Inson qadri — ijtimoiy himoyaning bosh mezoni
Jamiyat taraqqiyoti, avvalo, insonning o‘zini qanchalik himoyalangan, e’tiborli va kerakli his qilayotgani bilan o‘lchanadi. Chunki hayotda shunday vaziyatlar bo‘ladiki, insonning o‘zi yoki oilasi mustaqil ravishda muammodan chiqib ketishi qiyinlashadi. Ana shunday paytda davlatning e’tibori, mehr-shafqati va amaliy ko‘magi inson uchun katta tayanchga aylanadi.
Bugun mamlakatimizda ijtimoiy himoya tizimini tubdan takomillashtirish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash, har bir fuqaroga individual yondashuv asosida xizmat ko‘rsatish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilgari surilayotgan “inson qadri” va “hech kim e’tibordan chetda qolmasin” tamoyillari mazkur islohotlarning mazmun-mohiyatini belgilab bermoqda.
Zero, kuchli ijtimoiy himoya — bu shunchaki nafaqa yoki moddiy yordam berish emas. Bu insonning muammosini chuqur o‘rganish, uning sabablarini aniqlash, zarur xizmatlarni bir joyga jamlash, fuqaroga o‘z hayotini yaxshilashi uchun imkoniyat yaratish demakdir.
Shu maqsadda Ijtimoiy himoya milliy agentligining Buxoro viloyati boshqarmasida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 3-avgustdagi PF-146-son farmoni hamda 288-son qarori bilan belgilangan vazifalar ijrosiga bag‘ishlangan seminar-yig‘ilish o‘tkazildi.
Unda Agentlikning Katta yoshdagilar uchun ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish va monitoring qilish boshqarmasi boshlig‘i Xabib Sirojitdinov, Respublika reabilitatsiya markazi direktori Muqaddam Rasulova, “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari direktorlari va mas’ul xodimlari, shuningdek, hamkor tashkilotlar vakillari ishtirok etishdi.
Yig‘ilishda bugungi ijtimoiy himoya tizimi oldida turgan eng muhim vazifalar atroflicha muhokama qilindi. Aholiga ko‘rsatilayotgan ijtimoiy xizmatlarning sifati va samaradorligini oshirish, ehtiyojmand fuqarolarni o‘z vaqtida aniqlash, ularning huquq va qonuniy manfaatlarini ta’minlash, muammolarga individual yondashish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Aslida, manzilli ijtimoiy himoyaning eng katta afzalligi ham shunda — yordam shunchaki berilmaydi, balki aynan kimga, qanday ko‘mak va nima uchun zarurligi o‘rganiladi.
Seminarda muayyan yashash joyiga ega bo‘lmagan shaxslarni aniqlash, ularning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarini tiklash, zarur tibbiy, huquqiy va ijtimoiy xizmatlardan foydalanishiga ko‘maklashish bo‘yicha vazifalar ham muhim yo‘nalish sifatida qayd etildi.
Bu boradagi ishlar insonning jamiyatdan uzilib qolishining oldini olish, uni yana ijtimoiy hayotga qaytarish, munosib turmush sharoitiga ega bo‘lishiga ko‘maklashishga qaratilgani bilan ahamiyatlidir. Chunki insonning boshpanasiz yoki hujjatsiz qolishi uning jamiyatdan uzilib qolishi uchun sabab bo‘lmasligi kerak. Aksincha, aynan shunday vaziyatda davlat va jamiyatning e’tibori yanada kuchli bo‘lishi zarur.
Yig‘ilish davomida odam savdosining oldini olish, jabrlangan yoki xavf ostidagi shaxslarni barvaqt aniqlash, ularga zarur ijtimoiy xizmatlarni ko‘rsatish hamda jamiyatga qayta moslashuvini ta’minlash masalalari ham ko‘rib chiqildi.
Odam savdosi — insonning huquq va erkinliklariga tajovuz qiluvchi, uning taqdirini izdan chiqaradigan og‘ir illatlardan biridir. Shu bois uning oldini olish faqat bitta tashkilot yoki tizimning emas, balki butun jamiyatning umumiy vazifasidir. Bu borada profilaktika, aholining huquqiy savodxonligini oshirish, xavf guruhidagi shaxslar bilan individual ishlash, jabrlanganlarga psixologik, huquqiy va ijtimoiy yordam ko‘rsatish muhim ahamiyat kasb etadi.
Bugungi islohotlarning tub mohiyati bitta ezgu maqsadga borib taqaladi: inson muammosi bilan yolg‘iz qolmasligi kerak. Buning uchun “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari faoliyatini yanada kuchaytirish, mahalla darajasida muammolarni barvaqt aniqlash, tegishli tashkilotlar bilan hamkorlikni mustahkamlash va har bir murojaat ortida turgan inson taqdiriga mas’uliyat bilan yondashish talab etiladi. Davlat rahbari tashabbusi bilan amalga oshirilayotgan ushbu islohotlar ijtimoiy himoyani oddiy yordam tizimidan insonning hayotiy ehtiyojlarini kompleks qo‘llab-quvvatlaydigan zamonaviy mexanizmga aylantirishga xizmat qilmoqda.
Eng muhimi, endilikda ijtimoiy himoya tizimida “kimdir yordam so‘rab kelishini kutish” emas, balki yordamga muhtoj insonni o‘z vaqtida topish va uning yoniga borish tamoyili tobora mustahkamlanmoqda. Zero, inson qadri baland bo‘lgan jamiyatdagina mehr, adolat va hamjihatlik qaror topadi. Har bir fuqaroning taqdiri e’tiborda, har bir muammoga yechim izlanayotgan, har bir inson uchun imkoniyat yaratilayotgan yurtda esa ijtimoiy himoya shunchaki tizim emas — insonparvar davlat siyosatining amaliy ifodasidir.
Maqsad aniq: hech kim e’tibordan chetda qolmasin, hech bir inson muammosi bilan yolg‘iz qolmasin, har bir fuqaro o‘z hayotida davlat va jamiyat g‘amxo‘rligini his etsin.
Zarif Komilov, O‘zA muxbiri
