Ўзбекистон — энг қудратли давлатлар рейтингида

Мамлакатимиз жаҳон эътирофи сари яна бир қадам ташлади. Америка Қўшма Штатларининг нуфузли “U.S. News & World Report” нашри эълон қилган 2026 йилги дунёнинг энг қудратли давлатлари рейтингида Ўзбекистоннинг 100 та мамлакат орасида 71-ўринни эгаллагани мамлакатимизнинг халқаро майдондаги ўрни, салоҳияти ва тараққиёт истиқболларига эътибор қаратиш учун муҳим ахборот воқеасидир.

Мазкур рейтинг замонавий дунёда давлат қудратини белгиловчи омиллар, мамлакатларнинг халқаро муносабатлар тизимидаги ўрни ҳамда уларнинг глобал жараёнларга таъсир кўрсатиш имкониятларини баҳолаш нуқтаи назаридан аҳамиятлидир. Рейтингни шакллантиришда давлатларнинг сиёсий ва иқтисодий таъсири, халқаро майдондаги нуфузи, иттифоқчилик алоқалари ҳамда ҳарбий салоҳияти каби мезонлар ҳисобга олинган.

Ўзбекистоннинг мазкур рўйхатдан жой олиши мамлакатимизнинг халқаро майдондаги мавқеи, ташқи сиёсий алоқалари ва стратегик ривожланиш йўналишларини яна бир бор таҳлил қилиш имконини беради. Айни пайтда, ушбу натижани фақат рейтингдаги рақамли кўрсаткич сифатида эмас, балки мамлакатимизнинг келгусидаги тараққиёт мақсадлари, мавжуд имкониятлари ва янги марралар сари интилиши нуқтаи назаридан ҳам баҳолаш лозим.

Бугунги глобаллашув шароитида давлат қудрати тушунчаси анъанавий тасаввурлардан анча кенгайган. Мамлакатнинг халқаро майдондаги нуфузи фақат ҳудуди, аҳоли сони ёки ҳарбий имкониятлари билан эмас, балки иқтисодий барқарорлиги, технологик тараққиёти, илмий салоҳияти, дипломатик фаоллиги, институционал самарадорлиги ва инсон капитали билан ҳам белгиланади. Шу маънода, замонавий давлатнинг қудрати унинг ички имкониятларини самарали сафарбар этиш ва уларни халқаро ҳамкорлик орқали янада ривожлантириш қобилиятида намоён бўлади.

Ўзбекистон сўнгги йилларда иқтисодиётни модернизация қилиш, инвестициявий муҳитни яхшилаш, ташқи иқтисодий алоқаларни кенгайтириш, транспорт-логистика имкониятларини ривожлантириш ва халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратмоқда. Мамлакатнинг минтақавий ва халқаро ташаббусларда фаол иштирок этиши, хорижий давлатлар билан ўзаро манфаатли алоқаларни ривожлантириши ҳамда савдо-иқтисодий муносабатларни кенгайтириши унинг халқаро майдондаги имкониятларини ошириш учун муҳим замин яратади.

Айниқса, Марказий Осиё минтақасида тинчлик, барқарорлик ва яхши қўшничилик муносабатларини мустаҳкамлаш Ўзбекистон ташқи сиёсатининг муҳим йўналишларидан ҳисобланади. Минтақавий ҳамкорликни ривожлантириш, чегараолди савдосини кенгайтириш, транспорт йўлакларини такомиллаштириш, сув ва экологик муаммоларни ҳамкорликда ҳал этиш ҳамда маданий-гуманитар алоқаларни кучайтириш давлатларнинг умумий тараққиётига хизмат қилади. Бундай ёндашув Ўзбекистоннинг минтақадаги ўрнини мустаҳкамлаш билан бирга, унинг халқаро муносабатлардаги конструктив иштирокини ҳам кучайтиришга ёрдам беради.

Қолаверса, мамлакат қудратининг иқтисодий асосларини мустаҳкамлаш устувор вазифалардан бири бўлиб қолмоқда. Иқтисодиётнинг рақобатбардошлигини ошириш, саноатни диверсификация қилиш, юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқариш, экспорт салоҳиятини кенгайтириш ва хорижий инвестицияларни самарали жалб этиш халқаро иқтисодий таъсирни кучайтиришнинг муҳим шартларидир. Барқарор иқтисодий ўсиш эса давлатнинг ижтимоий мажбуриятларини бажариши, аҳоли фаровонлигини ошириши ва стратегик мақсадларни амалга ошириши учун мустаҳкам молиявий асос яратади.

