Дунёнинг энг машҳур технопаркларини биласизми?
Замонавий дунёда давлатлар деярли ҳар бир соҳада илм-фан ютуқларини амалиётга кенг қўллаши натижасида тараққиётнинг юксак даражасига эришмоқдалар.
Замонавий дунёда давлатлар деярли ҳар бир соҳада илм-фан ютуқларини амалиётга кенг қўллаши натижасида тараққиётнинг юксак даражасига эришмоқдалар.
Хусусан, технологик тараққиётга хос бўлган янги-янги атамалар ҳам пайдо бўлмоқда. Коворкинг марказлари, бизнес-аксилератор, технопарк шулар жумласидан. Коворкинг сўзининг ўзиёқ ёшларнинг ҳаётга янгича ёндашуви, замонавий фикрлар, инновацион ғоялар шаклланадиган, ҳаётга татбиқ этиладиган марказ бўлишига ишорадир.
Бу каби замонавий атамалардан бири – технопарклардир. Кўпчиликка таниш бўлиб улгурган технопарк атамаси нима маънони англатади ва улар жамият ривожи учун қандай вазифаларни бажаради? Дунёнинг энг машҳур технопарклари, улардаги энг сўнгги янгиликлар билан танишинг...
Технопарк, бу — ҳудудий, илмий, технологик ва инновацион лойиҳаларни амалиётга тадбиқ этувчи технологик база ҳисобланади. Технопарк — мулк комплекси бўлиб, у илмий-тадқиқот институтлари, саноат объектлари, бизнез марказлари, кўргазма майдонлари, таълим муассасалари, ва шунингдек, хизмат кўрсатиш объектлари: транспорт воситалари, ўтиш йўллари, аҳоли яшайдиган қишлоқлар ва қўриқлаш хизматини ўз ичига олади.
Халқаро технологик парклар ассоциацияси инновацион инфратузилма объектини қуйидагича таърифлайди: технопарк, бу – ташкилот мутахассислари томонидан бошқарилади, унинг асосий мақсади –инновацион маданиятни ривожлантириш орқали маҳаллий аҳоли яшаш фаровонлигини яхшилаш ваинновацион бизнес ва илмий ташкилотларнинг рақобатбардошлигини оширишдан иборат.
Ушбу мақсадларга эришиш учун технопарк университетлар, илмий-тадқиқот институтлари, компаниялар ва бозорлар ўртасида ахборот ва технологиялар билим оқимини бошқаради ва рағбатлантиради. Янги ғоялар яратилишини осонлаштиради ва инкубация жараёнлари орқали инновацион компанияларни яратади. Технопарклар асосан инновацион ғоялар шаклланадиган жой. Бироқ, технопарклар замонавий илм-фан шаҳарлари – янги технологияларни жорий этиш учун нафақат платформадир, балки, ноёб меъморий лойиҳалар амалга ошириладиган жой ҳамдир.
“РИА Новости” сайти дунёдаги энг илғор технопарклар кетма-кетлигини аниқлаб берди.
“СИЛИКОН ВОДИЙСИ”
Дунёда ҳали ҳам энг машҳур технополис, бу – “Силикон водийси” ҳисобланади. Технопарк Сан-Франсискодаги ИТ-дастурчилар учун кўп йиллардан буён бутун дунёдаги энг яхши ақл-идрокка эга бўлиб, ноёб технологик ечимлар яратиш, янги робототехника тизимларини ўрганиш билан шуғулланади. Ҳозирги кунда Стендфорд университети ҳудудида 200 дан ортиқ компания, мингдан зиёд стартаплар, шунингдек, меҳмонхона, турар-жой мажмуалари ва савдо-кўнгилочар мажмуалари фаолият кўрсатмоқда.
СУКУБА ТЕХНОПАРКИ
1960 йилларда асос солинган Япониянинг Сукуба технопарки, вақт ўтиши билан тўлиқ шаҳарга айланди.
Технопарк тадқиқот институтларини ва инновацион стартапларни ривожлантириш учун ҳукуматдан дотация олади. Ҳозирги кунда унда 300 дан ортиқ илмий муассасалар мавжуд.
Асл ғоя Токиони юксалтириш ва шунингдек, бир қатор соҳаларда қишлоқ хўжалигидан тортиб, роботгача бўлган ривожланиш ва тадқиқотлар билан шуғулланадиган мустақил илмий-техник бўлинмани яратишга асосланган эди.
“СКОЛКОВО” ТЕХНОПАРКИ
“Сколково” технопарки қурилиши ҳанузгача давом этиб келаётган бўлса-да, у Европанинг энг йирик илмий шаҳарларидан бири саналади. Қурилиш тугагандан сўнг эса, Инновацион марказ Евроосиё ва Африка қитъасида энг катта маркази бўлиб қолади.
