Raqamlar emas, natija muhim
Jamiyat taraqqiyotini xotin-qizlar faolligisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Zero, ayolning oila va jamiyatdagi o‘rni, uning bilim va salohiyati, mehnatga munosabati, tashabbusi hamda o‘z kuchiga bo‘lgan ishonchi yurt taraqqiyotiga bevosita ta’sir qiladi.
Guliston tumanida xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash borasidagi ishlar ham shu maqsadga yo‘naltirilgan. Bu jarayonda e’tibor faqat ijtimoiy yordam ko‘rsatish yoki mavjud muammolarni bartaraf etish bilan cheklanmay, ayollarning iqtisodiy faolligini oshirish, bandligini ta’minlash, kasb-hunarga o‘rgatish, tadbirkorlik tashabbuslarini rag‘batlantirish, huquq va manfaatlarini himoya qilish hamda oilalarda barqaror muhitni qaror toptirishga qaratilmoqda.
Tumanda 80 657 nafar aholi istiqomat qiladi. Shundan 40 153 nafari xotin-qizlar. Bu ko‘rsatkichning o‘ziyoq ayollarning hudud ijtimoiy-iqtisodiy hayotidagi o‘rni nechog‘lik salmoqli ekanini ko‘rsatadi. Shu bois ularning salohiyatini ro‘yobga chiqarish, mehnat qilishi va munosib daromad topishi uchun imkoniyat yaratish muhim vazifalardan biriga aylangan.
Bu borada «Ayollar daftari» manzilli ishlashning samarali mexanizmlaridan biri sifatida xizmat qilmoqda. Uning 7-bosqichi doirasida 2 653 nafar xotin-qiz ro‘yxatga olingan bo‘lib, ularning 2 022 nafariga amaliy yordam ko‘rsatildi.
Biroq bu raqamlarning ahamiyati faqat statistik ko‘rsatkichda emas. Ularning har biri ortida o‘z muammosi va maqsadiga ega inson taqdiri bor. Kimdir ish izlayotgan bo‘lsa, yana kimdir tibbiy yordam, huquqiy maslahatga yoki ruhiy ko‘makka muhtoj. Boshqa bir ayol esa o‘z biznesini boshlash, oilasi daromadini ko‘paytirish uchun imkoniyat izlamoqda.
Shu nuqtai nazardan qaralganda, 706 nafar xotin-qizning bandligi ta’minlangani, 659 nafariga tibbiy, 443 nafariga huquqiy, 230 nafariga psixologik yordam ko‘rsatilgani, 182 nafarga imtiyozli kredit ajratilgani, 32 nafarning uy-joy sharoitini yaxshilash masalasiga ko‘mak berilgani muhim amaliy natijalardir.
Ayniqsa, bandlik va tadbirkorlikka ko‘maklashish orqali ayollarning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlashga ustuvor ahamiyat berilmoqda. Chunki bir martalik yordamdan ko‘ra, insonning o‘z mehnati bilan daromad topishi va kelajagini mustaqil qurishi barqarorroq samara beradi.
Tuman hokimi o‘rinbosari, oila va xotin-qizlar bo‘limi boshlig‘i Matluba Xudoyberdiyeva ham bugungi yondashuvning mohiyatiga to‘xtalarkan, jumladan shunday dedi:
— Xotin-qizlarga ko‘mak berishni faqat moddiy yordam bilan cheklab qo‘ymaslik kerak. Eng muhimi — ayolning o‘z imkoniyatini namoyon qilishi, kasb-hunar egallashi, mehnat qilishi, tadbirkorlik bilan shug‘ullanishi va oilasi farovonligiga munosib hissa qo‘shishi uchun sharoit yaratish. Shu bilan birga, oilada tinchlik va xotirjamlikni asrash, ajrimlarning oldini olish, xotin-qizlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish doimiy e’tiborimizda bo‘lishi kerak.
Shu maqsadda tumanda 1 140 nafar xotin-qizni kasb-hunarga o‘qitish va ishga joylashtirish, ularning tadbirkorlik hamda moliyaviy savodxonligini oshirish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.