Бунда илм-фан, таълим ва инновацияларнинг ўрнини алоҳида таъкидлаш лозим. Замонавий дунёда илмий тадқиқотлар, рақамли технологиялар, сунъий интеллект, юқори технологияли ишлаб чиқариш ва малакали кадрлар тайёрлаш мамлакатлар ўртасидаги рақобатнинг муҳим йўналишларига айланди. Шу боис Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги мавқеини янада мустаҳкамлаш учун таълим сифатини ошириш, университетлар ва илмий марказларнинг салоҳиятини ривожлантириш, инновацион тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш ҳамда ёшларни замонавий касбларга тайёрлаш муҳим аҳамият касб этади.

Давлатнинг халқаро нуфузи, шунингдек, ҳуқуқий тизимнинг барқарорлиги, давлат бошқарувининг самарадорлиги, қонун устуворлиги ва жамоат институтларининг ривожланганлиги билан ҳам чамбарчас боғлиқ. Очиқ ва самарали бошқарув, ҳуқуқий кафолатларнинг мустаҳкамлиги, инсон ҳуқуқларига ҳурмат, коррупцияга қарши изчил кураш ва фуқароларнинг давлат институтларига ишончи мамлакатнинг ички барқарорлигини таъминлайди. Ички барқарорлик эса ташқи сиёсатда изчилликни сақлаш, халқаро ҳамкорлар билан узоқ муддатли муносабатлар ўрнатиш ва инвестициявий жозибадорликни оширишга хизмат қилади. Шу нуқтаи назардан, ҳарбий салоҳият масаласи ҳам давлат қудратининг муҳим таркибий қисмларидан бири ҳисобланади. Миллий хавфсизликни таъминлаш, мудофаа қобилиятини мустаҳкамлаш, замонавий хавф-хатарларга тайёр туриш ва тегишли соҳаларда халқаро ҳамкорликни ривожлантириш мамлакат мустақиллиги ва суверенитетини ҳимоя қилиш учун зарурдир. Бироқ барқарор тараққиётнинг асосий шарти фақат куч имкониятларини ошириш эмас, балки тинчлик, ўзаро ишонч, дипломатия ва халқаро ҳуқуқ тамойилларига таянган муносабатларни ривожлантиришдан ҳам иборатдир.

Нуфузли рейтингда Ўзбекистоннинг 71-ўринни эгаллагани ҳақидаги маълумот яна бир жиҳатдан эътиборга лойиқ: мамлакатлар салоҳиятини қиёсий баҳолашда қўлланиладиган мезонлар ва уларнинг вазни якуний натижага таъсир кўрсатиши мумкин. Шу сабабли рейтингдаги ўринни давлат тараққиётининг барча жиҳатларини тўлиқ ифодаловчи мутлақ кўрсаткич сифатида қабул қилиш тўғри бўлмайди. У муайян методология асосида шакллантирилган қиёсий баҳолаш натижаси бўлиб, уни бошқа иқтисодий, ижтимоий ва институционал кўрсаткичлар билан биргаликда таҳлил қилиш мақсадга мувофиқ.

Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистоннинг 2026 йилги дунёнинг энг қудратли давлатлари рейтингида 100 та мамлакат орасида 71-ўринни эгаллагани ҳақидаги хабар мамлакатимизнинг халқаро мавқеи ва ривожланиш истиқболлари ҳақида фикр юритиш учун муҳим имконият яратади. Бу натижага бир томондан эришилган имкониятлар нуқтаи назаридан қараш мумкин бўлса, иккинчи томондан, янада юқори марраларга интилиш заруратини ҳам англатади.

Келгусида Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги ўрнини янада мустаҳкамлаш иқтисодий рақобатбардошликни ошириш, илм-фан ва инновацияларни ривожлантириш, инсон капиталини юксалтириш, ҳуқуқ устуворлигини таъминлаш, самарали давлат бошқарувини шакллантириш ва халқаро ҳамкорликни изчил кенгайтириш билан бевосита боғлиқ. Ана шу йўналишлардаги тизимли ва узоқ муддатли ислоҳотлар мамлакатнинг нафақат рейтинглардаги натижаларига, балки халқ фаровонлиги ва миллий тараққиётнинг барқарорлигига ҳам ижобий таъсир кўрсатади.

Зеро, давлатнинг ҳақиқий қудрати — унинг иқтисодий имкониятлари, илмий салоҳияти, мустаҳкам ҳуқуқий тизими, халқининг фаровонлиги ва халқаро ҳамжамият олдидаги ишончли ҳамкор сифатидаги мавқеида намоён бўлади. Ўзбекистоннинг стратегик мақсади эса эришилган натижаларни мустаҳкамлаб, тинчлик, тараққиёт ва халқ фаровонлигига хизмат қилувчи янада юксак марраларга интилишдан иборатдир.

Иброҳим Отамирзаев,

Наманган Давлат университети жиноят процессуал ҳуқуқи кафедраси мудири,

юридик фанлар доктори. ЎзА.