Xalqaro iqtisodiy forumidagi madaniy dastur O‘zbekistonning tashqi siyosatdagi yangi yondashuvini namoyon etadi
Sankt-Peterburg xalqaro iqtisodiy forumi an’anaviy ravishda global iqtisodiyot, investitsiyalar va geosiyosiy jarayonlar muhokama qilinadigan nufuzli maydon sifatida e’tirof etiladi, biroq so‘nggi yillarda mazkur platforma faqat iqtisodiy masalalar bilan cheklanib qolmay, davlatlarning “yumshoq kuch” salohiyatini namoyon etish imkoniyatini ham yaratmoqda. Ayniqsa, madaniy diplomatiya forumning muhim tarkibiy qismiga aylanib, mamlakatlarning xalqaro maydondagi imiji va ta’sirini mustahkamlash vositasi sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Toshkent davlat Sharqshunoslik universiteti mustaqil izlanuvchisi Lobar Xushnazarova tahlillariga ko‘ra, Bu yilgi forum doirasida O‘zbekistonning keng qamrovli madaniy dastur bilan ishtirok etayotgani xalqaro ekspertlar tomonidan muhim strategik qadam sifatida baholanmoqda, chunki bugungi murakkab geosiyosiy sharoitda iqtisodiy manfaatlar bilan bir qatorda madaniy ta’sir va xalqlar o‘rtasidagi ishonch ham davlatlar tashqi siyosatining muhim omiliga aylanmoqda.
Rossiya Prezidenti yordamchisi Yuriy Ushakovning ma’lum qilishicha, bu yilgi forumda dunyoning 100 dan ortiq mamlakatidan qariyb 20 ming ishtirokchi qatnashishi kutilmoqda. Davlat rahbarlari va yuqori darajadagi siyosiy arboblarning ishtiroki forumning xalqaro ahamiyatini yanada oshiriradi. Ular orasida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ishtirok etishi ham alohida e’tibor markazida turibdi. Bu nafaqat mamlakatimiz tashqi siyosatining faolligini, balki O‘zbekistonning xalqaro maydondagi siyosiy va madaniy nufuzi ortib borayotganini ham ko‘rsatadi.
Bugungi kunda madaniy diplomatiya davlatlar o‘rtasidagi munosabatlarning muhim elementiga aylandi. Dunyoda ziddiyatlar kuchayib, iqtisodiy va siyosiy raqobat yangi bosqichga chiqayotgan sharoitda aynan madaniyat xalqlar o‘rtasidagi muloqotni saqlab qoluvchi ko‘prik vazifasini bajarmoqda. San’at, musiqa, adabiyot va tarixiy meros mamlakatlarni bir-biriga yaqinlashtirib, har qanday siyosiy kelishmovchiliklar ortida umuminsoniy qadriyatlar mavjudligini eslatadi.
Shu nuqtai nazardan qaraganda, Peterburg forumi doirasidagi “Peterburg mavsumlari” madaniy festivali alohida ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi tomonidan taqdim etilayotgan dastur mamlakatning xalqaro madaniy makondagi ishtiroki yangi bosqichga ko‘tarilganini namoyon qilmoqda.
Dasturning markaziy voqealaridan biri Davlat Ermitaji bilan hamkorlikda tashkil etilayotgan “Saroy xonalarini ochib: Buxoro amiri saroyidagi san’at” ko‘rgazmasi hisoblanadi. Ushbu loyiha nafaqat muzey ekspozitsiyasi, balki O‘zbekistonning boy davlatchilik an’analari, saroy madaniyati va badiiy merosini jahon jamoatchiligiga taqdim etish imkoniyatidir.
Ko‘rgazmada Buxoro davlat muzey-qo‘riqxonasi, O‘zbekiston davlat san’at muzeyi, O‘zbekiston amaliy san’at va hunarmandchilik tarixi davlat muzeyi hamda Temuriylar tarixi davlat muzeyi fondlaridan olingan noyob eksponatlar namoyish etiladi. Zargarlik buyumlari, amaliy san’at namunalari va tarixiy ashyolar Markaziy Osiyo sivilizatsiyasining yuqori darajada rivojlangan madaniy muhitini aks ettiradi.
Loyihaning ahamiyati faqat eksponatlar bilan cheklanmaydi. Uning doirasida ilmiy anjumanlar, ma’ruzalar, seminarlar, an’anaviy musiqa kechalari va mahorat darslari tashkil etilishi rejalashtirilgan. Bu esa madaniy merosni namoyish qilish bilan bir qatorda akademik hamkorlik va ilmiy muloqot uchun ham yangi imkoniyatlar yaratadi.
E’tiborli jihati shundaki, O‘zbekiston bu gal o‘z madaniy merosini faqat ko‘rgazma sifatida emas, balki xalqaro gumanitar hamkorlikning muhim qismi sifatida taqdim etmoqda. Bu mamlakatning tashqi siyosatda madaniy diplomatiyaga tobora katta ahamiyat qaratayotganini va uni strategik vosita sifatida qo‘llayotganini ko‘rsatadi.
Demak, PXIF-2026 doirasidagi O‘zbekiston madaniy dasturi oddiy festival yoki ko‘rgazmalar majmuasi emas. U mamlakatning xalqaro imijini mustahkamlash, milliy madaniy merosni global auditoriyaga yetkazish va davlatlar o‘rtasidagi o‘zaro ishonchni kuchaytirishga xizmat qiluvchi muhim diplomatik mexanizm vazifasini bajarmoqda.
