Seulda o‘zbek san’ati bor jozibasi bilan namoyish etilmoqda
Seul shahridagi “Sejong Art Center” majmuasida “O‘zbekiston madaniyati kunlari”ning tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Tadbir dasturidan simfonik musiqa, milliy raqs, maqom, opera va zamonaviy estrada kabi san’atning turli yo‘nalishlari o‘rin olgan. Milliy liboslar va hunarmandchilik namunalari ko‘rgazmasi esa dasturni yanada boyitgan.
Madaniy tadbirda O‘zbekiston xalq artistlari Ozodbek Nazarbekov, Zulayxo Boyxonova, Kamoliddin O‘rinboyev, Ilyos Arabov, Aygul Nodirova, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artistlar Ozoda Nursaidova, Munisa Rizayeva, shuningdek, taniqli xonandalar Hulkar Abdullayeva, Jasmin va Ulug‘bek Yo‘lchiyev ishtirok etmoqda. Dasturda O‘zbekiston davlat simfonik orkestri, “Navbahor” raqs ansambli, maqom va opera san’ati vakillarining chiqishlari ham o‘rin olgan.
Shu jihatdan, tadbirni oddiy konsert dasturi sifatida emas, O‘zbekiston musiqa va sahna san’atining turli yo‘nalishlarini bir maydonda namoyish etishga qaratilgan kompleks madaniy loyiha sifatida ko‘rish mumkin.
Madaniyatni namoyish etishdan — muloqotga
Xalqaro madaniy tadbirning ahamiyati, avvalo, uning mazmuni va qamrovi bilan belgilanadi. Bir mamlakat san’atkorlarining boshqa davlat sahnasida chiqish qilishi, albatta, muhim madaniy voqea. Ammo bunday tadbirning qiymati uning ikki xalq o‘rtasidagi qiziqish va muloqotni qay darajada kengaytira olishi bilan ham o‘lchanadi.
Seuldagi “O‘zbekiston madaniyati kunlari” shu nuqtai nazardan e’tiborga molik. Dastur faqat ommabop qo‘shiqlar yoki sahna chiqishlaridan iborat emas. Unda o‘zbek professional musiqa va sahna san’atining bir necha yo‘nalishi qamrab olingan.
O‘zbekiston davlat simfonik orkestrining ishtiroki mamlakatdagi akademik musiqa maktabini namoyon etsa, maqom va opera san’ati vakillarining chiqishlari milliy vokal ijrochiligi va professional sahna an’analarini ko‘rsatadi. “Navbahor” raqs ansambli milliy raqs san’atini taqdim etadi. Zamonaviy xonandalarning ishtirok etishi esa dasturni bugungi musiqiy jarayonlar bilan bog‘laydi.
Natijada Koreya auditoriyasiga O‘zbekiston madaniyatining faqat tarixiy yoki folklor jihati emas, balki bugungi professional va zamonaviy qiyofasi ham taqdim etilmoqda.
Bu jihat xalqaro madaniy muloqot uchun muhim. Zero, mamlakat madaniyatini faqat uning qadimiy merosi yoki folklori orqali tasavvur qilish uning bugungi ijodiy hayotini to‘liq aks ettirmaydi. O‘zbekiston madaniyatida an’ana va zamonaviylik bir vaqtning o‘zida mavjud ekani ham ko‘rsatilishi kerak.
Maqom va simfonik musiqa — bir dasturda
O‘zbek musiqa madaniyatining muhim xususiyatlaridan biri an’anaviy ijro maktablari bilan zamonaviy professional musiqa yo‘nalishlarining bir vaqtda rivojlanib kelayotganidir.
Maqom asrlar davomida shakllangan murakkab musiqiy meros sifatida o‘zbek madaniyatining muhim qismini tashkil etadi. Uning Seul sahnasida yangrashi koreys auditoriyasiga o‘zbek musiqa merosining o‘ziga xos xususiyatlarini bevosita his etish imkonini beradi.
Simfonik musiqa esa o‘zbek professional musiqa san’atining zamonaviy qirralarini namoyon etadi. Orkestr ijrochiligi, akademik sahna madaniyati va zamonaviy kompozitorlik an’analari orqali O‘zbekistondagi professional musiqa jarayonining bugungi ko‘rinishi namoyon bo‘ladi.
Shu ikki yo‘nalishning bir dasturda uyg‘unlashishi o‘zbek musiqa madaniyatini yaxlitroq tasavvur qilish imkonini beradi. Bir tomonda — asrlar davomida shakllangan musiqiy meros, ikkinchi tomonda — zamonaviy professional ijod.
