“SHHT mamlakatlararo taraqqiyot muloqoti” boshlandi
SHHT tashkil topganiga 25 yil to‘ldi. Shu sana munosabati bilan bu nufuzli xalqaro tashkilotga a’zo davlatlar jurnalistlari, media arboblari, OAVlari vakillarining Bishkekda “SHHT mamlakatlar aro taraqqiyot muloqoti” mavzusidagi forum bo‘lib o‘tdi. Unda media hamkorlik tajribalari o‘rtoqlashildi. Forum minbaridan, jumladan, O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi Farg‘ona viloyat bo‘limining bu boradagi kuzatuv, tajriba va takliflari ham yangradi. Unda shunday deyiladi.
Farg‘ona viloyati asrlar davomida turli millat, til va madaniyat vakillari birga yashab kelayotgan betakror Farg‘ona vodiysining muhim hududlaridan biridir. Viloyatda nisbatan kichik hududda turli millatlar, tillar va madaniyatlar vakillari uzoq yillar davomida ahil va hamjihat yashab kelmoqda.
Farg‘ona vodiysidagi davlat chegaralari hududlarni ajratib turadi, ammo tarixiy, madaniy va insoniy rishtalarni ajrata olmaydi. O‘zbekiston, Qirg‘iziston va Tojikistonning millionlab aholisi bugungi kunda ham qarindoshlik, iqtisodiy va madaniy aloqalarni davom ettirib kelmoqda.
Shuning uchun ham mintaqamiz ommaviy axborot vositalari uchun madaniyatlararo muloqot va yaxshi qo‘shnichilik munosabatlarini rivojlantirish kundalik kasbiy faoliyatning muhim qismi hisoblanadi.
Ko‘p jihatdan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hamda Markaziy Osiyoning boshqa davlatlari rahbarlarining siyosiy irodasi tufayli chegaradosh hududlar o‘rtasidagi hamkorlik imkoniyatlari sezilarli darajada kengaydi. Savdo-iqtisodiy aloqalar faollashdi, qo‘shma madaniy loyihalar amalga oshirilmoqda, gumanitar hamkorlik ko‘lami kengaymoqda, transport infratuzilmasi izchil rivojlanmoqda.
Bu jarayonda ommaviy axborot vositalari o‘zaro ishonch, hurmat va qo‘shni davlatlar haqida xolis tasavvurni shakllantirishning muhim vositasiga aylandi. Farg‘ona vodiysidagi hududiy ommaviy axborot vositalari bugungi kunda bir qator yo‘nalishlarda samarali faoliyat olib bormoqda.
Eng avvalo, inson taqdiri haqidagi hikoyalarga ko‘proq e’tibor qaratilmoqda.
Biz ko‘pincha imzolangan kelishuvlar, rasmiy tashriflar, hukumatlararo komissiyalar yig‘ilishlari haqida xabar beramiz. Biroq eng katta qiziqish va ta’sir aniq insonlar haqidagi materiallarda namoyon bo‘ladi.
Farg‘ona viloyati televideniyesi, internet nashrlari va gazetalari chegara o‘tish punktlari ochilgandan keyin o‘nlab yillik ajralishdan so‘ng erkin ravishda bir-birini ziyorat qilish imkoniga ega bo‘lgan oilalar haqida, shuningdek, transchegaraviy savdoni rivojlantirayotgan tadbirkorlar haqida muntazam materiallar tayyorlamoqda. Bunday hikoyalar yaxshi qo‘shnichilik va hamkorlikning amaldagi natijalarini yaqqol namoyon etadi.
Zamonaviy jurnalistika allaqachon an’anaviy bosma matbuot doirasidan chiqib ketgan. Farg‘ona viloyati tahririyatlari ijtimoiy tarmoqlar, multimedia platformalari, videokontent, podkastlar va interaktiv loyihalarni faol rivojlantirmoqda. Ularda ham xalqlarimiz madaniyatini keng targ‘ib qilish, gumanitar aloqalarni mustahkamlash va hamkorlikning ijobiy kun tartibini ilgari surishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Masalan, mintaqa tahririyatlari qo‘shma festivallar, hunarmandlar ko‘rgazmalari, sport musobaqalari, yoshlar forumlari va chegaradosh tumanlar vakillari uchrashuvlarini muntazam yoritib bormoqda. Bunday materiallar qo‘shni davlatlarning ijobiy qiyofasini shakllantirishga hamda hamkorlikning odamlar hayotiga keltirayotgan amaliy foydasini ko‘rsatishga xizmat qiladi.
