Барқарор энергетика – Янги Ўзбекистон тараққиётининг стратегик пойдевори

Муносабат

Кеча Тошкент шаҳрида бўлиб ўтган “Барқарор энергетика – Янги Ўзбекистоннинг келажак сари ишончли қадами” мавзусидаги халқаро тадбирдаги Президент маърузаси мамлакат энергетика сиёсатининг янги босқичга қадам қўйганини намоён этди. Ушбу нутқда билдирилган рақамлар, режалар ва халқаро ҳамкорлик лойиҳалари бир нарсани аниқ кўрсатади: Ўзбекистон нафақат энергия таъминоти барқарорлигини таъминлаш, балки минтақадаги “яшил энергетика” марказларидан бирига айланиш ниятида қатъий.

Хусусан, сўнгги йилларда энергетика соҳасига 35 миллиард долларлик хорижий инвестиция жалб қилиниб, 9 минг мегаватт янги қувватлар ишга туширилгани мамлакат тарихидаги энг йирик энергетик модернизация ҳисобланади. Электр энегрияси ишлаб чиқариш ҳажмининг 2017 йилдаги 60 миллиард кВт/соатдан 85 миллиард кВт/соатгача ўсиши иқтисодиётдаги юқори суръатларнинг табиий натижасидир.

Алоҳида эътиборга лойиқ яна бир жиҳат бу – “яшил энергия” улушининг 30 фоизга етказилаётганидир. Қуёш ва шамол электр станцияларининг 5 минг мегаваттдан ортиқ қувват билан ишлаши, 2 минг мегаваттли маҳаллий кичик панеллар ўрнатилиши, қўшимча 2 млрд кВт/соат муқобил энергиянинг ишлаб чиқилиши мамлакатнинг экологик йўналтирилган сиёсатини ҳам мустаҳкамлайди.

Қолаверса, яқин йилларгача электр станцияларига зарур ускуналар асосан импорт қилинган бўлса, бугунга келиб “Ангрен энерго”, “Uzhydropower” каби корхоналар нафақат ички талабни қондирмоқда, балки келажакда экспортбоп маҳсулот ишлаб чиқариш имкониятига ҳам эга бўлмоқда. Бу, ўз навбатида, маҳаллий қиймат занжирининг шаклланиши, янги иш ўринлари ва юқори технологиялар экспансияси учун асос бўлади.

Шунингдек, Президент нутқида БAA, Туркия, Саудия Арабистони, Хитой, Франция, Германия каби давлатларнинг етакчи энергетика компаниялари иштироки алоҳида тилга олинди. Бу эътироф энергетика соҳасидаги ислоҳотлар халқаро майдонда юқори ишончга эга эканини англатади. Қолаверса, 42 та янги лойиҳанинг ишга туширилиши ва 21 та янги қурилишга старт берилиши, жами 11 миллиард долларлик қувватлар пакетининг амалга оширилиши Ўзбекистон энергетика бозорининг улкан инвестициявий жозибадорлигини кўрсатади.

Шу билан бирга, маърузада Президент томонидан эълон қилинган узоқ муддатли йўналишлар мамлакатнинг энергетик мустақиллик ва экологик барқарорликка интилишини ифодалаганлиги билан янада аҳамиятлидир. Хусусан, электр энергиясига ошиб бораётган эҳтиёжни қоплаш учун 2030 йилгача қўшимча 17 минг мегаваттдан ортиқ қайта тикланувчи энергия қувватлари ишга туширилади. Натижада “яшил” энергиянинг жами генерациядаги улуши 54 фоизга етказилади.

Хитой тажрибаси асосида 300 та маҳаллада 107 МВтлик кооперацион қуёш лойиҳаси ишга туширилиб, келгуси икки йилда 100 та саноат корхонаси “яшил сертификат” тизимига ўтказилади. Бу режалар нафақат энергетика соҳаси, балки бутун иқтисодиётнинг технологик трансформациясига хизмат қилади.

Шунингдек, Париж битими доирасида 2035 йилгача зарарли газлар чиқиндисини 50 фоизга қисқартириш мажбурияти – Ўзбекистоннинг глобал иқлим сиёсатидан четда эмаслигини кўрсатади. Жаҳон банки билан “ICRAFT” лойиҳасининг ишга туширилиши ва 23 миллион тонна СО₂ камайтирилиши юқори халқаро талабларга мос экологик механизмлар жорий этилаётганини тасдиқлайди.

Хулоса қилиб айтганда, энергетика соҳасида амалга оширилаётган ушбу ўзгаришлар иқтисодий ўсишни тезлаштириб, саноат рақобатбардошлигини оширади. Қолаверса, энергия мустақиллигини мустаҳкамлаб, халқаро ҳамкорликни янада чуқурлаштиради. Энг муҳими, барча амалга оширилаётган лойиҳалар Янги Ўзбекистоннинг асосий мақсади бўлган халқимиз турмуш сифатини яхшилаш ҳамда кучли, замонавий иқтисодиёт қуришга қаратилган.

Гулнорахон АБДУВОҲИДОВА,

Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг 

Меҳнат, соғлиқни сақлаш

ва ижтимоий масалалар қўмитаси аъзоси.

ЎзА