Инсон меҳнатини енгиллаштирадиган технологиялар тобора кўпаймоқда

Бугун қишлоқ хўжалиги оддий меҳнат эмас, балки илм-фан, инновация ва замонавий технологиялар уйғунлашган юқори самарадор соҳага айланиб бормоқда. Айниқса, пахтачиликда меҳнат унумдорлигини ошириш, ҳосилни қисқа муддатда ва сифатли йиғиштириб олиш, фермерларни замонавий техника билан таъминлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси ва раҳбарлигида мамлакатимиз қишлоқ хўжалигини модернизация қилиш, соҳада замонавий агротехнологияларни кенг жорий этиш, юқори унумли техника воситаларидан фойдаланиш, фермер ва кластерларни қўллаб-қувватлаш борасида амалга оширилаётган ислоҳотлар ўзининг амалий натижаларини бермоқда. Бу жараёнларни Бухоро вилояти, хусусан, Шофиркон тумани мисолида ҳам яққол кўриш мумкин.

Туманда қишлоқ хўжалигини модернизациялаш, маҳсулот етиштиришда илғор технологияларни қўллаш, хом ашёни қайта ишлаш жараёнларини замонавий асосда ташкил этиш ва фермер хўжаликларини юқори унумли техника воситалари билан таъминлаш борасида изчил ишлар олиб борилмоқда. Ана шундай агроинновацион жараёнларнинг муҳим нуқталаридан бири — “Zarhal teks” МЧЖга қарашли “Дўрман” пахта қабул қилиш маскани.

Мазкур маскан ҳудуддаги пахта етиштирувчи фермер хўжаликлари учун муҳим агроиндустриал мажмуалардан бири ҳисобланади. Унинг тасарруфида 500 гектар экин майдони мавжуд. Шу билан бирга, юздан ортиқ фермер хўжалиги билан тузилган шартномалар асосида жами 3 минг гектар майдонда етиштирилган пахта хом ашёсини қабул қилиш ва қайта ишлаш жараёнлари йўлга қўйилган. Бу эса пахтачиликда “даладан — қайта ишлашгача” бўлган жараёнларни узвий ташкил этиш, етиштирилган ҳосилни ўз вақтида қабул қилиш ва унинг сифатини сақлаш учун муҳим аҳамият касб этади.

Жамиятнинг ҳамкорлик географияси эса янада кенг. Жамият Жондор, Бухоро ва Ғиждувон туманларидаги фермер хўжаликлари билан тузилган шартномалар асосида жорий йилда 10 минг тонна пахта хом ашёсини Шофиркондаги қайта ишлаш корхонасига етказиб беришни режалаштирган. Демак, бу ерда гап оддий пахта қабул қилиш маскани ҳақида эмас. Бу — бир нечта туман фермерлари меҳнати, замонавий техника ва қайта ишлаш имкониятларини бирлаштирувчи йирик агроишлаб чиқариш занжирининг муҳим бўғинидир.

Қишлоқ хўжалигида самарадорлик, аввало, техника билан чамбарчас боғлиқ. Замонавий техника қанчалик кўп ва унумдор бўлса, ҳосилни қисқа муддатларда, кам харажат билан ва юқори сифатда йиғиштириб олиш имконияти ҳам шунчалик юқори бўлади. Айни пайтда корхонада 20 дан ортиқ қишлоқ хўжалиги техникаси мавжуд бўлиб, улар ишлаб чиқариш жараёнларининг узлуксизлигини таъминлашга хизмат қилмоқда. Энг муҳими, корхона фаолияти орқали 200 нафардан ортиқ фуқаронинг бандлиги таъминланган. Яъни замонавийлашув фақат техникани янгилаш билан чекланмаяпти — у янги иш ўринлари, барқарор даромад ва одамлар фаровонлигига ҳам хизмат қилмоқда.

Бироқ “Дўрман” пахта қабул қилиш масканидаги энг катта янгилик ҳали олдинда. Маскан ҳудудига қиймати 19,5 миллиард сўм бўлган 3 та замонавий “John Deere 9970” пахта териш комбайни олиб келинди.

Янги техникаларнинг ишга туширилиши яқин кунларда бошланадиган пахта йиғим-теримини янада самарали ташкил этиш, ҳосилни қисқа муддатда ва сифатли йиғиштириб олиш имконини беради. Бу комбайнларнинг имкониятлари ҳам эътиборга молик. Улар 76 схемада ишлаш имкониятига эга бўлиб, бир суткада 40 гектар майдондаги пахтани йиғиштириб олиш қувватига эга. Яна бир муҳим жиҳати — комбайн териб олган пахта хом ашёсини даладаёқ тойлайди. Бу эса ҳосилни кейинги босқичга етказиш, сақлаш ва ташиш жараёнларида қатор қулайликлар яратади. Бир қарашда бу оддий техника янгиланиши бўлиб кўриниши мумкин. Аслида эса унинг ортида катта иқтисодий самара бор.

Чунки пахта теримида вақт — ҳосил тақдири. Ҳосилни қанча тез ва сифатли йиғиштириб олиш имкони бўлса, фермернинг меҳнати, сарф-харажати ва йил давомида қилинган машаққатнинг самараси ҳам шунча юқори бўлади. Бугун юртимизда қишлоқ хўжалигини замонавийлаштиришга қаратилаётган эътибор замирида битта муҳим мақсад бор: ердан унумли фойдаланиш, фермер меҳнатини енгиллаштириш, маҳсулот таннархини пасайтириш ва юқори қўшилган қиймат яратиш.

Президент Шавкат Мирзиёев томонидан қишлоқ хўжалигида меҳнат унумдорлигини ошириш, сув ва ер ресурсларидан оқилона фойдаланиш, илм-фан ва инновацияларни ишлаб чиқаришга кенг татбиқ этиш, соҳани замонавий техника билан таъминлашга қаратилган ташаббуслар ана шу мақсадларга хизмат қилмоқда. Жамиятдаги янгиланишлар ҳам ушбу ислоҳотларнинг жойлардаги амалий ифодасидир.

Эндиликда пахта далаларида инсон меҳнати ўрнини босадиган замонавий техника эмас, балки инсон меҳнатини енгиллаштирадиган, унинг самарадорлигини оширадиган технологиялар тобора кўпаймоқда.

Кечаги пахта даласи билан бугунги пахта даласи ўртасида катта фарқ бор. Илгари ҳосилни йиғиштириш кўпроқ вақт ва қўл меҳнатини талаб қилган бўлса, бугун бир неча ўн гектар майдондаги ҳосилни бир сутка ичида замонавий техника ёрдамида йиғиштириб олиш имконияти мавжуд.

Шофиркон далаларида бу йил пахта нафақат етиштирилади — у замонавий технологиялар ёрдамида, тез, сифатли ва самарали йиғиштириб олинади. 19,5 миллиард сўмлик учта янги комбайн эса ана шу жараённинг энг замонавий “ишчилари”га айланади. Энг муҳими, бу машиналар ортида катта мақсад — фермер меҳнатини қадрлаш, ҳосилдорликни ошириш, аграр тармоқ рақобатбардошлигини таъминлаш ва юртимизда замонавий қишлоқ хўжалигини барпо этиш мақсади мужассам.

Зариф Комилов, ЎзА мухбири