Ҳар бир гектар — ҳисобда, ҳар бир кун — назоратда
Жиззах вилоятида аграр мавсумнинг энг масъулиятли палласида ўтказилган кенгайтирилган йиғилиш шунчаки навбатдаги муҳокама эмас, балки натижа учун кураш кескин босқичга кирганини очиқ намоён этди. Вилоят ҳокими Улуғбек Мустафоев раҳбарлигида ўтган йиғилишда ғалла парвариши, чигит экиш ва қўшимча экинлар жойлаштириш масалалари аниқ рақамлар ва далиллар асосида танқидий таҳлил қилинди.
Мамлакатимизда аграр соҳани модернизация қилиш, ер ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш бўйича изчил сиёсат юритилмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 10 октябрдаги “Қишлоқ хўжалигида ер ва сув ресурсларидан самарали фойдаланишни таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори соҳада қатъий интизом ва самарадорликни бош мезон сифатида белгилаб берган. Жиззахдаги бугунги таҳлиллар ана шу талаблар ижроси қай даражада таъминланаётганини кўрсатиб берди.
Рақамлар эса ҳолатни яширмайди. Масалан, айрим ҳудудларда 74 нафар фермер хўжалигининг 2248 гектар майдонида агротехник тадбирлар ҳалигача тўлиқ бажарилмаган. Бу — биргина кечикиш эмас, балки келгуси ҳосилга бевосита хавф демакдир. Шу боис, ғалла майдонларини азотли минерал ўғитлар билан озиқлантириш, камида 5–6 марта суспензия сепиш, суғориш ва ҳимоя тадбирларини жадаллаштириш бўйича қатъий топшириқлар берилди.
Ўтган йил натижалари ҳам жиддий хулосалар чиқаришга асос бўлди. Ердан самарасиз фойдалангани учун 264 нафар фермер хўжалигининг ижара шартномаси бекор қилингани, яна 135 та ҳолат юзасидан ишлар судда кўриб чиқилаётгани бугун соҳада талаб кучайганини англатади. Энди ер — фақат ресурс эмас, балки қатъий масъулият мезонига айланган.
Шу билан бирга, ижобий ўзгаришлар ҳам йўқ эмас. Сув таъминотини яхшилаш, чигитни қўшқатор усулда экиш, хорижий навларни синовдан ўтказиш, пахта териш техникаларини янгилаш каби чоралар натижасида вилоят қатор кўрсаткичлар бўйича етакчилар сафига чиққан. Бироқ бу ютуқлар бугунги талаблар олдида етарли эмаслиги очиқ айтилди.
Жорий йилда 1889 нафар фермер томонидан 67,6 минг гектар майдонга чигит экиш режалаштирилган. Бунда фақат қўшқатор усулини қўллаш, юқори ҳосилдор хорижий, хусусан Хитой навларига устуворлик бериш вазифаси қўйилди. Шунингдек, зараркунандаларга қарши биологик ва агротехник кураш чораларини кучайтириш масаласи ҳам алоҳида назоратга олинди.
Озиқ-овқат хавфсизлиги масаласи эса муҳокаманинг яна бир муҳим йўналиши бўлди. Бугунга қадар 19,4 минг гектар майдонга сабзавот, полиз ва бошқа экинлар жойлаштирилган бўлса-да, айрим ҳудудларда бу кўрсаткичлар қониқарли эмас. Асосий майдонлар билан чекланиб қолмасдан, боғ-токзор қатор оралари ва дала четларидан самарали фойдаланиш зарурлиги таъкидланди.
Яна бир янгилик — жорий йилда 100 дона замонавий дон ўриш комбайни харид қилиниб, мавжуд техникаларга GPS қурилмалари ўрнатиш орқали уларни марказлашган назорат тизимига улаш режалаштирилмоқда. Бу эса шаффофлик ва самарадорликни оширишга хизмат қилади.
Хулоса аниқ: қишлоқ хўжалигида натижа энди умумий гаплар билан эмас, аниқ рақамлар ва амалий ишлар билан ўлчанади. Жиззахдаги бугунги танқидий таҳлиллар эса бир нарсани очиқ кўрсатди — ҳар бир гектар эътиборда бўлмаса, режалар қоғозда қолиб кетаверади. Демак, вақтни бой бермаслик — бугунги куннинг энг катта талаби.
Абдужалол Қаюмов, ЎзА
