Нишон тумани чўлларида аграр юксалиш (+видео)
Ўзбекистон чўл ҳудудларида янги аграр лойиҳалар бошланди. Замонавий технология ва хорижий тажриба асосида илгари фойдаланилмаган ерлар унумдор далаларга айланиб бормоқда.
Жумладан, “Qashqadaryo – Agro Star” компанияси томонидан 1 332 гектар майдонда чорва озуқасини етиштириш, “Bulung‘ur – Agro Star” томонидан эса маҳаллий тадбиркор билан ҳамкорликда 300 гектар ерда уруғлик картошка етиштириш мўлжалланяпти.
Аввалари фойдаланишда бўлмаган мазкур чўл ҳудудларида аграр лойиҳаларни йўлга қўйиш, экин экиб сифатли ҳосил олиш ўзига ҳос, алоҳида ёндашувни талаб этади. Шу боис, барча жараёнлар хориждан жалб қилинган катта тажриба, замонавий билим ва кўникмаларга эга мутахассислар назоратида олиб бориляпти.
Экинларни жойлаштиришдан тортиб, агротехник тадбирларни ташкил этишгача бўлган жараёнларда ҳудуднинг иқлим шароити, тупроқ таркиби ва намлик даражаси каби барча омиллар чуқур ўрганилди. Бу эса замонавий агротехнологияларни маҳаллий шароитга мослаштириш ва мавжуд ресурслардан самарали фойдаланиш имконини бермоқда.
- Мазкур лойиҳалар орқали нафақат сифатли ва мўл ҳосил олиш, балки аграр соҳа вакиллари орасида замонавий тажрибаларни кенг жорий этишни режа қилаяпмиз. Улар амалга оширилаётган ишларни ўз кўзлари билан кўриб, гувоҳ бўлишаяпти. Бу эса янгича усулларни тезроқ ва яхшироқ ўзлаштиришлари ҳамда амалиётга тадбиқ қилишларига кўмак беради” – дейди “Uzagrostar xolding” компанияси директори Фазлиддин Муҳиддинов.
Уруғлик картошка етиштириш лойиҳаси доирасида Голландиянинг қишлоқ хўжалиги техникаларини ишлаб чиқарувчи етакчи компаниясидан картошка уруғларини автоматик экишга мўлжалланган замонавий техникалар олиб келинди. Бундан ташқари, Австриянинг “BAUER” компанияси томонидан ишлаб чиқарилган қиймати 7.6 миллиард сўмлик 10 та замонавий айланма суғориш тизими ўрнатилди.
- “Пивот” усулида айналма ёмғирлатиб суғориш тизимидан аграр соҳа ривожланган мамлакатларда кенг қўлланилади, - дейди мисрлик мутахассис Ҳаний Басионий Али. - Бу усул айниқса жуда катта майдонларни суғориш учун қулайдир. Сув ресурсларидан самарали фойдаланиш, экин майдонларини бир маромда суғориш ҳамда ҳосилдорликни ошириш имконини беради. Қолаверса, у орқали ўғит ва ўсимликларни ҳимоя қилиш воситаларини қўллаш ҳам осон.
Лойиҳани сув билан таъминлаш мақсадида “Нишон” айланма каналидан 7 километр узунликдаги икки қатор қувур тармоғи тортилди ҳамда битта трансформатор ишга туширилди.
Картошка мамлакатимизда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда алоҳида аҳамиятга эга бўлган маҳсулотлардан биридир. Шу боис картошка етиштиришни кўпайтириш билан бир қаторда сифатли уруғлик базасини яратиш ҳам муҳим вазифалардан ҳисобланади. Аввалги йилларда картошкачилик билан шуғулланувчилар дуч келган асосий муаммолардан бири уруғлик масаласи бўлган. Нархлар баланд, сифат эса кафолатланмаган.
Президентимизнинг 2025 йил 8-сентябрдаги “Картошка етиштиришни кўпайтириш ва уруғчилигини ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори бу йўналишда янги имкониятларни яратди.
Қарор асосида “Bulung‘ur – Agro Star” томонидан Голландиянинг “Agrico” компаниясидан эртанги мавсум учун 2 минг тонна, кечки мавсум учун эса 4 минг тонна элита картошка уруғи олиб келинди. Эсма, Аризона, Алоуетте, Прадисо, Пикассо, Эвалушион, Артемис, Раноми ва Агата навлари аҳолига устамасиз нархларда етказиб берилди. Ушбу уруғларнинг амалий самараси дастлабки натижаларданоқ намоён бўлди. Булунғур туманининг Хўжамазгил ҳудудидаги 40 гектар майдонга экилган уруғларнинг ҳосили йиғиб олинмоқда. Бу майдонларда ўртача ҳосилдорлик гектарига 40–50 тоннани ташкил этди. Республикамизнинг турли ҳудудларидаги аҳоли томорқаларига экилган мазкур уруғлардан эса 60 тоннагача ҳосил олинди. Кутилганидан ҳам юқори натижа берган ушбу сифатли уруғларнинг бир қисми эндиликда Нишон туманидаги янги ўзлаштирилаётган майдонларга экилмоқда.
Шунингдек, маҳаллий тадбиркорлар билан ҳам яқин ҳамкорлик йўлга қўйилган. Хорижий тажриба, замонавий технологиялар ва маҳаллий тадбиркорлик салоҳиятининг уйғунлиги ҳудудда янги лойиҳаларни қисқа муддатларда амалга оширишга хизмат қилмоқда.
Нишон туманидаги янги ўзлаштирилаётган майдонларда чорва озуқасини етиштириш бўйича ҳам замонавий агротехнологиялар жорий этилмоқда. Ҳудудда беда ва маккажўхорининг серҳосил, янги навларини етиштириш режалаштирилган. Жумладан, Италиядан келтирилган “Емиляна” навли беда, АҚШ селекциясига мансуб “Пионер” навли маккажўхори ҳамда Ҳиндистондан келтирилган “Африка тариғи” навларини экиш кўзда тутилмоқда.
Бу лойиҳалар орқали илгари самарали фойдаланилмаган чўл ҳудудларини қишлоқ хўжалиги айланмасига киритиш, сув ва бошқа ресурслардан оқилона фойдаланиш, чорвачилик учун сифатли озуқа базасини яратиш ҳамда уруғлик картошка етиштириш ҳажмини ошириш мақсад қилинган.
Санжар Тошпўлатов, Искандар Исматов, ЎзА
