Қорақалпоғистондаги барча ўзгаришлар инсон шаъни ва манфаатини улуғлашга қаратилган
Президент Шавкат Мирзиёевнинг яқинда Қорақалпоғистонга қилган ташрифи 2017 йилда бошланган ислоҳотларни сарҳисоб қилиш учун муҳим воқеа бўлди. Янги корхоналар, тиббиёт муассасалари ва ҳудудда амалга оширилаётган таълим дастурлари ҳақидаги хабарларда фуқароларнинг имкониятларини кенгайтиришдек давлат сиёсатининг асосий натижаси ўз аксини топади.
Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг «Адолат» социал-демократик партиясидан сайланган депутати сифатида ҳудудни иқтисодий ривожлантириш ижтимоий муаммоларни ҳал қилиш ва одамларнинг эртанги кунга бўлган ишончини мустаҳкамлаш билан тобора чамбарчас боғланиб бораётганини айниқса муҳим деб ҳисоблайман.
Ўзгаришлар кўламини англаш учун Қорақалпоғистонда 2016 йилгача бўлган вазиятни эсга олиш лозим. Орол денгизи қуришининг оқибатлари ҳаётнинг деярли барча жабҳаларига таъсир кўрсатар эди. Тупроқнинг шўрланиши, чанг-бўронлар ва сув тақчиллиги қишлоқ хўжалиги барқарорлигига путур етказиб, аҳоли саломатлиги учун хавф туғдирарди. Одатий даромад манбаларининг йўқолиши, доимий иш ўринларининг етишмаслиги ва инфратузилмадаги қийинчиликлар миграция босимини кучайтирарди. Она юртдан ташқарида иш қидириш кўплаб оилалар учун мажбурий чорага айланган, узоқ вақт давомидаги айрилиқ эса аёллар, болалар ва кексалар зиммасига оғир юк бўлиб тушарди.
Йиғилиб қолган муаммолар, айниқса, чекка овулларда яққол сезиларди. Сифатли ичимлик сувининг етишмаслиги ва арзон ихтисослаштирилган тиббий ёрдамнинг йўқлиги аҳолининг кундалик харажатларини оширарди. Транспорт тармоқларидан узоқлик маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг имкониятларини чеклаб қўйган эди. Экологик заифлик ва иқтисодий қийинчиликлар бир-бирини кучайтирарди: табиий шароитларнинг ёмонлашуви даромад манбаларини қисқартирса, ресурслар етишмаслиги мослашишни қийинлаштирарди. Бундай вазиятни алоҳида қурилишлар билан енгиб ўтиб бўлмасди. Инфратузилмага сармоя киритиш, бандликни қўллаб-қувватлаш ва инсон ресурсларини ривожлантиришни ўзида мужассам этган изчил сиёсат талаб қилинарди.
2017 йилдан бошлаб Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида мазкур ёндашув Оролбўйи минтақасидаги ўзгаришлар учун белгиловчи омилга айланди. Президентимизнинг ҳудудга бўлган шахсий эътибори мавжуд муаммоларни мунтазам таҳлил қилишда, махсус қўллаб-қувватлаш чора-тадбирларини қабул қилишда ва бутун мамлакат ресурсларини жалб этишда ўз ифодасини топди. Шуниси энг муҳимики, экологик қийинчиликларга тараққиёт йўлидаги енгиб бўлмас тўсиқ сифатида қараш барҳам топди. Оролнинг қуриган тубини ўрмонлаштириш, сувни тежаш, халқаро ҳамкорлик ва янги ишлаб чиқаришларни ташкил этиш минтақада барқарор тараққиётни таъминлаш учун шарт-шароит яратмоқда.
2017 йилда узунлиги 101 километр бўлган ва 25 минг нафар аҳолини ичимлик суви билан таъминлаган «Қўнғирот — Мўйноқ» сув қувурининг қурилиши дастлабки сезиларли натижалардан бири бўлди. Умуман олганда, Қорақалпоғистонда фақатгина дастлабки тўрт йилнинг ўзида 2 943 километр сув таъминоти тармоқлари тортилди. Худди шу даврда ялпи ҳудудий маҳсулотнинг реал ҳажми 37,1 фоизга ўсди. Ушбу кўрсаткичлар асосий маиший муаммоларни ҳал этиш билан бир қаторда иқтисодий имкониятлар ҳам кенгайганидан далолат беради.
2024 йил февраль ойида Амударё орқали автомобиль-темир йўл кўпригининг очилиши муҳим босқич бўлди. Илгари понтон кечувига қарамлик фуқароларнинг ҳаракатланишини ва товарлар ташишни қийинлаштириб келарди. Янги кўприк ва «Шовот — Қораўзак» темир йўл линияси транспорт алоқаларини мустаҳкамлади. Аҳоли учун бундай лойиҳалар хизматларнинг етиб бориши осонлашувини англатса, тадбиркорлар учун логистика харажатларининг қисқаришини билдиради. Ижтимоий манфаат ва иқтисодий самарадорликнинг уйғунлашуви инфратузилмавий ўзгаришларнинг узоқ муддатли натижасини таъминлайди.