Технополис концепцияси ташкил этилган гуруҳларнинг сони бўйича бешта қисмга бўлишни таклиф қилади. Тематик блоклар, биомедицина, ИТ, ядровий ва энергия тежайдиган технологиялар, шунингдек, космик саноат ва телекоммуникациялардан иборат.
Ҳозирги кунда 250 га яқин илм-фан шаҳарларининг доимий фирмалари қулай иқтисодий шароитлар билан таъминланган. Технопаркда идоралар билан бир қаторда, жамоат, турар жой ва маданий ҳордиқ чиқаришга мўлжалланган махсус ҳудудлар мавжуд.
IТ-КЛАСТЕРИ
Бугун Россияда хорижий “Силикон водийси”га тенглашадиган энг истиқболли лойиҳалардан бири пайдо бўлади. Бу Екатеринбург шаҳридаги 250 минг квадрат метрлик катта ҳажмдаги ИТ-кластеридир.
Комплекс қурилиши Т+Т Арчитеcтс бюросининг лойиҳаси бўйича 2019 йилда бошланади.
IТ-парки фан бирлигидан иборат бўлиб, унда ишлаб чиқариш базаси, офис марказлари, спорт блоклари ва автомашиналар учун тураргоҳлар бўлиши режалаштирилган. Лойиҳа муаллифларининг фикрларига кўра, янги технопарк мамлакатнинг энг йирик IТ- артиллерияларидан бирига айланиши керак.
Бинолар тартибда бир-бирларига боғлиқ бўлиши режалаштирилмоқда, ходимлар ташқарига чиқмасдан бинолар ичида эркин ҳаракатланишлари мумкин.
Бутун комплекснинг асосий ғояси – барча ходимлар, фуқаролар, меҳмонлар ўзаро эркин мулоқот қилишлари мумкин бўлган “ижтимоий тармоқ” ни яратишдир.
Алоқа соҳасини соддалаштириш IТ-паркининг асосий мақсадларидан биридир. Екатеринбургнинг умумий панорамасида маҳаллий “Силикон водийси”нинг сезиларли даражада доминанти бўлиши кутилмоқда.
СОФИЯ-АНТИПОЛИС
Нисса яқинида Европанинг энг йирик технополиси жойлашган, кўпинча “Силикон водийси” – София-Антиполис илм-фан шаҳарига таққосланади. У француз сенатори Пер Лафит томонидан ХХ асрнинг 80 йилларида компьютер технологиялари, шунингдек, фармакология ва биотехнологиянинг ривожланиш маркази сифатида танилган.
Тахминан ярим асрдан бери технопаркда 1,5 мингдан ортиқ компания, бир неча минг олимлар ва талабалар ишламоқда.
Француз технополиси бутун оламнинг илмий элитаси учун диққат марказига айланиб, иқтисодиётга сезиларли таъсир кўрсатди. Унинг лойиҳаларида 50 мингдан ортиқ киши иштирок этмоқда ва мамлакатнинг технологик ривожланишига катта ҳисса қўшмоқда.
“ОНЕ-НОРТҲ” БИЗНЕС МАРКАЗИ
Осиё пайдо бўлганидан сўнг, Сингапурдан ташқарида машҳур бўлган “Оне-Нортҳ” бизнес маркази янги иқтисодий мўъжизага айланди. Заҳи Ҳадиднинг архитектураси ҳар чоракда бир неча бўлинмаларга бўлиниши, уларнинг ҳар бирида нафақат офислар ва тадқиқот марказлари, балки ижтимоий ва тижорат инфраструктурасини ўз ичига олган, шунингдек, жамоатчиликнинг катта эътиборини қозонган бутун дунёдаги техника мутахассислари учун энг қулай ва машҳур жойлардан бирига айланишига замин яратди.
Сингапур илм-фанининг асосий фарқи – иккита мустақил технопаркларга бўлинди: “Биополис” (биотехнологиянинг ривожланиши) ва “Фюжнополис” (ИТ- ривожлантириш).
Шуниси қизиқки, бу бутунлай бошқа тижорат технополисидир ва бошқалардан фарқли ўлароқ ҳукумат томонидан қўллаб-қувватланмаган.
"ИНТЕЛ" ВА "CИСCО"
Бангалор Ҳиндистон “Силикон водийси“ деб аталади, чунки шаҳарда кўплаб юқори технологияли компанияларнинг ваколатхоналари, жумладан, "Интел" ва "Cисcо" каби йирик компаниялар жойлашган.
Технология 1970 йилларда шаҳарда пайдо бўлган бўлса-да, Бангалор 1990 йилларнинг охирларида эътироф этилган технология марказига айланди. Ўша пайтларда кўп миллатли корпорациялар ҳиндистонлик мутахассисларга арзон нархлар туфайли шаҳарда ўз филиалларини очишга киришдилар.
Сарвиноз Аҳмедова
