Давлатга 167 миллион сўмдан ортиқ моддий зарар етказилган
Бухоро вилояти Когон туманида ободонлаштириш раҳбарига нисбатан суд ҳукми чиқарилди.
Йўл — ҳудуднинг қиёфаси, аҳолининг кундалик ҳаёти ва энг муҳими, давлат маблағларининг самарали сарфланишини кўрсатиб берувчи мезонлардан бири. Айниқса, маҳаллаларда ички йўлларни таъмирлаш ва бетонлаштириш учун ажратилаётган маблағлар аҳоли манфаатига хизмат қилиши керак. Бироқ Когон шаҳрида айнан шу мақсадда ажратилган маблағлардан фойдаланиш жараёнида йўл қўйилган қонунбузарлик судгача етиб борди. Жиноят ишлари бўйича Қоровулбозор туман судида кўрилган иш натижасида Когон шаҳар Ободонлаштириш бошқармаси бошлиғи Ж.Х. ҳамда “RBB” МЧЖ таъсисчиси Ш.С.га нисбатан ҳукм чиқарилди.
Суд ҳужжатларида келтирилишича, Ж.Х. ва Ш.С. “Дўстлик” ҳамда “Арабхона” маҳаллаларидаги “Бухоро шоҳ” кўчаси ички йўлакларини бетонлаштириш учун ажратилган маблағлардан фойдаланишда белгиланган тартибларга риоя қилмаган. Хусусан, бажарилиши режалаштирилган ишлар бўйича лойиҳа-смета ҳужжатлари тегишли экспертизадан ўтказилмаган. Шунингдек, давлат харидларида назарда тутилган электрон тендер ҳам ўтказилмаган. Эътиборлиси, гап оддий техник камчиликлар ҳақида эмас. Суд жараёнида бетон маҳсулотининг ҳужжатларда кўрсатилган қиймати билан амалдаги нархи ўртасида сезиларли фарқ борлиги аниқланган. Масалан, 1 куб метр бетон қоришмаси ва уни ташишнинг смета бўйича қиймати 603 минг 952 сўм этиб белгиланган. Аммо ҳужжатларда мазкур маҳсулотнинг нархи 1 миллион 764 минг 700 сўм сифатида кўрсатилган. Яъни, рақамлар ўртасидаги фарқнинг ўзиёқ давлат маблағларидан фойдаланишда жиддий саволларни юзага келтиради. Ишдаги яна бир диққатга сазовор ҳолат — бетон маҳсулотларининг қаердан олиб келингани билан боғлиқ ҳужжатлар. Уларда бетон маҳсулотлари Навоий шаҳрида фаолият юритувчи “Нишон Бозор 2022” МЧЖдан олиб келингани ҳақида 30 та юк хати расмийлаштирилган. Бироқ судда ушбу корхона амалда бетон ташиш билан шуғулланмагани аниқланган. Шу тариқа, қоғозда мавжуд бўлган маълумотлар билан ҳақиқий ҳолат ўртасидаги тафовут ҳам суд муҳокамасида ўз тасдиғини топган. Бу ҳолат бир ҳақиқатни яна бир бор кўрсатади: давлат маблағи ажратилган ҳар қандай қурилиш ёки ободонлаштириш лойиҳасида ҳужжатдаги ҳар бир рақам, ҳар бир шартнома ва ҳар бир ҳисоб-китобнинг ортида аниқ бажарилган иш туриши шарт. Суд томонидан мазкур ҳолатлар натижасида давлатга 167 миллион 431 минг 4 сўм миқдорида моддий зарар етказилгани белгиланган. Суд жараёнида судланувчилар томонидан етказилган зарар тўлиқ қоплангани, шунингдек, уларнинг муқаддам судланмагани ва оилавий ҳолати жазо тайинлашда инобатга олинган.
Ҳукмга кўра, Ж.Х.га 2 йил 6 ой муддатга муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш, шунингдек, иш ҳақининг 20 фоизини давлат даромадига ушлаб қолиш шарти билан 1 йил 11 ой ахлоқ тузатиш ишлари жазоси тайинланган. Ш.С. эса 1 йил 10 ой ахлоқ тузатиш ишлари жазосига ҳукм қилинган. Зарарни қоплаш мақсадида тўланган маблағларнинг 142 миллион 191 минг 687 сўми давлат бюджетига ўтказилган. Бу воқеага фақат “давлатга етказилган зарар қопланди” деган нуқтаи назардан қараш етарли эмас. Чунки маҳалла ички йўлларини бетонлаштириш учун ажратилган маблағ муайян ҳудуд аҳолисининг манфаати учун мўлжаллангандир. Унинг ҳар бир сўми одамларнинг қулай ҳаракатланиши, йўлларнинг ободлиги ва яшаш шароитини яхшилашга хизмат қилиши керак.
Ажратилган маблағларнинг асоссиз равишда қимматлаштирилиши, ҳужжатларда ҳақиқатга мос келмайдиган маълумотларнинг акс эттирилиши ёки белгиланган харид тартибларининг четлаб ўтилиши эса нафақат молиявий интизомга, балки жамоат ишончига ҳам путур етказади.
Йўл қурилишида бир куб метр бетоннинг нархидаги фарқ кичик рақамдек кўриниши мумкин. Аммо бундай тафовутлар кўпайган сари миллионлаб сўмлик зарар юзага келиши мумкин. Шу боис давлат маблағларидан фойдаланишда шаффофлик, қонунийлик ва ҳисобдорлик ҳар қандай лойиҳанинг энг муҳим талаби бўлиб қолаверади.
Когондаги ушбу суд иши давлат маблағлари билан ишлайдиган ҳар бир масъул шахс учун жиддий сабоқ бўлиши керак.
Ободонлаштириш, йўл қурилиши, кўкаламзорлаштириш ёки бошқа ижтимоий лойиҳа бўладими — ажратилган маблағнинг ҳар бир сўми халқ манфаати учун сарфланиши шарт. Қоғоздаги ҳисоб-китоб билан ҳақиқий бажарилган иш ўртасида фарқ бўлмаслиги, харид жараёнлари қонун талаблари асосида ўтказилиши ва ҳар бир амал мансабдор шахснинг шахсий масъулияти билан уйғун бўлиши лозим. Зеро, давлат маблағи — кимнингдир шахсий манфаати учун эмас, халқнинг фаровон ҳаёти учун ажратилади. Уни қандай сарфлаш эса шунчаки ҳисоб-китоб эмас — бу халқ олдидаги масъулиятдир. Когондаги мазкур ҳолат эса шу ҳақиқатни яна бир бор ёдга солади: йўл қуриш учун ажратилган маблағни сарфлашда қонундан четга чиқмаслик лозим.
Зариф Комилов, ЎзА мухбири