Давлатимиз раҳбарининг Қорақалпоғистонга қилган ташрифи бу ўзгаришларнинг аниқ корхоналар ва оилалар даражасида қандай амалга ошаётганини кўрсатди.
Кегейли туманида Президент 300 та иш ўрни яратилган «ADM Agro» корхонаси фаолияти билан танишди. Шўрга чидамли навлар ва томчилаб суғориш технологияси мураккаб иқлим шароитида деҳқончилик имкониятларини кенгайтирмоқда. «Кегейли барака наслли парранда» паррандачилик комплекси 70 нафар маҳаллий аҳолини доимий иш билан таъминлади. Шахсий ишлаб чиқаришни ривожлантириш ҳудуднинг озиқ-овқат хавфсизлигини мустаҳкамлашга ва ташқи бозорларга чиқишга ёрдам беради.
Ижтимоий реестрдаги 50 та оила учун мўлжалланган иссиқхона лойиҳаси муҳим ижтимоий аҳамиятга эга. Унда иштирокчиларга ишлаб чиқариш майдонлари тақдим этилиб, уларни ўқитиш ва етиштирилган маҳсулотни сотиб олиш кўзда тутилган. Бу бир марталик ёрдам беришдан мустақил даромад топиш учун шарт-шароитлар яратишга қаратилган амалий ўтишдир.
«Адолат» социал-демократик партияси фракцияси вакили сифатида мен учун бундай ёндашув инсоннинг меҳнат қилиш, касб эгаллаш ва оиласининг фаровонлигини юксалтириш учун реал имкониятга эга бўлишидек ижтимоий адолатни ифодалайди.
Нукус шаҳрида давлатимиз раҳбари замонавий қурилиш материаллари ишлаб чиқарувчи корхоналарда бўлди. «Nukus Insulation Group»да 150 та иш ўрни яратилган, «Coals KS»да эса 200 нафар маҳаллий аҳоли меҳнат қилмоқда. Маҳаллий хомашёни қайта ишлаш ҳудуднинг ўзида кўпроқ қўшилган қийматни сақлаб қолиш имконини беради.
«Дийкан арна» маҳалласида Президент янги болалар боғчаси, асаларичиликнинг ривожланиши ва мурожаатлар билан ишлашнинг рақамли тизими билан танишди. Шу тариқа, саноатдаги модернизация аҳоли кундалик ҳаётида бевосита ҳис қилаётган қулайликлар билан тўлдирилмоқда.
Соғлиқни сақлаш соҳасидаги ўзгаришлар айниқса аҳамиятлидир. Президент ташриф буюрган Илмий-амалий тиббиёт академияси йилига 3 минг нафар шифокор ва 6 800 нафар ўрта тиббиёт ҳамда фармацевтика ходимларининг малакасини оширишга мўлжалланган. Замонавий симуляция хоналари мураккаб тиббий технологияларни ўзлаштириш учун шароит яратади. Мутахассисларнинг малакасига киритилган сармоя Оролбўйи минтақаси учун улкан қадрга эга, чунки тиббий ёрдам сифати беморнинг яшаш жойи пойтахтдан қанчалик узоқлиги билан эмас, балки унинг эҳтиёжи билан белгиланиши керак.
Нукус шаҳридаги 1-сонли техникумда «Pearson BTEC» дастурининг жорий этилиши ёшларнинг имкониятларини кенгайтирмоқда. Таълимнинг иш берувчилар талаблари билан уйғунлиги ўқишни кафолатланган бандликка айлантиришга ёрдам беради. Янгланган «Тўрон» стадиони, ёш спортчилар учун яратилган шароитлар ва обод кўчалар бу манзарани тўлдиради. Ҳудуднинг ривожланиши инсон учун касбий баркамоллик, спорт билан шуғулланиш ва қулай шаҳар муҳити мавжуд бўлгандагина тўлақонли ва амалий мазмун касб этади.
Сентябрь ойидаги ташриф келгуси ишлар босқичини ҳам белгилаб берди. Қиймати 592 миллион долларлик 11 та лойиҳа ишга туширилди, 7 миллиард долларлик яна 47 та лойиҳа бўйича ишлар давом эттирилмоқда. 8 мингта юқори даромадли иш ўрнини яратиш, оилавий тадбиркорликни кредитлаш ставкасини 12 фоизгача тушириш ва чекка туманлардаги шифокорларни қўллаб-қувватлашни кенгайтириш каби муҳим мақсадлар белгиланди. Депутатлар учун давлатимиз раҳбари топшириқларининг ижросини назорат қилиш, аҳоли учун янги имкониятларнинг очиқлигини кузатиб бориш энг муҳим вазифа бўлиб қолади.
