Санкт-Петербургнинг бетакрор оқ тунлари

Дунёда кундузи ҳам, кечаси ҳам гўзаллигини йўқотмайдиган шаҳарлар бисёр. Айниқса, Санкт-Петербург – ўзгача. Бу шаҳар ёзининг муайян ҳафталарида на кундузи, на кечаси бор. Шаҳар оқ тунлар бағрига чўмади – ва бу ҳолатда ўзининг энг жозибали, энг сирларга тўла қиёфасини намоён этади.

Июнь ойининг ўрталарида Нева бўйида қуёш ботмайди – у фақатгина уфқ ортига чекинади. Осмон эса нурафшонлигича қолади – на қоронғу, на равшан, кун билан тун ўртасидаги муаллақ лаҳзага ўхшайди. Бу лаҳза соатларга чўзилади. Ва бу пайтда шаҳар ўзгача нафас олади.

Нева – нур тўкилган дарё

Кечқурун соат ўн бирда Нева қирғоғига чиқасизу, кўз ўнгингизда бетакрор манзара очилади – дарё оқяпти, аммо қоронғу йўқ. Осмон сузмоқда, аммо тун эмас. Сув юзасида сомонсимон сариқ нур ётибди – гўё кимдир залварли бир кумуш дастурхон ёзиб қўйгандай.

[gallery-29910]

Нева – бу шунчаки дарё эмас. У – шаҳарнинг кўзгуси. Қишки сарой, Петропавловск қалъаси, кўприкларининг нафис силуэтлари – барчаси сувда акс этиб, титраб, жонланиб, янгиланади. Оқ тунларда эса бу акс шу билан гўзаллашади – ҳақиқат билан соялар орасидаги чегара йўқолади.

Оқ тун – уйқусизлик шеъри

Санкт-Петербургликлар  ва сайёҳлар оқ тунларни яхши билади. Улар бу пайтда ухламайдилар ёки ухламоқчи бўлиб, кўз юммайдилар. Пардалар тортилган, аммо нур барибир сизиб киради.

Достоевский бу шаҳарни “энг мавҳум ва энг ўйлаб топилган шаҳар” деган эди. Балки айнан оқ тунлардагина бу таърифнинг тўлиқ маъноси очиларди. Чунки оқ тунларда ҳамма нарса – бинолар, кўчалар, одамлар сал бошқачароқ кўринади. Қиёфалар юмшоқ, соялар аниқ эмас, ҳатто товушлар ҳам бошқача янграйди.

Бу – тун эмас. Бу – уйғониб ётган туш

Соат бир бўлди. Невский проспекти ҳали ҳам гавжум. Ёшлар қаҳвахоналар олдида ўтирибди, кимдир гитара чалади, кимдир суратга олади. Кўча чироқлари ёниб турибди, аммо улар кераксиз, осмон ўзи ҳам ёруғ.

Бу шаҳар ҳеч қачон тўлиқ ухламайди. Аммо оқ тунларда у айниқса жонланади – гўё йилнинг қолган ойларида тўплаган бутун энергиясини июнь кечаларида сарфлаётгандек.

Оқ тунлар шунчаки астрономик ҳодиса эмас. У шаҳар руҳининг бир қисми. Бу вақтда Санкт-Петербург ўзининг энг севимли образига киради – сирли, романтик, ҳатто бироз ҳазин. Бу шаҳар ўзининг тарихий оғирлиги билан машҳур, аммо оқ тунларда у бу юкдан озод бўлгандай, фақат гўзаллик ва сеҳрни намоён этади. Кўчаларда кезиб юрган ҳар бир киши, ҳатто маҳаллий аҳоли ҳам, бу лаҳзаларнинг бетакрорлигини ҳис қилади.

Кетиш вақти келганда, ушбу кечаларнинг тугаши кўпчилик учун бироз қайғули туюлади. Қора тунлар қайтади, шамол кучаяди, об-ҳаво ўзгаради. Аммо Санкт-Петербургнинг ўзига хос жозибаси йўқолмайди, шунчаки у бошқа бир замонга, бошқа бир кайфиятга ўзгаради. Оқ тунлар эсдалик сифатида қолади, қалбда яшил рангнинг узоқ ва нурли хотираси билан.

Бу шаҳар ўзига жалб қилади ва ундан кетиш қийин. Одамлар бу ерда топган ором ва илҳомни бошқа ҳеч қаерда топа олмасликларини тушунади. Ҳар сафар қайтиб келиб, оқ тунларнинг такрорланмас сеҳрини бошдан кечиришни истайди. 

Санкт-Петербургнинг оқ тунлари – бу шунчаки ёз фаслининг бир қисми эмас, балки ҳар бир саёҳатчининг қалбида абадий қоладиган ёрқин бир хотира. Бу хотира уларни яна ва яна бу гўзал шаҳарга чорлайди, балки айнан шу ҳис учун одамлар бу шаҳарга қайтиб келади. Оқ тунларда ўз юрагининг бир бўлагини қолдириб кетганларини ҳис қилганлари учун.

Жамшид НОРҚОБИЛОВ(сурат,видео),ЎзА