Dunyo xabarlari qisqa satrlarda

Qisqa, aniq va ishonchli axborot – global dunyoda tezkor xabardorlik garovi. O‘zA jahonda sodir bo‘layotgan eng muhim voqealarni qisqa satrlarda taqdim etadi.

Isroilda o‘lim jazosi haqida bahsli qonun qabul qilindi

Isroil parlamenti G‘arbiy sohildagi falastinliklarga nisbatan qo‘llanishi mumkin bo‘lgan o‘lim jazosini tasdiqladi. Qonunga ko‘ra, “terrorchilik” deb baholangan qasddan sodir etilgan hujumlar uchun asosiy jazo sifatida dorga osish belgilanadi. Hujjat 62 ovoz bilan qabul qilindi va bu qaror hukumatning qat’iy xavfsizlik siyosati doirasida ilgari surildi.

Qonun xalqaro maydonda keskin tanqidlarga sabab bo‘ldi. Huquq himoyachilari uni kamsituvchi va adolat tamoyillariga zid deb baholamoqda, chunki amalda u asosan falastinliklarga nisbatan qo‘llanishi mumkin. Yevropa davlatlari va xalqaro tashkilotlar esa bu qarorni orqaga qadam deb atab, uni bekor qilishga chaqirmoqda.

Ukraina-Bolgariya: 10 yillik harbiy kelishuv

Ukraina va Bolgariya o‘rtasida 10 yillik mudofaa kelishuvi imzolandi. Hujjat dronlar, zamonaviy qurollar va harbiy texnologiyalarni qo‘shma ishlab chiqarishni nazarda tutadi. Prezident Vladimir Zelenskiy bu kelishuv xavfsizlik sohasida uzoq muddatli va tizimli hamkorlikni ta’minlashini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu qadam texnologiyalar tez rivojlanayotgan sharoitda harbiy salohiyatni oshirishga xizmat qiladi. Shuningdek, ikki davlat o‘rtasidagi ishonch va strategik sheriklikni yanada mustahkamlaydi.

Bolgariya mudofaa sanoati rivojlangan davlatlardan biri bo‘lib, Ukrainaga qurol yetkazib berishda muhim o‘rin tutadi. Ekspertlar fikricha, yangi kelishuv hamkorlikni yanada chuqurlashtirib, qo‘shma ishlab chiqarish va tajriba almashish imkoniyatlarini kengaytiradi. Kiyev bu orqali o‘z harbiy texnologiyalarini xalqaro bozorga chiqarishni va eksport salohiyatini oshirishni maqsad qilmoqda. 

AQSH: Eron bilan muzokaralar ijobiy ketmoqda

Oq uyga ko‘ra, AQSH va Eron o‘rtasidagi tinchlik muzokaralari davom etmoqda va ijobiy natijalar bermoqda. Tehron omma oldidagi bayonotlaridan farqli ravishda, yopiq muloqotlarda ancha yumshoq pozitsiya bildirmoqda. Davlat kotibi Marko Rubio ham “ijobiy signallar” mavjudligini aytdi va Eron ichida muayyan ichki kelishmovchiliklar borligini qayd etdi.

Shu bilan birga, Tramp bosimni kuchaytirishda davom etmoqda. U kelishuv tez orada imzolanmasa, asosiy neft infratuzilmalari, jumladan Xarg oroli nishonga olinishini aytdi. Bu ob’ekt Eron neft eksportining asosiy markazi hisoblanadi va unga ehtimoliy hujum global energetika bozoriga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Sloveniyada saylovdan keyin siyosiy noaniqlik

Sloveniyada yangi parlament 10-aprel kuni ish boshlaydi, ammo saylov natijalari siyosiy muvozanatni murakkab holatga keltirdi. O‘lka bosh vaziri Robert Golobning liberal “Erkinlik harakati” partiyasi 29 o‘rin bilan g‘alaba qozongan bo‘lsa, Yanez Yansha boshchiligidagi partiya 28 o‘rinni egalladi. Hech bir siyosiy kuch mustaqil ravishda hukumat tuzish imkoniga ega emas, shu bois koalitsiya muzokaralari hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda.

Saylovlar korrupsiya va siyosiy bosim haqidagi mojarolar fonida o‘tdi, bu esa natijalarga nisbatan ishonchni susaytirdi. Yansha saylov qonuniyligini shubha ostiga olgan bo‘lsa, mamlakat prezidenti Natasha Pirs Musar bu iddaolarni rad etdi. Shu bilan birga, geosiyosiy vaziyat va Eron atrofidagi mojarolar fonida tezkor hukumat shakllantirish zarurati kuchaymoqda.

