Мұқтаж отбасыларды қолдаудың жаңа атаулы жүйесі
Пікір
Өздеріңізге белгілі, жақында Президент Шавкат Мирзиёевтің төрағалығымен кедейлікті қысқарту және халықтың табысын арттыру мәселелеріне арналған бейнеселекторлық жиын өтті.
Жиында өткен кезеңде атқарылған жұмыстар жан-жақты қорытындыланып, халықтың табысын арттыру бойынша алдағы басым міндеттер белгіленді.
Ондағы әрбір бастама мен қабылданған шешім бөлінген қаражат пен жасалған мүмкіндіктерді тікелей махалла және үй шаруашылығы деңгейінде нақты нәтижеге айналдыруға бағытталған. Өйткені реформалардың шынайы құндылығы ведомствоаралық хаттамаларда емес, қарапайым адамдардың күнделікті өмірінде, табыс көздерінде және болашаққа деген сенімінде көрініс табады.
Атап айтқанда, биылғы жылдың өткен кезеңінде елімізде кедейлік деңгейі 5,8 пайыздан 3,9 пайызға төмендеп, 700 мыңға жуық отандасымыз мұқтаждық санатынан шыққаны, сөзсіз, жүйелі еңбектің нәтижесі. Алайда, негізгі мәселе тек қаржылық ресурс бөлуде ғана емес, сол қаражаттың түпкілікті тиімділігінде. Жинақталған тәжірибе мен талдаулар кейбір өңірлерде бірдей бөлінген қаражат арқылы алынған нәтижелердің арасында айтарлықтай айырмашылық барын көрсетті.
Нарықтық орта, сату тізбегі және бизнес жүргізу дағдылары қалыптаспаған жерде кәсіпкерлік ұзаққа бармайды. Соның салдарынан несие алып, бизнесін жолға қоя алмаған мыңдаған отандасымыз қаржылық қиындықтарға тап болуда.
Сол себепті тәсіл түбегейлі өзгереді. Енді халыққа жай ғана ақша емес, дайын бизнес-жоспар, кәсіби дағдылар және нарығы кепілдендірілген кешенді шешімдер ұсынылады.
Жаңа жүйенің басты артықшылығы – шешім қабылдау және ресурстарды басқару құзыретінің тікелей аудан және махалла деңгейіне берілуінде. Енді аудан әкімі басқаратын штабтар жергілікті жағдай мен жобаның ерекшелігіне қарай қайда, кімге және қанша несие бөлу керектігін өз бетінше шешеді.
Бұл үшін отбасылық және жастар кәсіпкерлігі бағдарламалары, сондай-ақ түрлі қорлардағы 3 триллион 200 миллиард сумнан астам қаражат тікелей аудандық штабтардың қарамағына беріледі. Қаржыландыру шарттары бизнестің түріне бейімделеді. Сонымен қатар, махалладағы отбасыларды төңірегіне топтастырып, оларды тұрақты жұмыспен қамтамасыз еткен жетекші кәсіпкерлерге 5 миллиард сумға дейін кепілсіз несие беру жүйесі жолға қойылады.
Ал махалладағы әкім көмекшілері мен банк қызметкерлері тұрғындарға идеядан дайын бизнеске дейінгі жолда нағыз серік әрі бизнес-кеңесшіге айналады.
Сондай-ақ, Хорезм облысының тәжірибесі негізінде бала күтіміндегі ата-аналар үшін үйде немесе махалланың өзінде табыс табу мүмкіндіктері кеңейтіледі. Әлеуметтік тізілімге енгізу өлшемшарттары да түбегейлі қайта қаралып, енді тек отбасы табысы ғана емес, созылмалы ауру, мүгедектік және көпбалалылық сияқты көп өлшемді факторлар да ескеріледі.
Атап айтқанда, мұқтаж отбасылардың балаларының мектепке дейінгі білім беру, оқу орталықтары және жол жүру шығындары, сондай-ақ ЖОО жатақханасының төлемдері 12 айлық ваучерлер арқылы өтеледі. Отбасы Әлеуметтік тізілімнен шыққан жағдайда да бұл ваучерлер белгіленген мерзімнің соңына дейін өз күшін сақтайды.
Мұндай атаулы тәсіл кедейлікті бүгін ғана қысқартуға емес, сонымен қатар балаларға сапалы білім мен мықты мамандық алуға мүмкіндік беру арқылы мұқтаждықтың ұрпақтан-ұрпаққа өтуінің алдын алуға қызмет етеді.
Қорыта айтқанда, кедейлікті қысқарту бойынша белгіленген жаңа тетіктер жай ғана қаржылық көмек көрсету емес, халықты тұрақты табыс көзімен қамтамасыз етуге бағытталған біртұтас жүйе. Өкілеттіктер мен ресурстардың тікелей аудан және махалла деңгейіне берілуі, әр отбасына атаулы түрде көңіл бөлінуі және білімге инвестиция салынуы болашақта мұқтаждықты түбегейлі азайтуға қызмет етеді. Ең бастысы, жасалып жатқан мұндай мүмкіндіктер отандастарымыздың өз әлеуетін жүзеге асыруына, еңбек етіп, лайықты табыс табуына және бақуатты өмір сүруіне берік негіз қалайды.
Мавлуда Адхамжонова,
Олий Мажлис Заң шығару палатасының депутаты.
ӨзА