Estrada — zamonaviy madaniy muhitning bir qismi
Tadbirda zamonaviy estrada vakillarining ishtirok etishi ham dasturning muhim jihatlaridan biri bo‘ldi. Xalqaro madaniy tadbirlar nafaqat milliy merosni, balki bugungi madaniy muhitni ham aks ettirishi kerak.
Maqom va opera muayyan musiqiy tayyorgarlik hamda madaniy kontekstni talab qilsa, ommabop estrada keng auditoriya bilan bevosita muloqot qilish imkonini beradi.
Shu ma’noda tadbirda turli avlod vakillari — xalq artistlari, xizmat ko‘rsatgan artistlar va zamonaviy taniqli xonandalarning bir dasturda ishtirok etishi O‘zbekiston musiqa san’atidagi avlodlar davomiyligi va uslublar xilma-xilligini ko‘rsatadi.
Muhimi, zamonaviy estrada bu yerda milliy madaniyatning yagona ifodasi sifatida emas, uning bugungi qatlamlaridan biri sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Milliy libos va hunarmandchilik – madaniyatning o‘ziga xos qiyofasi
Milliy liboslar va hunarmandchilik namunalarining namoyish etilishi O‘zbekistonning amaliy va vizual madaniyatini ham Koreya jamoatchiligiga tanishtirish imkonini beradi.
Liboslardagi naqsh va ranglar, mato va bezaklar, hunarmandchilik buyumlari muayyan tarixiy va hududiy an’analarni aks ettiradi. Shu bois ularni oddiy bezak buyumlari emas, balki milliy madaniy merosning bir qismi sifatida qabul qilish mumkin.
Bunday ko‘rgazmalarning yana bir jihati shundaki, ular madaniyatlararo muloqotda til to‘sig‘ini ma’lum darajada kamaytiradi. Musiqa, raqs, libos va amaliy san’at kabi yo‘nalishlar insonga madaniyatni bevosita ko‘rish va his etish imkonini beradi.
O‘zbekiston–Koreya munosabatlarida madaniyatning o‘rni
Seuldagi tadbirni O‘zbekiston va Koreya Respublikasi o‘rtasidagi keng qamrovli munosabatlar kontekstida ko‘rish muhim.
Bugun ikki mamlakat o‘rtasidagi hamkorlik iqtisodiyot va investitsiya, ta’lim, texnologiya, tibbiyot va boshqa sohalarni qamrab olgan. Madaniy-gumanitar aloqalar esa bu hamkorlikning jamiyatlar va insonlar o‘rtasidagi o‘lchovini belgilaydi.
2025-yilda O‘zbekiston va Koreya o‘rtasida madaniy almashinuvlar yili doirasida ikki mamlakatda madaniyat kunlarini o‘tkazish masalalari muhokama qilingan edi. Shuningdek, Koreyaning Osiyo madaniyat markazida o‘zbek madaniyati va an’analariga bag‘ishlangan maxsus bo‘lim tashkil etish tashabbusi ilgari surilgan.
Bu jarayon madaniy aloqalarni bir martalik tadbirlar bilan cheklab qolmasdan, ularni tizimli hamkorlik asosida rivojlantirishga intilish borligini ko‘rsatadi.
Shu nuqtai nazardan, Seuldagi “O‘zbekiston madaniyati kunlari”ni alohida konsert emas, so‘nggi yillarda shakllanib borayotgan madaniy almashinuv jarayonining bir qismi sifatida ko‘rish mumkin.
Madaniy diplomatiyaning amaliy qiymati
Xalqaro munosabatlarda madaniyatning o‘rni haqida ko‘p gapiriladi. Ammo madaniy diplomatiyani faqat do‘stlik va hamjihatlik ramzi sifatida talqin qilish uning amaliy mazmunini to‘liq ochib bermaydi.
Uning uzoq muddatli samarasi yangi aloqalar va qo‘shma loyihalarda namoyon bo‘lishi mumkin. Teatrlar o‘rtasidagi hamkorlik, orkestr va ijodiy jamoalar almashinuvi, qo‘shma konsert va ko‘rgazmalar, ta’lim dasturlari, ijodiy loyihalar — madaniy aloqalarni doimiy jarayonga aylantirishning amaliy shakllaridir.
Seuldagi tadbir ham shunday aloqalar uchun yangi maydon bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Tomoshabin uchun bu, avvalo, madaniy dastur. Mutaxassislar uchun esa yangi hamkorliklar boshlanishiga turtki bo‘ladigan muloqot maydoni.
