Xitoyda xalqaro ekspeditsiya ish boshladi
Xalqaro etnofolklor ekspeditsiyasining navbatdagi manzili Xitoy Xalq Respublikasi bo‘ldi. 2026-yilning 6-14-sentabr kunlari amalga oshiriladigan ekspeditsiya Pekin-Xenan-Shanxay yo‘nalishida harakatlanayapti.
Ekspeditsiya nomoddiy madaniy merosni saqlash bo‘yicha Xitoy tajribasini o‘rganadi, ilmiy manbalarni qo‘lga kiritadi, muzeylardagi Markaziy Osiyo xalqlari, xususan, o‘zbek madaniyatiga xos moddiy va nomoddiy meros namunalari bilan yaqindan tanishadi va tadqiq etadi. 10 kunlik ilmiy safar madaniyat o‘zaklarini yuzaga chiqarishga qaratilgan.
Safar davomida ekspeditsiya ilmiy markazlarda bo‘lib, o‘zaro tajriba almashish, qo‘shma ilmiy loyihalarni amalga oshirishni rejalashtirgan. Ekspeditsiyaning Xitoydagi ilmiy safari Chin yurtining boy madaniyati, nomoddiy madaniy merosni o‘rganishning xalqaro tajribasi hamda o‘zbek va xitoy madaniy aloqalarining tarixiy ildizlarini namoyon etadi.
Ushbu tadqiqot Buyuk Ipak yo‘li davridan buyon davom etib kelayotgan ikki xalq o‘rtasidagi madaniy ko‘prikni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi. Olimlar Xitoy arxiv va kutubxonalarida saqlanayotgan qadimiy qo‘lyozmalarni ham ko‘zdan kechirishni maqsad qilgan. Ma’lumki, Xitoy manbalarida Markaziy Osiyo davlatchiligi va madaniyati tarixiga oid nodir ma’lumotlar juda ko‘p uchraydi.
Ekspeditsiya a’zolari Xitoyning nomoddiy madaniy merosni raqamlashtirish va kelajak avlodga asl holicha yetkazish borasidagi zamonaviy texnologiyalarini ham o‘rganadi. Bundan tashqari, ikki mamlakat folklorshunoslari va etnograflari ishtirokida davra suhbatlari hamda ilmiy seminarlar o‘tkaziladi.
Safar davomida to‘plangan noyob materiallar asosida maxsus ilmiy to‘plam va hujjatli film yaratilishi rejalashtirilgan. Bu kabi qo‘shma loyihalar Sharq sivilizatsiyasining ajralmas qismi bo‘lgan o‘zbek milliy qadriyatlarini dunyo miqyosida targ‘ib etishda katta ahamiyatga ega. Ekspeditsiyaning har bir kuni yangi kashfiyotlar va o‘zaro manfaatli ilmiy kelishuvlarga boy bo‘lishi kutilmoqda.
Yakunda erishilgan natijalar ikki davlat vazirliklari va ilmiy akademiyalari uchun muhim hisobot manbai bo‘lib xizmat qiladi.
Mazkur ekspeditsiya doirasida Pekin va Shanxayning yirik universitetlari bilan hamkorlikda istiqbolli ilmiy memorandumlar imzolanishi ko‘zda tutilgan. Ayniqsa, Xenan provinsiyasidagi qadimiy obidalar va muzey fondida saqlanayotgan Sharq xalqlariga oid osori-atiqalarni qiyosiy tahlil qilishga alohida e’tibor qaratiladi.
Olimlarimiz Xitoyning mahalliy aholi o‘rtasida xalq og‘zaki ijodi va qadimiy hunarmandchilik an’analarini asrab qolish bo‘yicha yo‘lga qo‘ygan ijtimoiy dasturlarini tahlil qiladi. Tadqiqot jarayonida ajdodlarimizdan qolgan va hozirda xorij fondlarida chang bosib yotgan moddiy madaniyat yodgorliklarining katalogini shakllantirish ustuvor vazifa etib belgilangan.
Ikki mamlakat madaniyat vazirliklari ko‘magida tashkil etilgan ushbu safar oliy ta’lim va ilm-fan sohasidagi strategik sheriklikning amaliy namunasidir. Shuningdek, xalqaro ekspeditsiya davomida o‘zbek milliy musiqa asboblari va raqs san’atining ipak yo‘li orqali Xitoy madaniyatiga ko‘rsatgan ta’siri ham atroflicha o‘rganiladi.
Zamonaviy etnografiyaning ilg‘or metodlaridan foydalangan holda, mahalliy aholi o‘rtasida saqlanib qolgan qadimiy afsona va rivoyatlarning o‘xshash jihatlari yozib olinadi.
Bu ilmiy missiya nafaqat tarixiy haqiqatlarni tiklashga, balki bugungi kunda o‘zbek milliy brendini xalqaro maydonda yanada keng tanitishga xizmat qiladi.
Ekspeditsiya yakunlari bo‘yicha Toshkentda xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya tashkil etilib, unda xitoylik sheriklar ham o‘z ma’ruzalari bilan ishtirok etadi. To‘plangan barcha audio, video va matnli ma’lumotlar Markaziy Osiyo madaniyati tarixi bilan shug‘ullanuvchi yosh tadqiqotchilar uchun qimmatli manba bo‘lib qoladi.
N.Usmonova, O‘zA