Shu bilan birga, bunday hamkorlikning imkoniyatlari hali to‘liq ishga solingani yo‘q. Mening nazarimda, yana bir nechta istiqbolli yo‘nalishlar mavjud.
Birinchidan, qo‘shma jurnalistik loyihalarni rivojlantirish katta istiqbolga ega.
Zamonaviy raqamli texnologiyalar turli mamlakatlar tahririyatlariga katta moliyaviy xarajatlarsiz hamkorlikda multimedia materiallarini tayyorlash imkonini bermoqda. Chegaradosh hududlar hayoti, kichik biznes rivoji, yoshlar tashabbuslari, ekologiya yoki madaniy merosni asrashga bag‘ishlangan qo‘shma reportajlar juda qiziqarli format bo‘lishi mumkin.
Bunday loyihalar auditoriyaga mintaqadagi aholini birlashtirib turuvchi umumiy jihatlarni ko‘rish imkonini beradi.
Ikkinchidan, ko‘p tilli kontentni rivojlantirish alohida ahamiyat kasb etadi.
Farg‘ona vodiysi azaldan tillar xilma-xilligi bilan ajralib turadi. Bugun raqamli texnologiyalar materiallarni bir vaqtning o‘zida bir nechta tilda tayyorlashni ancha osonlashtirdi. Bular ikki tildagi intervyular, subtitrli videolar, qo‘shma podkastlar, infografikalar yoki bir nechta mamlakat auditoriyasiga mo‘ljallangan maxsus loyihalar bo‘lishi mumkin.
Uchinchidan, umumiy tarixiy-madaniy merosga bag‘ishlangan jurnalistika alohida ahamiyatga ega.
Farg‘ona vodiysining benihoya boy tarixi mavjud. Bizni Buyuk Ipak yo‘li, olimlar va mutafakkirlar, an’anaviy hunarmandchilik, musiqa san’ati, me’morchilik, milliy taomlar va umumiy madaniyatimizning boshqa ko‘plab elementlari birlashtirib turadi.
Bu meros haqida raqobat nuqtai nazaridan emas, balki butun mintaqaga tegishli umumiy boylik sifatida so‘zlash muhimdir. Ana shunda u madaniy hamkorlikni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
To‘rtinchidan, Markaziy Osiyo jurnalistlari o‘rtasidagi kasbiy hamkorlikni yanada kengaytirish zarur.
Qo‘shma media-forumlar, stajirovkalar, tajriba almashish, jamoaviy loyihalar va ekspert maydonchalari faoliyati o‘zaro ishonch va hurmatga asoslangan yagona kasbiy makonni shakllantirish imkonini beradi.
Alohida ravishda ommaviy axborot vositalari va jurnalistlarning kasbiy mas’uliyati masalasiga to‘xtalmoqchiman.
O‘tgan yillar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, ayniqsa, chegara mavzusi bo‘yicha materiallar tayyorlashda nihoyatda ehtiyotkor va muvozanatli yondashuv talab etiladi.
Axborotni sinchiklab tekshirish, turli fikrlar muvozanatini saqlash, adovat tilidan voz kechish va xolislikka intilish jamoatchilik ishonchini saqlashning eng muhim shartlaridir. Hududiy ommaviy axborot vositalari konstruktiv ijtimoiy muhitni shakllantirishga xizmat qilishi lozim.
Bugun jamiyatlarimiz o‘rtasidagi o‘zaro ishonch muhiti ko‘p jihatdan hududiy jurnalistika faoliyatiga bog‘liq. Biz qo‘shma yutuqlar, inson taqdirlari, madaniy meros va hamkorlikning muvaffaqiyatli misollari haqida hikoya qilish orqali nafaqat auditoriyani xabardor qilamiz, balki Markaziy Osiyoda barqarorlik va yaxshi qo‘shnichilikning mustahkam asosi bo‘lgan ishonch muhitini ham shakllantiramiz.
Muhammadjon Obidov, O‘zA muxbiri
SHHT ga a’zo davlatlar jurnalistlarining Bishkek mediaforumidan.
