Турк дунёсининг янги “артерияси”: Тошкент-Боку стратегик шериклиги
Озарбайжон ва Ўзбекистон томонидан сўнгги йилларда амалга оширилаётган ишлар стратегик шериклик доирасидан анча кенг қамровга эга бўлмоқда. Икки қардош давлат ўртасида имзоланган Иттифоқчилик тўғрисидаги битим Кавказ ва Туркистонни бир-бири билан чамбарчас боғлайдиган кучли янги геосиёсий воқеликни юзага келтирмоқда. Бир томонда - Европанинг энергетик хавфсизлигида муҳим роль ўйнайдиган Озарбайжон, иккинчи томонда эса – улкан иқтисодий ва демографик салоҳиятга эга Ўзбекистон.
Жаҳон сиёсатида иттифоқлар одатда кўп йиллар давомида ва мураккаб бюрократик жараёнлар орқали шаклланади. Бироқ Боку ва Тошкент бу стереотипни бутунлай бузди. Қисқа вақт ичида жадал ривожланаётган сиёсий мулоқот 2024 йилда Тошкентда имзоланган тарихий ҳужжат билан энг юқори босқич – иттифоқчилик даражасига кўтарилди.
Озарбайжон Президенти Илҳом Алиевнинг “Биз қардош халқларимиз ўртасидаги муносабатларнинг мутлақо янги китобини ёзмоқдамиз”, деган фикри ҳамда Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Бокуни аниқ “стратегик иттифоқчи” деб атагани ушбу муносабатларнинг мустаҳкамлигидан далолат беради.
Сиёсатни мустаҳкамлаётган иқтисодий қадамлар
Сиёсий баёнотлар қанчалик дадил бўлмасин, ҳақиқий иттифоқчилик доимо реал иқтисодий пойдеворга таянади. Шу сабабли икки пойтахт ўртасидаги сиёсий ирода вақтни бой бермаган ҳолда бевосита иқтисодий лойиҳаларга кўчирилмоқда:
* Савдо ҳажмининг жадал ўсиши: ҳозирда товар айирбошлаш ҳажми 795 миллион долларга етиб, яқин истиқболда бу кўрсаткични 1 миллиард доллардан ошириш мақсад қилинган.
* Қўшма инвестиция жамғармаси: 500 миллион долларлик қўшма инвестиция жамғармаси аллақачон 360 миллион долларлик реал саноат ва инфратузилма лойиҳаларини молиялаштирмоқда.
* Яшил энергетика халқаси: Каспий денгизи туби орқали Европага электр энергиясини етказиб беришни назарда тутувчи Озарбайжон, Ўзбекистон ва Қозоғистон иштирокидаги янги уч томонлама энергетика консорциуми ташкил этилди.
* Глобал транзит маркази: глобал санкциялар сабабли Шимолий йўлакнинг блокланиши шароитида Ўрта йўлакнинг аҳамияти янада ошди ва транзит ҳажми рекорд даражага етди.
Марказий Осиё ва Кавказ интеграцияси
Ушбу тезкор ва изчил интеграция жараёни Туркий давлатлар ташкилотининг мавқеини ҳам сезиларли даражада мустаҳкамлади. Анқара-Боку ўртасидаги мустаҳкам иттифоққа энди Марказий Осиёнинг юрагини Кавказ билан боғлайдиган янги стратегик бош томир қўшилмоқда.
Натижада, Озарбайжон ва Ўзбекистон турли ташқи сиёсат юритувчи икки пойтахт эмас, балки умумий мақсадлар йўлида ҳаракат қилаётган ягона куч маркази сифатида намоён бўлмоқда.
Бир сўз билан айтганда, Боку-Тошкент Евроосиёнинг геосиёсий харитасини қайта шакллантирмоқда.
Агил Алесгер,
Озарбайжон «Yeni Çağ» медиа-гуруҳи бош муҳаррири,
Озарбайжон Матбуот кенгаши бошқарув аъзоси
