АҚШ НАТОдан чиқиши мумкинми? (+видео)
Европа давлатлари Эронга қарши урушда қатнашишни истамагани учун Дональд Трамп НАТОдан чиқиш билан уларга таҳдид қилди, деб хабар берди Euronews.
Сўнгги кунларда Эрон билан боғлиқ зиддиятлар сабабли Трамп НАТОни бир неча бор танқид қилди. У ҳатто Европа давлатлари ва бошқа иттифоқчилар АҚШ-Исроил операциясини қўллаб-қувватламагани учун АҚШ НАТО дан чиқиши мумкинлигини эълон қилди. Буни Трамп НАТОга аъзо давлатларнинг Ҳурмуз бўғозига ҳарбий-денгиз кучларини юборишдан бош тортганидан кейин маълум қилди.
У интервьюсида шундай деди: “НАТО мени ҳеч қачон ишонтира олмаган. Мен доим альянсни кучсиз ташкилот деб билганман, ҳа айтганча, бундан Владимир Путин ҳам хабардор”-деб қўшимча қилган у.
Бу гаплардан кейин табиийки, турли саволлар пайдо бўлди. Умуман, бирор давлат НАТО аъзолигидан чиқиши учун нима қилиши керак?
1949 йилдаги НАТО шартномасининг 13-моддасига кўра, альянсдан чиқмоқчи бўлган давлат бу ҳақда расман АҚШни хабардор қилиши керак. Кейин АҚШ буни бошқа аъзо давлатларга етказади ва 1 йилдан кейин чиқиш расман кучга киради. Европа давлатлари ва Канада учун бу жараён оддий бўлиши мумкин. Аммо АҚШ учун вазият мураккаброқ. Чунки, АҚШ НАТО ташкилотида нафақат аъзо давлат, балки ташкилотнинг шартнома сақловчиси ҳам ҳисобланади. Яъни, у барча ҳужжатлар ва расмий хабарларни қабул қилади.
2023 йилда Жо Байден президент сифатида шундай қонунни имзолаганки, унга кўра президентнинг истаги билан НАТОдан чиқа олмайди. Бунинг учун Конгресснинг алоҳида қарори керак. Шунингдек, давлат маблағларини альянсдан чиқиш учун ишлатиш ҳам тақиқланган.
Энг катта хавотир шундаки, АҚШ расман НАТОда қолиб, амалда ўз мажбуриятларини бажармаслиги ҳам мумкин. Бу, айниқса, шартноманинг 5-моддаси яъни, ўзаро ҳимоя тамойилига таъсир қилади. Мутахассисларнинг айтишича, агар НАТО аъзолари АҚШга ишонмай қўйса, альянс амалда ишламай қолади.
<iframe width="640" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/hjHHC3cXN9U" title="AQSH NATOdan chiqishi mumkinmi?" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe> Кенжа Бекжонов, Искандар Исматов (видео), ЎзА
