Binolar xavfsizligini baholovchi yangi qurilma
Zamonaviy urbanizatsiya sharoitida bino va inshootlarning xavfsizligini ta’minlash dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, seysmik faol hududlarda joylashgan mamlakatlar uchun bu masala yanada muhim ahamiyat kasb etadi.
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi instituti olimlari tomonidan ishlab chiqilgan yangi texnologiya aynan shu ehtiyojdan kelib chiqqan holda yaratilgan bo‘lib, binolarning seysmik barqarorligini baholashda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
Ushbu qurilma zilzila vaqtida yuzaga keladigan tebranishlarni yuqori aniqlikda qayd etish imkonini beradi. Natijada, bino va inshootlarning real holati, ularning seysmik yuklamalarga bardoshliligi hamda zaif nuqtalari haqida aniq ma’lumotlar olish mumkin bo‘ladi. Bu esa nafaqat mavjud ob’ektlarni tahlil qilish, balki yangi qurilayotgan binolar loyihasini takomillashtirishda ham muhim rol o‘ynaydi.
Seysmodatchik nafaqat zilzilalar paytida, balki seysmokuzatuv ishlarida, muhandislik stansiyalari tarkibidagi seysmologik kuzatuvlarda ham samarali qo‘llanishi mumkin. Bundan tashqari, sanoat portlashlari natijasida hosil bo‘ladigan seysmik to‘lqinlar intensivligini baholash, ishlab chiqarish jarayonlarida yuzaga keladigan tebranishlarning bino va inshootlarga ta’sirini aniqlash kabi vazifalarni ham bajaradi. Bu esa qurilmaning qo‘llanish doirasini kengaytirib, uni nafaqat ilmiy, balki sanoat va qurilish sohalari uchun ham muhim vositaga aylantiradi.
O‘zbekiston Respublikasining ixtiro patenti olingani ushbu texnologiyaning yangiligi, amaliy ahamiyati va ilmiy asoslanganini tasdiqlaydi. Bu esa mamlakatimizda ilm-fan va innovatsiyalar rivojiga berilayotgan e’tiborning amaliy natijasi sifatida baholanishi mumkin.
Mazkur ilmiy ishlanma O‘zbekistonda seysmologiya va qurilish xavfsizligi sohasida muhim qadam hisoblanadi. Innovatsion seysmodatchik nafaqat ilmiy izlanishlar samarasi, balki amaliyotga tatbiq etilishi mumkin bo‘lgan real yechim sifatida ham katta ahamiyatga ega. Kelgusida ushbu texnologiyaning keng joriy etilishi bino va inshootlar xavfsizligini ta’minlash, inson hayotini himoya qilish hamda iqtisodiy zararlarni kamaytirishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.
Dildora DO‘SMATOVA, O‘zA
