“Sea Breeze”” лойиҳасининг табиатга таъсири қандай баҳоланмоқда?
“Sea Breeze” лойиҳасининг атроф-муҳитга таъсирини баҳолаш жараёнида дастлабки икки босқич якунланди.
Уларнинг ҳар бири бўйича давлат экологик экспертизасининг тегишли хулосалари олинди.
Муҳими, лойиҳа бўйича экологик экспертиза бир марталик жараён сифатида қаралмаяпти. Атроф-муҳитга эҳтимолий таъсирни баҳолаш лойиҳалашдан тортиб қурилиш ишлари ва объектни фойдаланишга топширишгача бўлган босқичларни қамраб олади.
Дастлабки босқичда лойиҳанинг атмосфера ҳавоси, сув ва ер ресурслари, яшил ҳудудлар, биологик хилма-хиллик, чиқиндилар, муҳандислик инфратузилмаси ҳамда атроф-муҳитнинг бошқа таркибий қисмларига эҳтимолий таъсири ўрганилади. Шунингдек, юзага келиши мумкин бўлган экологик хавфлар ва уларни камайтириш чоралари, жамоатчиликнинг эътироз ва таклифлари ҳам кўриб чиқилади.
Иккинчи босқичда эса лойиҳа ечимлари янада чуқурлаштирилган тарзда баҳоланади. Таъсирнинг кўлами ва параметрлари аниқлаштирилиб, табиатни муҳофаза қилиш ва компенсация чоралари, қурилиш жараёни, чиқиндилар билан ишлаш, сувдан фойдаланиш, кўкаламзорлаштириш ва бошқа экологик талаблар белгилаб берилади. Демак, “Sea Breeze” учун олинган икки экологик хулоса жараённинг якуни эмас.
Қурилиш ишлари тугагач, объектни фойдаланишга топширишдан олдин якуний босқич ҳам назарда тутилган. Унда қоғозда белгиланган режалар эмас, балки амалда бажарилган ишлар баҳоланади. Хусусан, табиатни муҳофаза қилиш чоралари тўлиқ амалга оширилгани, экологик талабларга риоя этилгани ва қурилган объект аввал келишилган экологик шартларга мувофиқлиги текширилади.
Лойиҳанинг экологик назоратида жамоатчилик иштироки ҳам алоҳида ўрин тутмоқда.
Лойиҳага оид материаллар, ўтказилган тартиб-таомиллар, келиб тушган эътироз ва таклифлар ҳамда уларга берилган тушунтиришлар очиқ фойдаланиш учун жойлаштирилмоқда. Бу жараённинг шаффофлигини таъминлаш билан бирга, жамоатчиликка лойиҳанинг муҳим босқичларини кузатиш имконини беради.
Жамоатчилик кенгаши аъзолари эса лойиҳа ҳудудига бевосита чиқиб, қурилиш ишларининг бориши билан танишмоқда. Ташрифлар давомида ҳудуднинг ҳолати, қурилиш шартларига риоя қилиниши, чиқиндилар билан ишлаш, яшил ҳудудларнинг сақланиши ва экологик тадбирларнинг бажарилиши каби масалалар ўрганилмоқда.
Бугунга қадар ўтказилган мониторинг ва ташрифлар натижасида белгиланган экологик талаблар бузилганини кўрсатувчи ҳолатлар аниқланмаган.
Бироқ назорат шу билан тўхтамайди. Мониторинг давом этади ва лойиҳанинг кейинги босқичларида ҳам экологик мажбуриятларнинг бажарилиши мунтазам кузатиб борилади.
Муҳайё Тошқораева,
ЎзА
