Ўзбекистонга асал импорти қарийб уч баравар ошди
2026 йилнинг январь–апрель ойларида Ўзбекистонга табиий асал импорти кескин ўсди.
Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 4 ой давомида мамлакатга 9 та давлатдан жами 642,2 тонна табиий асал олиб келинган. Бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 422,4 тоннага ёки қарийб 2,9 баробарга кўп. Импортнинг умумий қиймати эса 584,4 минг АҚШ долларини ташкил этган.
Импорт географиясига назар ташласак, асосий улуш қўшни давлатларга тўғри келади. Қозоғистон 372 тонна билан биринчи ўринда турибди. Ундан кейин Қирғиз Республикаси 168 тонна ва Россия Федерацияси 87,9 тонна билан жойлашган. Германия ва Венгриядан ҳам маълум миқдорда асал импорт қилинган.
Аввало, импорт ўсиши ички бозорда талабнинг ортиб бораётганидан далолат беради. Соғлом овқатланишга қизиқиш кучайиши, табиий маҳсулотларга эҳтиёжнинг ўсиши ҳамда озиқ-овқат саноатида асалдан кенгроқ фойдаланилаётгани импорт ҳажмини оширувчи омиллардан бўлиши мумкин.
Иккинчи жиҳат — нарх ва рақобат. Қўшни мамлакатлардан етказиб берилаётган асал логистика жиҳатидан арзонроқ тушиши мумкин. Бу эса импорт қилувчилар учун иқтисодий жиҳатдан манфаатли ҳисобланади.
Шу билан бирга, импортнинг кўпайиши маҳаллий асаларичилик тармоғи учун ҳам муайян сигналдир. Агар ички ишлаб чиқариш талабни тўлиқ қоплай олмаса ёки маҳсулот таннархи юқори бўлса, бозорда импорт маҳсулотлари улуши ошиб боради. Бу эса маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг рақобатбардошлигини ошириш, маҳсулот сифатини яхшилаш ва экспортбоп ишлаб чиқаришни ривожлантириш зарурлигини кўрсатади.
Экспертлар фикрича, асал импортининг ўсиши салбий ҳолат эмас. Аксинча, у бозорда талаб юқори эканини ва маҳсулот айланмаси фаоллашаётганини англатади. Бироқ, узоқ муддатли истиқболда ички асаларичиликни қўллаб-қувватлаш, маҳсулотни қайта ишлашни ривожлантириш ва маҳаллий брендларни мустаҳкамлаш муҳим аҳамият касб этади.
Демак, импортнинг қарийб уч баравар ошиши нафақат ташқи савдо статистикаси, балки мамлакат озиқ-овқат бозоридаги талаб, истеъмол маданияти ва маҳаллий ишлаб чиқариш имкониятларини баҳолаш учун ҳам муҳим кўрсаткич ҳисобланади.
Муҳайё Тошқораева, ЎзА
