Yevropa Pekin sammitini xavotir bilan kuzatmoqda (+video)
AQSH prezidenti Donald Tramp va Xitoy rahbari Si Szinpin o‘rtasidagi uzoq kutilgan uchrashuv davom etmoqda. Yevropa esa bu sammitni diqqat bilan kuzatmoqda, ammo ijobiy natija kutmayapti, deb xabar qildi Euronews.
Yevropa uchun Donald Tramp va Si Szinpin uchrashuvi faqat AQSH–Xitoy munosabatlari bilan cheklanmaydi. Bu yerda ekspertlar asosiy masala deb qarayotgan muhim jihat bor. Yevropa Ittifoqi ko‘plab sohalarda yirik kelishuvlar qilayotgan ikki yirik davlat orasida siqilib qolmaydimi, degan xavotir kuchli. Chunki, Yevropa manfaatlari ikkinchi darajali masalaga aylanib qolishi ham mumkin.
Kuzatuvchilarning fikricha, Bryussel va Berlin uchun nodir metallar bilan bog‘liq sanoatni saqlab qolish eng dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Chunki, Xitoy hanuzgacha elektromobillar, yarimo‘tkazgichlar, yashil texnologiyalar va mudofaa tizimlarida qo‘llaniladigan muhim minerallar ta’minotida ustunlikni saqlab turibdi.
Yevropa amaldorlari AQSH va Xitoy o‘rtasidagi ehtimoliy kelishuv Xitoy nodir metallariga AQSHning ustuvorligini ta’minlab, Yevropani esa tanqislik va eksport cheklovlari oldida himoyasiz qoldirishidan xavotirda.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Germaniya va Yaponiya sanoati Xitoyning nodir metallar bo‘yicha nazorati tufayli allaqachon zarar ko‘rgan.
Germaniya va Yaponiya Xitoyga qaramlikni kamaytirish uchun muqobil ta’minot zanjirlari va yangi loyihalarga sarmoya kiritmoqda. Biroq mutaxassislar to‘liq almashtirishga hali ancha vaqt kerakligini ta’kidlamoqda.
YeI Xavfsizlik tadqiqotlari instituti Yevropa iqtisodiy mustaqillikka erishish yo‘lida sekin harakat qilayotganini qayd etdi.
Agarda Tramp Pekin bilan Yevropa Ittifoqini chetlab o‘tadigan boshqariladigan savdo kelishuviga erishsa Yevropa uchun eng yomon kutilmagan ssenariy bo‘lishi mumkin. Bu holatda Xitoyning ortiqcha elektromobillari, akkumulyatorlari va sanoat mahsulotlari Yevropa bozorlarini to‘ldirib, mahalliy ishlab chiqaruvchilarga bosimni kuchaytirish ehtimoli mavjud.
Mutaxassislar esa Tramp va Si Szinpin o‘rtasida Yevropa uchun salbiy oqibatli bunday kelishuv bo‘lishini istisno qilmayapti. Chunki, ko‘plab tahlilchilarning ta’kidlashicha, Tramp faqat o‘z manfaatlarini himoya qiladi.
Xitoy amaldorlari Trampning birinchi prezidentlik muddatida uning noaniq siyosatini tushunishda qiynalgan edi. Ammo ikkinchi muddatga kelib, Pekin iqtisodiy ta’sir vositalaridan foydalanishni o‘rgandi va Vashingtonning har bir qadamiga javob qaytarishini bildirdi.
Shu bilan birga, Vashington va Pekin munosabatlarining yomonlashishi ham Yevropa uchun yaxshi emas. Bryussel esa allaqachon kutilmagan holatlarga tayyorgarlik ko‘rmoqda.
Pekin sammiti esa Yevropa kelajagining ko‘p jihatlari ikki yirik davlat qo‘lida ekanini yana bir bor namoyon qildi. Hozircha ularning hech biri Yevropa manfaatlari yo‘lida jiddiy yon berishga tayyor emasdek ko‘rinmoqda.
<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/0WxWxVU98Lw" title="Yevropa Pekin sammitini xavotir bilan kuzatmoqda" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>Kenja Bekjonov, Iskandar Ismatov, O‘zA