Shuning uchun bunday tadbirlarning ahamiyatini faqat bir kechalik konsert doirasida baholash to‘g‘ri bo‘lmaydi. Ularning haqiqiy natijasi keyingi madaniy almashinuvlar va amaliy hamkorliklarda namoyon bo‘ladi.
O‘zbekistonni qanday ko‘rsatish muhim?
Xalqaro madaniy tadbirlardagi asosiy vazifalardan biri — mamlakat haqidagi tasavvurni bir nechta sodda qoliplarga tushirib qo‘ymaslik.
O‘zbekistonni faqat qadimiy shaharlar, tarixiy yodgorliklar yoki folklor orqali tanitish mamlakatning madaniy qiyofasini to‘liq aks ettirmaydi. Xuddi shu kabi, faqat zamonaviy estradani namoyish etish ham uning tarixiy va an’anaviy ildizlarini ochib bermaydi.
Seuldagi dasturning ahamiyati shundaki, unda bu ikki jihatni birlashtirishga harakat qilingan. Maqom — tarixiy musiqa merosini, milliy raqs — an’anaviy sahna san’atini, simfonik musiqa — professional akademik maktabni, opera — vokal ijrochiligining yuqori shakllarini, zamonaviy estrada esa bugungi ommaviy madaniy jarayonlarni ifodalaydi.
Milliy libos va hunarmandchilik esa ushbu manzarani vizual jihatdan to‘ldiradi.
Shu tariqa, Koreya auditoriyasiga O‘zbekiston madaniyatining bir emas, bir nechta qirrasi taqdim etilmoqda.
Bardavomlik
“O‘zbekiston madaniyati kunlari”ning ahamiyati uning sahnadagi dasturi bilan birga, keyingi madaniy aloqalar uchun qanday imkoniyatlar yaratishi bilan ham belgilanadi.
Bugun Seulda o‘zbek san’atkorlari o‘z ijodini namoyish etayotgan bo‘lsa, kelgusida koreyalik ijodkorlarning O‘zbekistondagi chiqishlari, qo‘shma konsert va spektakllar, ko‘rgazmalar, ijodiy dasturlar, ta’lim va tajriba almashinuvi kabi loyihalar madaniy muloqotni yanada kengaytirishi mumkin.
Bunday jarayonlar bir kunda shakllanmaydi. Barqaror madaniy munosabatlar muntazam almashinuv va izchil hamkorlikni talab etadi.
Shu ma’noda Seuldagi bugungi tadbirni ana shu jarayonning navbatdagi bosqichi sifatida qabul qilish mumkin.
San’atdan — madaniy muloqot sari
Seulda “O‘zbekiston madaniyati kunlari”ning ochilishi mamlakat madaniyatini xorijda namoyish etishga oid navbatdagi tadbir bo‘lish bilan birga, O‘zbekiston–Koreya munosabatlarida madaniy-gumanitar yo‘nalishning ahamiyati ortib borayotganini ham ko‘rsatadi.
Tadbir dasturining asosiy jihati — unda an’anaviy va zamonaviy san’at yo‘nalishlarining bir dasturda birlashganidir. Maqom, opera, milliy raqs va hunarmandchilik O‘zbekistonning tarixiy-madaniy merosini ifodalasa, simfonik musiqa va zamonaviy estrada uning bugungi madaniy muhitdagi davomini ko‘rsatadi.
Bunday tadbirlarning natijasini faqat sahnadagi olqishlar bilan o‘lchash qiyin. Ularning ahamiyati, avvalo, keyingi muloqot va hamkorliklar uchun qanchalik imkoniyat yaratishida ko‘rinadi.
Zero, madaniy almashinuvning vazifasi bir mamlakatni ikkinchisiga tanitish bilangina cheklanmaydi. U turli jamiyatlar vakillarining bir-birini yaxshiroq anglashi, madaniy farqlarni hurmat qilishi va umumiy qiziqishlar uchun yangi muloqot maydonlarini topishiga xizmat qiladi.
Seul sahnasida yangrayotgan o‘zbek musiqasi shu ma’noda faqat konsert dasturining bir qismi emas. U ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlarni insonlar, ijodkorlar va madaniyatlar darajasida boyitib borayotgan muloqotning bir ifodasidir. “O‘zbekiston madaniyati kunlari” tadbirlari Koreyaning bir qator shaharlarida bo‘lib o‘tadi.
Nazokat Usmonova,
O‘zA muxbiri