Kasb egallagan, doimiy ish va daromad manbaiga ega bo‘lgan ayolning oiladagi imkoniyatlari ham kengayadi. U nafaqat o‘z ehtiyojlarini ta’minlaydi, balki xonadon farovonligiga munosib hissa qo‘shadi. Eng muhimi, o‘z kuchiga ishonchi ortadi.
Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlashda oilaviy barqarorlik masalasi ham alohida ahamiyat kasb etadi. Chunki tinch va totuv xonadon sog‘lom muhitda farzand tarbiyalashning muhim shartidir.
Joriy yilning yanvar–iyun oylarida 43 ta ajrim masalasi o‘rganilib, 98 ta oila bilan tushuntirish va targ‘ibot ishlari olib borildi. Natijada 69 ta oilani ajrashishdan saqlab qolishga erishildi. Bu natijalarni oddiy raqam sifatida qabul qilish qiyin. Zero, har bir saqlab qolingan oila ortida farzandlar taqdiri, ota-onalarning xotirjamligi va xonadon kelajagi bor. Shuning uchun oilaviy nizolarni barvaqt aniqlash, muammoni chuqur o‘rganish va zarur hollarda huquqiy hamda psixologik yordam ko‘rsatishga jiddiy e’tibor berilmoqda.
Aholi bilan ochiq muloqotlar ham mavjud muammolarni joyida aniqlash va ularga amaliy yechim topish imkonini bermoqda. Joriy davrda 42 ta murojaat o‘rganilib, ularda elektr ta’minoti, yo‘l va transport, ichimlik suvi, sanitariya, ijtimoiy himoya, bandlik va tadbirkorlikka oid masalalar ko‘tarilgan. Murojaatlarni hal etish yuzasidan tegishli tashkilotlar bilan hamkorlik qilinmoqda.
Bugungi yondashuvning muhim jihati shundaki, insonning muammosini eshitish bilan kifoyalanmay, uning yechimigacha bo‘lgan jarayonga e’tibor qaratilmoqda. Bu esa aholi ishonchini mustahkamlash bilan birga, amaliy natijadorlikni ham ta’minlaydi. Aslida, xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlashning mohiyati ham shunda. Ayolga faqat tayyor yordam berish emas, balki uning bilim olishi, kasb egallashi, mehnat qilishi, tadbirkorlik bilan shug‘ullanishi va o‘z huquqlarini bilishi uchun zarur sharoit yaratish muhim.
Shu ma’noda, Guliston tumanidagi ishlarni faqat 2 653 nafar yoki 2 022 nafar kabi ko‘rsatkichlar bilan baholab bo‘lmaydi. Raqamlar qilingan ish ko‘lamini ifodalaydi, ammo uning haqiqiy samarasi inson hayotidagi o‘zgarishlarda namoyon bo‘ladi.
Ishli bo‘lgan ayol — oilasi uchun yangi daromad manbai. Kasb o‘rgangan xotin-qiz — o‘z kelajagini qurish imkoniyatiga ega inson. Tadbirkorlikka qadam qo‘ygan ayol — nafaqat o‘zini, balki boshqalarni ham ish bilan ta’minlashi mumkin bo‘lgan tashabbuskor. Saqlab qolingan oila esa farzandlar uchun osoyishta muhit demakdir.
Shuning uchun bugungi mezon «qancha nafarga yordam berildi?» degan savol bilan cheklanmasligi kerak. Asosiy savol — Bu yordam inson hayotini qay darajada o‘zgartirdi?
Guliston tumanida amalga oshirilayotgan ishlar zamirida ana shu qarash mujassam. Ayolning o‘z kuchiga ishonishi, munosib ish topishi, daromad manbaiga ega bo‘lishi, oilasida xotirjamlik qaror topishi — eng muhim natija.
Zero, ayolning farovonligi — oila farovonligi, oila barqarorligi esa jamiyat xotirjamligining muhim asosidir.
Raqamlar qilingan ishning ko‘lamini ko‘rsatadi. Ammo haqiqiy natija inson hayotidagi ijobiy o‘zgarishlar bilan o‘lchanadi.
G‘ulom Primov, O‘zA muxbiri
