Таълим соҳасида кўрсатилган хизматлар ҳажми 18,8 триллион сўмга етган – Миллий статистика қўмитаси
Мамлакатимизда таълимга бўлган талаб йилдан-йилга ортиб бормоқда. Буни нафақат олийгоҳларга ҳужжат топширувчилар сони, балки таълим хизматлари бозори ҳажмининг ўсиши ҳам яққол тасдиқлайди. Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йилнинг январь–май ойларида мамлакатда таълим соҳасида кўрсатилган хизматлар ҳажми 18,8 триллион сўмга етган. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 21 фоизга кўп.
Бу рақамлар оддий статистика эмас. Улар мамлакатда инсон капиталига йўналтирилаётган инвестициялар ошиб бораётганини, аҳоли таълимни харажат эмас, балки келажакка киритилаётган сармоя сифатида қабул қилаётганини англатади.
Жаҳон тажрибаси шуни кўрсатадики, иқтисодиёти тез ривожланаётган давлатлар биринчи навбатда таълимга катта эътибор қаратади. Чунки малакали кадрлар инновация, юқори унумдорлик ва иқтисодий ўсишнинг асосий драйвери ҳисобланади.
Ўзбекистонда ҳам кейинги йилларда таълим соҳасида амалга оширилган ислоҳотлар натижасида давлат ва хусусий олийгоҳлар сони кўпайди, хорижий университетлар филиаллари очилди, хусусий мактаб ва ўқув марказлари фаолияти кенгайди. Бу эса таълим хизматлари бозорини сезиларли даражада ривожлантирди.
Статистикага кўра, таълим хизматларининг 44,7 фоизи олий таълим ҳиссасига тўғри келади. Бунинг бир нечта сабаби бор.
Аввало, кейинги йилларда олий таълим қамрови кескин ошди. Янги университетлар ташкил этилди, қабул квоталари кенгайтирилди. Натижада талабалар сони ҳам йил сайин кўпаймоқда.
Шунингдек, хусусий ва хорижий университетларда контракт тўловлари давлат олийгоҳларига нисбатан юқорироқ. Бу эса умумий хизматлар ҳажмининг ўсишига таъсир қилмоқда.
Бундан ташқари, меҳнат бозорида рақобат кучайгани сабабли ёшлар бакалавр даражаси билан чекланиб қолмай, магистратура, иккинчи мутахассислик ва малака ошириш курсларига ҳам кўпроқ мурожаат қилмоқда.
Ҳудудлар кесимида Тошкент шаҳри 9,7 триллион сўм билан биринчи ўринни эгаллаган. Бу мамлакат бўйича умумий таълим хизматларининг ярмидан ортиғини ташкил этади.
Сўнгги йилларда хусусий таълим муассасалари сонининг ошиб бориши рақобат муҳитини шакллантирди. Замонавий дастурлар, хорижий тиллар, IT, бизнес, дизайн каби йўналишларга бўлган талаб хусусий сектор ўсишининг асосий омилларидан бири бўлмоқда.
Бу эса таълим сифатини ошириш билан бирга, хизматлар ҳажмининг ўсишига ҳам хизмат қилмоқда.
2026 йилнинг дастлабки беш ойида таълим хизматлари ҳажмининг 21 фоизга ўсиши Ўзбекистонда билимга бўлган талаб юқорилигини яна бир бор тасдиқлади. Бу ўсиш мамлакатда инсон капиталига инвестициялар кучайиб бораётгани, таълим хизматлари бозори кенгаяётгани ва аҳоли келажак учун билимга сармоя киритишга тайёр эканини кўрсатади.
Муҳайё Тошқораева, ЎзА