Temur merosi va madaniy ta’sir kuchi
Zamonaviy xalqaro munosabatlarda davlatlarning ta’siri faqat iqtisodiy qudrat yoki siyosiy imkoniyatlar bilan belgilanmaydi. Milliy madaniyat, tarixiy meros va gumanitar aloqalar ham mamlakat nufuzini shakllantiruvchi muhim omilga aylanib bormoqda. Shu nuqtai nazardan qaraganda, Peterburg xalqaro iqtisodiy forumi doirasida O‘zbekiston tomonidan taqdim etilayotgan madaniy dastur muhim tashabbus sifatida baholanishi mumkin.
Bu boradagi eng muhim yo‘nalishlardan biri Faberje muzeyida tashkil etilayotgan “Yerdagi muhabbat va osmondagi muhabbat. Vladimir va Konstantin Makovskiylar” ko‘rgazmasida O‘zbekistonning ishtiroki hisoblanadi. Mazkur loyiha turli mamlakatlardagi 25 dan ortiq muzey kolleksiyalarini birlashtirib, xalqaro muzey hamkorligining yirik namunasi sifatida namoyon bo‘lmoqda.
O‘zbekiston Davlat san’at muzeyi fondlaridan taqdim etilayotgan to‘qqizta noyob eksponat nafaqat milliy madaniy boyliklarni namoyish etadi, balki mamlakat muzey maktabi xalqaro darajada e’tirof etilayotganini ham ko‘rsatadi. Bu jarayon O‘zbekiston madaniy merosining jahon muzey maydoniga tobora chuqur integratsiyalashayotganidan dalolat beradi.
Ekspertlar ta’kidlaganidek, bugungi kunda muzey diplomatiyasi madaniy diplomatiyaning eng samarali yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi, chunki muzeylar orqali xalqlarning tarixi, qadriyatlari va sivilizatsion tajribasi haqida ishonchli tasavvur shakllanadi. O‘zbekistonning xalqaro muzey loyihalaridagi ishtiroki esa mamlakat haqidagi tasavvurlarni boyitishga xizmat qilmoqda.
Peterburg forumi doirasidagi madaniy dasturning yana bir muhim voqeasi Mariinskiy teatri sahnasida namoyish etiladigan Georg Fridrix Gendelning “Tamerlan” operasi bo‘ladi. Ushbu spektakl madaniyatlar muloqoti va tarixiy merosni zamonaviy talqin qilishning yorqin namunasidir.
Asarning asosiy qahramoni sifatida Amir Temur shaxsi tanlangani alohida ahamiyatga ega. Chunki Amir Temur nafaqat O‘zbekiston davlatchiligi tarixida, balki butun Yevroosiyo sivilizatsiyasi rivojida muhim o‘rin tutgan tarixiy shaxs hisoblanadi. Uning obrazi orqali jahon tomoshabini Markaziy Osiyoning boy tarixi va madaniy merosi bilan yana bir bor tanishish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Spektaklning o‘ziga xosligi shundaki, unda Yevropa barokko an’analari o‘zbek milliy musiqa madaniyati bilan uyg‘unlashtirilgan. Gendel musiqasiga milliy cholg‘ularning qo‘shilishi nafaqat yangi badiiy yechimni yaratgan, balki turli sivilizatsiyalar o‘rtasidagi madaniy muloqotning ramziga aylangan.
Loyihada O‘zbekiston xalq artisti Jenisbek Piyozov, aktrisa Yulduz Rajabova, shuningdek milliy xor va xalq cholg‘u asboblari jamoalarining ishtirok etishi mamlakat ijodiy salohiyatini xalqaro auditoriyaga namoyon etadi. 160 dan ortiq ijodkor jalb etilgan mazkur sahna asari forumning eng yirik madaniy voqealaridan biri sifatida baholanmoqda.
Asosiy e’tiborga molik jihat shundaki, O‘zbekiston Peterburgda o‘zini faqat iqtisodiy sherik sifatida emas, balki boy madaniy merosga ega davlat sifatida ham namoyon etmoqda. Bu mamlakat tashqi siyosatining muhim xususiyatlaridan biriga aylanib bormoqda, chunki zamonaviy dunyoda davlatlar o‘rtasidagi ishonchni mustahkamlashda madaniyat ko‘pincha siyosat va iqtisodiyotdan ham samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi.
PXIF doirasidagi madaniy tashabbuslar yana bir muhim haqiqatni ko‘rsatmoqda: O‘zbekiston xalqaro munosabatlarning faol ishtirokchisi sifatida nafaqat iqtisodiy, balki gumanitar kun tartibini ham shakllantirishga intilayotir. Bu esa mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzi va ta’sir doirasi kengayib borayotganidan dalolat beradi.
Xulosa qilib aytganda, Peterburg xalqaro iqtisodiy forumidagi madaniy dastur O‘zbekistonning tashqi siyosatdagi yangi yondashuvini namoyon etmoqda. Unda milliy madaniyat iqtisodiy diplomatiyani to‘ldiruvchi vosita emas, balki mamlakat manfaatlarini ilgari surishning mustaqil va ta’sirchan mexanizmi sifatida ko‘rinmoqda. Shu ma’noda Peterburgda namoyish etilayotgan ko‘rgazmalar va sahna asarlari nafaqat madaniy tadbir, balki O‘zbekistonning xalqaro nufuzini mustahkamlashga xizmat qiluvchi strategik diplomatik resurs sifatida ham ahamiyat kasb etadi.
Musulmon Ziyo, O‘zA
