Иқтисодий ўсишнинг таянчи – тадбиркорлар ишончи

Мамлакат иқтисодиётида хусусий сектор улушини ошириш, тадбиркорликни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ва қулай бизнес муҳитини шакллантиришга қаратилган ислоҳотлар ўз самарасини бермоқда. Буни 2026 йилнинг биринчи чораги якунлари бўйича ўтказилган тадбиркорлик фаолияти мониторинги натижалари ҳам тасдиқламоқда.

Марказий банк томонидан ўтказилган сўровнома натижаларига кўра, республика бўйича 2 487 нафар тадбиркор иштирок этган ўрганишда иштирокчиларнинг 64 фоизи бизнес юритиш шароитлари яхшиланганини қайд этган. Таъкидлаш жоизки, бу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 8 фоиз бандга юқори бўлиб, кейинги икки йил давомида мазкур кўрсаткич 50 фоиздан юқори даражада сақланиб келмоқда. Бу эса мамлакатда тадбиркорларнинг иқтисодий сиёсатга ишончи ортиб бораётганини англатади.

Тадбиркорларнинг фикрича, бизнес муҳитидаги энг муҳим ижобий ўзгаришлар банк хизматлари сифати ошгани, кредит ресурсларидан фойдаланиш имкониятлари кенгайгани, лицензия ва рухсатнома олиш жараёнлари соддалашгани ҳамда давлат органларининг маъмурий аралашуви қисқаргани билан боғлиқ.

Сўнгги йилларда рақамли давлат хизматларининг кенгайиши, лицензиялаш жараёнларининг электрон шаклга ўтказилиши ва тадбиркорлар билан давлат идоралари ўртасидаги муносабатларнинг соддалаштирилиши бизнес муҳитида ижобий кайфият шаклланишига хизмат қилмоқда. Шу билан бирга, тадбиркорлар томонидан солиқ маъмурчилиги, энергетика таъминоти, монополлашув даражаси ҳамда божхона тарифлари бўйича ислоҳотларни янада жадаллаштириш зарурлиги ҳам қайд этилган.

Таҳлил натижалари мамлакатда иқтисодий фаоллик барқарор ўсиш траекториясига чиққанини кўрсатмоқда. Жумладан, биринчи чоракда буюртмалар ҳажми ошганини билдирган тадбиркорлар улуши 57 фоизни ташкил этди. Ишлаб чиқариш ҳажмлари сезиларли ўсди, юк ташиш хизматларига талаб ортди, қўшимча ишчи кучига эҳтиёж кучайди. Бу эса ички бозорда иқтисодий фаолликнинг кенгайиб бораётганини англатади. Айниқса, Тошкент вилояти, Навоий, Андижон, Наманган ва Хоразм вилоятларида иқтисодий фаолликнинг ўсиши республика ўртача кўрсаткичидан юқори бўлди. Ишлаб чиқариш, туризм, таълим, умумий овқатланиш ва қишлоқ хўжалиги тармоқлари ушбу ўсишнинг асосий драйверига айланди.

Тошкент шаҳри ҳамда Тошкент вилоятидаги натижалар алоҳида эътиборга лойиқ. Бу ҳудудларда тадбиркорларнинг 60 фоизи бизнес муҳити яхшиланганини билдирган бўлиб, бу кўрсаткич ўтган йилга нисбатан 14 фоиз бандга юқори ҳисобланади.

Ҳудудда ишлаб чиқариш, умумий овқатланиш, коммунал хизматлар, таълим қишлоқ хўжалиги соҳаларида фаоллик сезиларли даражада ошган. Шунингдек, банк хизматлари сифати, кредит олиш имкониятлари, рақобат муҳити, лицензиялаш жараёнлари ва электр таъминоти бўйича ҳам ижобий баҳолар юқори бўлган.

Иқтисодий ўсиш меҳнат бозорида ҳам ўз аксини топмоқда. Қўшимча ишчи кучига эҳтиёж ошганини билдирган тадбиркорлар улуши 50 фоизга етди. Айниқса қурилиш, ишлаб чиқариш, туризм, қишлоқ хўжалиги соҳаларида янги иш ўринлари яратишга бўлган талаб юқори баҳоланмоқда. Бу эса аҳоли бандлигини таъминлаш ва даромадларини оширишда муҳим омил ҳисобланади.

Таҳлиллар тадбиркорлик субъектларининг инвестициявий фаоллиги ортиб бораётганини ҳам кўрсатмоқда. Сўров иштирокчиларининг қарийб ярми келгуси чоракларда кредит маблағларига эҳтиёж янада ортишини билдирган. Бу, биринчи навбатда, қурилиш, ишлаб чиқариш, маиший хизмат, қишлоқ хўжалиги, умумий овқатланиш соҳаларида инвестиция лойиҳалари кенгайиши билан изоҳланади.

Шу билан бирга, тадбиркорлар ишлаб чиқариш қувватларидан тўлиқ фойдаланишга тўсқинлик қилаётган айрим муаммолар сақланиб қолаётганини ҳам таъкидламоқда. Улар орасида газ ва электр таъминотидаги узилишлар, айланма маблағлар етишмаслиги, солиқ маъмурчилигидаги айрим мураккабликлар, ички талабнинг чеклангани, автомобиль ёқилғиси нархининг қимматлашуви юқори ижара харажатлари асосий омиллар сифатида қайд этилган. Бу масалаларнинг босқичма-босқич ҳал қилиниши ишлаб чиқариш қувватларидан янада самарали фойдаланиш имконини беради.

Таҳлил натижаларида энг эътиборли жиҳатлардан бири, тадбиркорларнинг мамлакат иқтисодиёти истиқболига бўлган юқори ишончидир. Сўров иштирокчиларининг 71 фоизи келгуси уч йил давомида мамлакат иқтисодиёти ва бизнес муҳити янада яхшиланишига ишонч билдирган. Бу кўрсаткич тадбиркорларнинг инвестиция фаоллигини ошириш, янги ишлаб чиқаришларни йўлга қўйиш ва бизнесни кенгайтириш бўйича режалари мавжудлигини ҳам англатади.

Хулоса ўрнида айтганда, 2026 йилнинг биринчи чораги натижалари мамлакатда амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотлар тадбиркорлик муҳитига ижобий таъсир кўрсатаётганини яна бир бор намоён қилди. Банк-молия тизимидаги ўзгаришлар, лицензиялаш жараёнларининг соддалаштирилиши, рақобат муҳитининг яхшиланиши ва маъмурий тўсиқларнинг қисқариши тадбиркорлик фаоллигини рағбатлантирмоқда. Бироқ иқтисодий ўсиш суръатларини янада жадаллаштириш учун энергетика таъминотини барқарорлаштириш, солиқ маъмурчилигини такомиллаштириш, айланма маблағларга етишувчанликни ошириш ва ички талабни қўллаб-қувватлаш каби вазифалар долзарблигича қолмоқда.

Энг муҳими, тадбиркорлар кайфиятининг юқори экани мамлакат иқтисодиётининг барқарор ўсиши ва хусусий сектор ривожланишининг мустаҳкам асосга эга эканини кўрсатади. Бу эса Янги Ўзбекистон иқтисодиётида хусусий тадбиркорликнинг етакчи кучга айланиб бораётганининг яна бир амалий исботидир.

Шаҳноза Маматуропова, ЎзА