Germaniya-Suriya: muhojirlar qaytishi masalasi kun tartibida

Germaniya kansleri Fridrix Mers va Suriya rahbari Ahmad ash-Shara Berlindagi uchrashuvda muhojirlarni vataniga qaytarish bo‘yicha hamkorlikni kuchaytirishga kelishib oldi. Mersga ko‘ra, keyingi uch yil ichida suriyaliklarning 80 foizini qaytarish maqsad qilingan. Ayni paytda GFRda bir milliondan ortiq suriyalik yashaydi va bu Yevropa Ittifoqidagi eng katta diaspora hisoblanadi. Shu bilan birga, tomonlar “aylanma migratsiya” modeli orqali ayrim fuqarolarga qolish bilan birga, Suriya tiklanishiga hissa qo‘shish imkonini ham ko‘rib chiqmoqda.

Ammo bu tashabbus turli bahs-munozaralarga sabab bo‘lmoqda, chunki Suriyada xavfsizlik va inson huquqlari bilan bog‘liq muammolar hamon so‘roq ostida. Faollar va ayrim siyosatchilar ash-Shara hukumati bilan normallashuvga qarshi chiqib, mamlakatda hali ham beqarorlik va zo‘ravonlik holatlari davom etayotganini ta’kidlamoqda. Germaniya esa Suriyani tiklashda ishtirok etishga tayyorligini bildirgan bo‘lsa-da, bu jarayon qonuniylik va barqaror boshqaruv ta’minlanishiga bog‘liq ekanini urg‘ulamoqda.

G7 energiya bozorini himoya qilishga tayyor

G7 davlatlari Eron nizosi fonida global energiya bozorini barqaror saqlash uchun barcha zarur choralarni ko‘rishga tayyorligini bildirdi. Vazirlar neft, gaz va inflyatsiyaga ta’sir kuchayib borayotganini qayd etib, muvofiqlashtirilgan xalqaro harakatlar orqali bozor xavfsizligini ta’minlash muhimligini ta’kidladi. Hozircha aniq choralar e’lon qilinmagan bo‘lsa-da, Yevropa davlatlari energiya zaxiralari va ta’minot holatini qayta baholashga kirishgan.

Ayni paytda neft narxi keskin oshib, 1 barrel narxi 119 dollargacha yetdi va tahlilchilar uning yanada o‘sishi mumkinligini aytmoqda. Tabiiy gaz narxlari ham 2022-yildagi inqiroz darajasiga qaytishi mumkinligi xavotir uyg‘otmoqda. Asosiy sabab — Hurmuz bo‘g‘ozi orqali yetkazib berishning izdan chiqishi va global ta’minot zanjirlarida uzilishlar yuzaga kelayotganidir. Shu sharoitda G7 mamlakatlari uzoq muddatli yechim sifatida qayta tiklanuvchi energiyaga o‘tish va energiya mustaqilligini kuchaytirishni ustuvor vazifa sifatida ko‘rmoqda.

Venesuelada AQSH elchixonasi qayta ochildi

Qo‘shma Shtatlar yetti yillik tanaffusdan so‘ng Karakasdagi elchixonasi faoliyatini rasman tikladi. Bu qaror 2019-yilda diplomatik munosabatlar uzilganidan keyingi eng muhim qadam bo‘lib, endilikda Vashington Venesuela muvaqqat hukumati, fuqarolik jamiyati va xususiy sektor bilan bevosita ishlash imkoniga ega bo‘ladi. Ilgari AQSH diplomatik ishlarini qo‘shni Kolumbiya orqali yuritib kelgan edi.

Bu o‘zgarish 2026-yil yanvarda Nikolas Maduro AQSH tomonidan qo‘lga olinganidan keyin boshlangan siyosiy transformatsiya fonida amalga oshirildi. Hozirda mamlakatda Delsi Rodriges muvaqqat rahbar sifatida tan olingan va ikki davlat o‘rtasida diplomatik aloqalar bosqichma-bosqich tiklanmoqda. Elchixona ochilishi AQSH-Venesuela munosabatlarida yangi bosqichni boshlab berishi va iqtisodiy hamkorlikni kuchaytirishi kutilmoqda.

Musulmon Ziyo, O‘zA