли инвестиция киритади.
Куба сиёсий элитаси АҚШнинг Эрон билан можарога чалғиб кетишидан умид қилиб, вақтни чўзишга ҳаракат қиляпти.
Мақола муаллифлари “Куба раҳбарлари олдинга силжиш йўлини миллий омон қолиш эмас, балки инқилобий қадр-қиммат масаласи сифатида кўрса, кейин ҳаммаси ёмонлашиши эҳтимоли шунчалик юқори бўлади, дея огоҳлантирмоқда.
Яна бир йирик нашр “The Wall Street Journal” ёзишича, иқтисодий инқироз даврида хорижий бизнес, йирик халқаро компаниялар Кубани оммавий равишда тарк этмоқда.
Оролдаги хорижий фуқаролар учун “Mastercard” ва “Visa” карталари бўйича амалиёт 6 июндан тўхтаган. Испаниянинг “Melia” ва “Iberostar” меҳмонхона тармоғи ўнлаб мажмуалар устидан назоратни қўлдан чиқармоқда, Канаданинг “Sherritt International” компанияси эса фаолият тўхташи, ходимлар ватанига қайтарилишини эълон қилди.
Таъкидланишича, чет эллик сармоядорлар Кубада фаолият юритиш хавфи олинадиган фойдадан юқори, деган хулосага келган.
Бизнес чиқиб кетиши Вашингтоннинг Кубадаги ҳарбийлар билан боғлиқ субъектларга қарши санкцияси, энергетика инқирози, ёнилғи танқислиги ва миллий иқтисодиёт мунтазам кучсизланиши шароитида содир бўлмоқда.
Кубадаги аҳвол куни кеча Президент Дональд Трампнинг “Эрон масаласи ҳал бўлгандан кейин Куба билан шуғулланиши” ҳақидаги таҳдиди оловга мой сепгандек, вазиятни янада кескинлаштириши мумкин.
Венесуэланинг “Версин Финал” газетаси ёзишича, айни пайт ҳукумат аҳолига АҚШнинг эҳтимолий босқинига тайёргарлик кўришни тавсия қилган.
– Орол яқинида АҚШ ҳарбий кучлари жойлаштирилиши асносида Гавана ҳукумати аҳолига қурол тарқата бошлади ва одамларни яқинлашиб келаётган хорижий босқинга тайёргарлик кўришга расман чақирди, – дейилган мақолада.
Шунингдек, давлат идоралари ва ташкилотлари орол атрофида кескинлик кучайиши билан боғлиқ фавқулодда чораларни муҳокама қилаётгани таъкидланган.
С.Раҳимов, ЎзА
