Миллий қўшиқчилик санъатининг бетакрор сиймоси
Миллий мусиқа ва қўшиқчилик санъатимиз ривожига муносиб ҳисса қўшган, бетакрор ижро маҳорати билан халқимиз меҳрини қозонган Ўзбекистон халқ ҳофизи Фахриддин Умаров таваллудининг 100 йиллиги кенг нишонланмоқда.
Кўплаб хонандалар учун устоз бўлган санъаткор миллий қўшиқчилик санъатининг дарғаси, бетакрор сиймоси, мангуликка дахлдор жўшқин овози билан ўзбек санъати тарихида ўчмас из қолдирди.
Ўзбекистон касаба уюшмалари саройида Фахриддин Умаров таваллудининг 100 йиллигига бағишланган хотира кечаси бўлиб ўтди. Унда Маданият вазирининг биринчи ўринбосари Нодирбек Сайфуллаев, маданият ва санъат соҳаси вакиллари, санъатшунослар, таниқли ижодкорлар, ҳофизнинг шогирдлари ҳамда санъат ихлосмандлари иштирок этди.
Айтиш жоизки, Фахриддин Умаров ўзига хос санъат мактабини яратган буюк ҳофиз эди. У 1926 йилнинг сокин кузида Қибрайнинг файзли гўшасида дунёга келди. Бу гўдак келгусида ўзбек хонандалик санъатининг устунларидан бирига айланишини унга илк бор танбур сирларини ўргатган отаси сезган бўлса, ажаб эмас.
Консерваториянинг илмий заллари ва радио қўмитасининг сокин студиялари унинг учун шунчаки иш жойи эмас, балки миллий куй-қўшиқларимиз сайқал топадиган ижод масканига айланди. Фахриддин Умаров овозидаги шира ва дард тингловчини шунчаки мафтун этмас, балки унинг қалбини ўзига ром қилар эди. Устоз санъаткор тириклигидаёқ афсонага айланди. Давлатимизнинг «Ўзбекистон халқ ҳофизи» унвони ва вафотидан сўнг берилган «Фидокорона хизматлари учун» ордени бу улуғ овоз соҳибининг миллат олдидаги беқиёс хизматларига берилган юксак баҳо бўлди.
Устоз санъаткор шеърни шунчаки куйламас, унинг руҳига жон бағишларди. Фахриддин Умаров ижросида мумтоз ғазаллар жонланар, замонавий шеърият эса самовий жаранг касб этарди. У саҳнага чиқиб, танбурини чертганида, гўё Бобур Мирзонинг соғинчи, Машрабнинг оташли ишқи ва халқ шоири Эркин Воҳидовнинг ғурури мужассам бўларди. Унинг ижросидаги «Ўзбегим» қасидаси миллатнинг ўзлигини англаш рамзига айланди.
Фахриддин Умаров ижросида Тўра Сулаймон сўзларига айтилган «Умр ўтмоқда» қўшиғи эса вақтнинг бешафқат оқими устидан куйланган ўзига хос фалсафий изтироб эди. Санъаткор «Онам дерман» дея куйлаганида, минг-минглаб тингловчиларнинг кўзидан оққан ёш ҳофизнинг илоҳий маҳоратига берилган энг олий баҳо эди.
Умрининг сўнгги йилларида ҳофиз фалсафий ва тасаввуфий куйлар уммонига чуқур шўнғиди. Инсон қалбини поклаш, уни Яратганга ва эзгуликка яқинлаштириш унинг олий мақсадига айланди. 2007 йил кузида бу оламни жисмонан тарк этган бўлса-да, унинг овози ва нафаси миллий санъатимиз томирларида ҳамон яшаб келмоқда.
Бугун ўзбек ва қардош эллар хонандалари унинг қўшиқларидан баҳраманд бўлиб, ижро йўлини ўзларига маёқ деб биладилар. Фахриддин Умаров ўзбек қўшиқчилик санъатининг виждони ва нафосат мезонидир. Унинг санъати вақт чангида қолмайдиган, авлоддан-авлодга ўтиб, миллат руҳини юксалтираверадиган бебаҳо меросга айланган.
Хотира тадбирида Фахриддин Умаровнинг миллий қўшиқчилик санъати ривожидаги ўрни, серқирра ижодий фаолияти ва яратган санъат мактаби ҳақида сўз юритилди. Устоз ҳофизнинг ҳаёти ва ижод йўли, санъатга бўлган садоқати, ўзига хос ижро услуби ҳамда шогирдлар тарбиясидаги хизматлари алоҳида эътироф этилди.
Мусиқий кечанинг бадиий қисмида ҳофизнинг шогирдлари ва санъаткорлар томонидан дилбар куй-қўшиқлар ижро этилди. Мумтоз ва миллий мусиқа намуналари тадбир иштирокчиларига кўтаринки кайфият бағишлади.
Фахриддин Умаровнинг 100 йиллик юбилейи муносабати билан ташкил этилган хотира кечаси устоз санъаткорнинг бой ижодий меросини асраб-авайлаш, уни ёш авлодга етказиш ва миллий қўшиқчилик санъати анъаналарини янада ривожлантиришга қаратилган муҳим маданий-маърифий тадбирлардан бири бўлди.
Назокат Усмонова, ЎзА
