Тахминан 2027 йилларгача Ўзбекистонда аҳолини ОИВга текшириш билан қамраб олиш кўлами янада оширилиб, ОИВга экспресс тест ва ўз-ўзини текшириш усули амалиётга кенг жорий этилади.

Шу билан биргаликда, ОИВни онадан болага юқишини бартараф этиш, ОИТСга қарши курашиш хизматини 2026 йил якунига қадар тўлиқ рақамлаштириш кўзда тутилган. 

Бу юзасидан 1 декабрь – Бутунжаҳон ОИТСга қарши кураш куни муносабати билан ташкил этилган матбуот анжуманида маълумот берилди. 

Қайд этилишича, жорий йил 1 декабрь ҳолатига жами 52 минг нафардан ортиқ одам ОИВ инфекцияси билан яшамоқда. Ўзбекистон Президенти, Ҳукуматнинг тегишли қарорлари билан, БМТнинг “95-95-95” стратегиясига мувофиқ белгиланган топшириқлар асосида эса 2030 йилга бориб, ОИВ эпидемияга барҳам бериш борасида бир қатор натижаларга эришилган. Хусусан, бугун ўз мақомидан хабардор бўлган ОИВ билан яшовчилар 89%, ретровирусга қарши терапия билан қамраб олиш 89%, қонидаги вирус юкламаси аниқланмас даражага тушган беморлар 88% ни ташкил этмоқда. 

Анжуманда БМТ ҳамда ЖССТнинг Ўзбекистондаги ваколатхоналари,  БМТнинг ОИВ/ОИТС бўйича дастури – UNAIDSнинг Ўзбекистондаги идораси, Санэпидқўмита, Республика ОИТСга қарши курашиш маркази мутасадди вакиллари ҳамда оммавий ахборот воситалари ходимлари иштирок этдилар. 

Қайд этилишича, бугугнги кунда ОИТСга қарши курашиш марказлари электрон ахборот тизими билан электрон ҳукумат идоралараро платформаси орқали тегишли вазирлик ва идораларнинг электрон базалари, шу жумладан тегишли давлат хизматларининг ўзаро ахборот алмашинуви йўлга қўйилган. Натижада 18 ёшгача бўлган ОИВ инфекцияли болаларга нафақа тайинлаш, ҳомиладорлар, никоҳланувчилар ва аҳолининг турли вакилларини ОИВга текшириш, беморларни тиббий кузатуви, хорижга чиқиш, донорлик, туғилиш ва ўлим маълумотларида аниқликка эришилиб, ҳужжатлар билан боғлиқ оворагарчиликларга чек қўйилган. Ҳозирда соҳани рақамлаштириш жадал олиб борилмоқда.

Жорий йилда ОИВ инфекциясини юқтириб олган шахсларнинг 95%и ўз мақомини билишлари учун 5 млн. нафардан ортиқ аҳоли орасида ОИВ инфекциясига скрининг текширувлари ўтказилиб, мобиль тиббий бригадалар орқали олис ва чекка ҳудуддаги аҳолига соҳа бўйича тиббий хизмат кўрсатиш йўлга қўйилган.

Қолаверса, аҳоли хабардорлигини ошириш ва профилактик чора-тадбирлар ҳам кутилган самарани бермоқда: тарғибот ишлари орқали, ҳозирги кунда ОИВга текширувлар сони ортиб бориши билан бир қаторда касалликнинг аниқланиш фоизи ҳам (2023 й. - 0,08, 2024 й. - 0,07, 2025 й. - 0,06) камайиб бормоқда. 

Мутахассисларга кўра, ОИВ инфекцияси билан касалланган беморнинг қонида вирус юкламаси аниқланмайдиган даражага тушиш орқали унинг касаллик юқтириши чекланишига, яъни ушбу касалликни бошқаларга юқтириш хавфи кескин камайишига эришиш мумкин.  

Яна таъкидланишича, Давлат бюджети ҳамда ОИТС, безгак ва силга қарши кураш бўйича Глобал жамғарма маблағлари ҳисобидан қарийб 7 млн.АҚШ доллари миқдорида ретровирусга қарши дори воситалари харид қилинган, 46 минг нафардан ортиқ бемор вирусга қарши терапия билан қамраб олинган. 

Шунингдек, ушбу инфекция билан яшовчи оналардан туғилган болаларга ОИВнинг вертикал йўл билан юқишининг олдини олиш мақсадида, ҳомиладор аёлларни инфекцияга текширишлар 100 фоиз қамраб олинмоқда. 

ОИВ инфекцияли оналардан туғилган 700 нафардан ортиқ бола эса олти ойлик бўлгунига қадар қуруқ сут аралашмалари билан таъминланмоқда. 

<iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/a_3bvNRbLVw?si=-dTrIVM1hl8D4ade" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

М.Эшмирзаева, Д.Якубов, У.Тўхтаев, ЎзА