Ўзбекистонда қуёш панеллари ўрнатганларга 330,8 миллиард сўмдан зиёд субсидия берилди
Ўзбекистонда муқобил энергия манбаларини ривожлантириш ва аҳолини «яшил» технологиялардан фойдаланишга рағбатлантиришга қаратилган «Қуёшли хонадон» дастури изчил самара бермоқда. Жорий йилнинг биринчи ярмида қуёш панелларини ўрнатиб, ортиқча электр энергиясини ягона тармоққа узатган 68,6 минг нафар фуқаро давлат бюджетидан 330,8 миллиард сўмдан зиёд субсидия олди. Бу рақамлар аҳоли ўртасида қайта тикланувчи энергия манбаларига қизиқиш ортиб бораётганини ҳамда давлат томонидан яратилаётган рағбатлантириш механизмлари амалда ўз натижасини бераётганини кўрсатмоқда.
Ўзбекистонда қайта тикланувчи энергия манбаларини кенг жорий этиш, аҳолини муқобил энергиядан фойдаланишга рағбатлантириш ва электр энергияси истеъмолига тушадиган юкламани камайтириш мақсадида амалга оширилаётган «Қуёшли хонадон» дастури ўз самарасини бермоқда.
Солиқ қўмитасининг маълум қилишича, 2026 йилнинг январь-июнь ойларида 68,6 минг нафар жисмоний шахс томонидан ягона электр энергетикаси тизимига узатилган электр энергияси учун давлат бюджетидан 330 миллиард 822 миллион сўм субсидия ажратилди. Бу кўрсаткич аҳоли орасида қуёш энергетикасига қизиқиш тобора ортиб бораётганини кўрсатади.
Субсидия маблағларининг энг катта қисми Бухоро вилояти ҳиссасига тўғри келиб, бу ерда аҳолига 61,9 миллиард сўм тўлаб берилган. Кейинги ўринларда Хоразм вилояти (60,5 миллиард сўм) ва Қашқадарё вилояти (37,3 миллиард сўм) қайд этилди. Бу ҳудудларда қуёш радиацияси юқори бўлгани боис қуёш панелларини ўрнатиш иқтисодий жиҳатдан ҳам самарали экани намоён бўлмоқда.
Дастурнинг ҳуқуқий асоси Президентимизнинг 2023 йил 17 февралдаги тегишли қарори ҳисобланади. Унга мувофиқ, 2023 йил 1 апрелдан бошлаб ўз хонадонига қуввати 50 кВтгача бўлган қуёш панелларини ўрнатиб, ишлаб чиқарилган ортиқча электр энергиясини ягона электр тармоғига узатган жисмоний шахсларга ҳар бир киловатт-соат учун 1000 сўм субсидия ажратилади.
Мазкур механизм бир вақтнинг ўзида бир нечта муҳим вазифани ҳал этмоқда. Биринчидан, аҳолининг электр энергияси учун харажатлари қисқармоқда. Иккинчидан, ортиқча ишлаб чиқарилган энергияни давлат тармоғига сотиш орқали фуқаролар учун қўшимча даромад манбаи яратилмоқда. Учинчидан, мамлакатнинг энергетик барқарорлигини таъминлаш ва углерод чиқиндиларини камайтиришга хизмат қилувчи «яшил иқтисодиёт» тамойиллари кенг жорий этилмоқда.
Субсидияни олиш тартиби ҳам рақамлаштирилган. Фуқаролар ҳисобланган маблағни «Soliq» мобиль иловасининг «Кэшбек ва имтиёзлар» хизматидаги «Қуёшли хонадон» бўлими орқали «Картага пул ўтказиш» функцияси ёрдамида тўғридан-тўғри банк картасига ўтказиб олишлари мумкин. Шунингдек, дастур бўйича аризаларни Ягона интерактив давлат хизматлари портали (my.gov.uz) орқали ҳам юбориш имконияти мавжуд бўлиб, хизмат бепул кўрсатилади ва аризалар, қоида тариқасида, 5 иш куни ичида кўриб чиқилади.
Таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, «Қуёшли хонадон» дастури нафақат аҳолини қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланишга рағбатлантирмоқда, балки мамлакатнинг энергия хавфсизлигини мустаҳкамлаш, электр тармоқларидаги юкламани камайтириш ва экологик барқарорликни таъминлашда ҳам муҳим омилга айланиб бормоқда.
Шаҳноза Маматуропова, ЎзА
