![](https://cdn.uza.uz/2024/05/27/10/35/EuG4GB7XgNMHt94G6XDPKch7Zy0h448F_normal.jpg)
Ўзбекистон Республикаси Президентининг шу йил 24 майдаги “Ер қаъридан фойдаланиш, саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги ҳамда атом энергиясидан фойдаланиш соҳаларида давлат бошқаруви ва назорати тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармонига кўра, Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси ташкил этилади.
Қўмита Кончилик саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Кон-геологик ва саноат хавфсизлигини назорат қилиш инспекцияси негизида тузилади. Инспекциянинг ўзи кончилик саноати ва геология назорати инспекцияси этиб қайта ташкил этилмоқда.
Қўмита ядро энергияси ва ядро технологиялари объектларида радиация ва ядро хавфсизлигини таъминлаш, шунингдек, хавфли ишлаб чиқариш объектларида саноат хавфсизлиги соҳаларида ягона давлат сиёсатини амалга ошириш ва мувофиқлаштириш бўйича ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органи ҳисобланади. Қўмитага ёқилғи қуйиш шохобчалари, нефть ва газни бирламчи қайта ишлаш, магистраль қувурлар ва газ иншоотлари хавфсизлигини таъминлаш, донни сақлашда саноат хавфсизлиги назорат қилиш, истироҳат боғлари фаолиятини назорат қилиш ва бошқа функциялар берилган.
Қўмита таркибида юридик шахс ташкил этмаган ҳолда давлат бюджетидан молиялаштириладиган Радиация ва ядро хавфсизлиги департаменти ташкил этилмоқда. Шунингдек, давлат органи шаклидаги Радиация ва ядро хавфсизлиги бўйича илмий-техника маркази ҳам бўлади.
Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги талабларига риоя этмаган ҳолда олиб борилаётган ёки бахтсиз ҳодиса ва авария содир бўлишига олиб келиши мумкин бўлган ишларни тўхтатиб туриш, шунингдек, одамлар ҳаёти хавф остида қолганда уларни иш жойларидан олиб чиқиш, ўз ваколатлари доирасида қонунчилик ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларини бузганлик учун ташкилотларнинг мансабдор шахслари ва жисмоний шахсларни маъмурий жавобгарликка тортиш тўғрисида қарорлар қабул қилади.
Қўмитанинг республика ҳудудларида қурилаётган ва фойдаланилаётган атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ҳолатининг доимий назоратини таъминловчи ходимларининг жойлашуви бевосита мазкур объектларда амалга оширилади. Қўмита ҳузурида юридик шахс мақомига эга бўлмаган, бюджетдан ташқари саноат хавфсизлиги соҳасини қўллаб-қувватлаш жамғармаси ташкил этилди.
Жамғарма саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги соҳасида давлат хизматларини кўрсатишдан қонунчиликда белгиланган тартибда ва миқдорларда қўмитага тушадиган, қўмита томонидан хўжалик юритувчи субъектлар, уларнинг мансабдор шахслари ва жисмоний шахслардан саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги соҳасидаги қонунчилик ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларини бузганлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда ва миқдорларда ундириладиган жарималар суммасининг 40 фоизи миқдоридаги маблағлар ҳисобидан молиялаштирилади.
Шунингдек, Қўмитага Энергетика вазирлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳамда Атом энергияси агентлиги билан биргаликда 2025 йил 1 сентябрга қадар республикада атом энергетикасининг ривожланиш даражаси ва халқаро нормалардан келиб чиқиб, департаментнинг штат бирликлари сонини ошириш тўғрисидаги асосланган таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш топширилди.
2024 йил 1 декабрга қадар халқаро молия институтлари ва консалтинг компанияларини тўғридан-тўғри жалб қилган ҳолда Қўмита фаолиятини ривожланган давлатларнинг саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги, лифтлар ва истироҳат боғлари аттракционлари хавфсизлигини назорат қилиш соҳасидаги илғор тажрибаси асосида такомиллаштириш бўйича таклифларни тайёрлаш топширилди.
Ш.Маматуропова,
ЎзА