Гиёҳвандликка қарши биргаликда курашайлик
Гиёҳвандлик бир инсон тақдири билан чекланиб қолмайдиган, балки жамиятнинг маънавий устунларини емирувчи, хавфсизликка таҳдид солувчи жиддий иллатдир. У оилаларни пароканда қилади, ёшлар келажагини хавф остига қўяди ва жиноятчиликнинг ортишига замин яратади.
Шу боис Ўзбекистонда гиёҳвандликка қарши кураш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири сифатида белгиланган. 1999 йил 19 августда қабул қилинган “Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида”ги қонун мазкур соҳанинг ҳуқуқий пойдеворини мустаҳкамлади. Унда ноқонуний муомалага қарши курашиш, жамоат саломатлигини муҳофаза қилиш ва давлат хавфсизлигини таъминлаш каби вазифалар аниқ белгилаб берилган.
Сўнгги йилларда қабул қилинаётган фармон ва қарорлар бу йўналишдаги ишларни янги босқичга олиб чиқмоқда. Айниқса, профилактика, даволаш ва реабилитация тизимини ривожлантириш, интернет орқали тарқалаётган ноқонуний таъсирларга қарши курашни кучайтиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ёшлар ўртасида соғлом турмуш тарзини шакллантириш эса устувор вазифага айланмоқда.
Рақамлар эса муаммо ҳали ҳам долзарблигича сақланиб қолаётганини кўрсатади. Жиззах шаҳар судида 2026 йилнинг биринчи чорагида гиёҳвандликка оид 7 та жиноят иши кўриб чиқилиб, 7 нафар шахсга нисбатан турли жазо чоралари тайинланди. Улар орасида ёшлар ҳам борлиги, айниқса, ташвишли.
Бу ҳолатлар ортида қуруқ статистика эмас, балки издан чиққан ҳаётлар, йўқотилган имкониятлар ва оғир тақдирлар турибди. Кўп ҳолларда бундай йўлга кириш қизиқиш, нотўғри муҳит ёки муаммолардан қочиш истаги билан бошланади. Аммо унинг оқибати деярли ҳамиша бир хил — ҳуқуқий жавобгарлик ва ҳаёт йўлининг оғир синовларга дуч келиши.
Мутахассислар таъкидлашича, гиёҳванд моддалар марказий асаб тизимига жиддий зарар етказиб, кучли руҳий ва жисмоний қарамликни келтириб чиқаради. Бу эса инсоннинг ўзини назорат қилиш қобилиятини сусайтириб, уни оғир жиноятларга етаклаши мумкин. Шунинг учун қонунчиликда бундай жиноятлар учун жазо қатъий ва муқаррардир.
Бироқ муаммони фақат жазо билан ҳал этиб бўлмайди. Энг самарали йўл — профилактика. Таълим муассасалари, ота-оналар ва жамоатчилик ҳамкорлигида ёшлар онгида гиёҳвандликка нисбатан муросасиз муносабат шакллантириш зарур.
Хулоса қилиб айтганда, гиёҳвандликка қарши кураш барчамизнинг умумий вазифамиз. Қонун устувор, тарбия мустаҳкам ва жамоатчилик онги юксак бўлган жамиятда бу иллатга ўрин қолмайди.
Отабек Эрназаров,
Жиноят ишлари бўйича Жиззах шаҳар суди судьяси.
ЎзА