Ишончим комилки, Президентнинг келиши бутун Қорақалпоғистон учун илҳомлантирувчи воқеа бўлди. Экологик ва ижтимоий муаммолар ҳали тинимсиз меҳнатни талаб қилади, бироқ эришилган натижалар ишонч учун асос яратади.
Ушбу ишончни аниқ амалий ишлар билан қўллаб-қувватлаш, фуқаролар манфаатларини ҳимоя қилиш ва ислоҳотларнинг ҳар бир овулгача кириб боришига эришишни ўзимнинг депутатлик бурчим деб биламан. Айнан муносиб яшаш, фарзандларни тарбиялаш ва келажакни она юрт билан боғлаш имконияти олиб борилаётган сиёсатнинг ҳақиқий муваффақиятини белгилаб беради.
Н. Рашидова,
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депуhttps://uza.uz/posts/911322
Қорақалпоғистондаги барча ўзгаришлар инсон шаъни ва манфаатини улуғлашга қаратилган
Президент Шавкат Мирзиёевнинг яқинда Қорақалпоғистонга қилган ташрифи 2017 йилда бошланган ислоҳотларни сарҳисоб қилиш учун муҳим воқеа бўлди. Янги корхоналар, тиббиёт муассасалари ва ҳудудда амалга оширилаётган таълим дастурлари ҳақидаги хабарларда фуқароларнинг имкониятларини кенгайтиришдек давлат сиёсатининг асосий натижаси ўз аксини топади.
Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг «Адолат» социал-демократик партиясидан сайланган депутати сифатида ҳудудни иқтисодий ривожлантириш ижтимоий муаммоларни ҳал қилиш ва одамларнинг эртанги кунга бўлган ишончини мустаҳкамлаш билан тобора чамбарчас боғланиб бораётганини айниқса муҳим деб ҳисоблайман.
Ўзгаришлар кўламини англаш учун Қорақалпоғистонда 2016 йилгача бўлган вазиятни эсга олиш лозим. Орол денгизи қуришининг оқибатлари ҳаётнинг деярли барча жабҳаларига таъсир кўрсатар эди. Тупроқнинг шўрланиши, чанг-бўронлар ва сув тақчиллиги қишлоқ хўжалиги барқарорлигига путур етказиб, аҳоли саломатлиги учун хавф туғдирарди. Одатий даромад манбаларининг йўқолиши, доимий иш ўринларининг етишмаслиги ва инфратузилмадаги қийинчиликлар миграция босимини кучайтирарди. Она юртдан ташқарида иш қидириш кўплаб оилалар учун мажбурий чорага айланган, узоқ вақт давомидаги айрилиқ эса аёллар, болалар ва кексалар зиммасига оғир юк бўлиб тушарди.
Йиғилиб қолган муаммолар, айниқса, чекка овулларда яққол сезиларди. Сифатли ичимлик сувининг етишмаслиги ва арзон ихтисослаштирилган тиббий ёрдамнинг йўқлиги аҳолининг кундалик харажатларини оширарди. Транспорт тармоқларидан узоқлик маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг имкониятларини чеклаб қўйган эди. Экологик заифлик ва иқтисодий қийинчиликлар бир-бирини кучайтирарди: табиий шароитларнинг ёмонлашуви даромад манбаларини қисқартирса, ресурслар етишмаслиги мослашишни қийинлаштирарди. Бундай вазиятни алоҳида қурилишлар билан енгиб ўтиб бўлмасди. Инфратузилмага сармоя киритиш, бандликни қўллаб-қувватлаш ва инсон ресурсларини ривожлантиришни ўзида мужассам этган изчил сиёсат талаб қилинарди.
2017 йилдан бошлаб Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида мазкур ёндашув Оролбўйи минтақасидаги ўзгаришлар учун белгиловчи омилга айланди. Президентимизнинг ҳудудга бўлган шахсий эътибори мавжуд муаммоларни мунтазам таҳлил қилишда, махсус қўллаб-қувватлаш чора-тадбирларини қабул қилишда ва бутун мамлакат ресурсларини жалб этишда ўз ифодасини топди. Шуниси энг муҳимики, экологик қийинчиликларга тараққиёт йўлидаги енгиб бўлмас тўсиқ сифатида қараш барҳам топди. Оролнинг қуриган тубини ўрмонлаштириш, сувни тежаш, халқаро ҳамкорлик ва янги ишлаб чиқаришларни ташкил этиш минтақада барқарор тараққиётни таъминлаш учун шарт-шароит яратмоқда.
2017 йилда узунлиги 101 километр бўлган ва 25 минг нафар аҳолини ичимлик суви билан таъминлаган «Қўнғирот — Мўйноқ» сув қувурининг қурилиши дастлабки сезиларли натижалардан бири бўлди. Умуман олганда, Қорақалпоғистонда фақатгина дастлабки тўрт йилнинг ўзида 2 943 километр сув таъминоти тармоқлари тортилди. Худди шу даврда ялпи ҳудудий маҳсулотнинг реал ҳажми 37,1 фоизга ўсди. Ушбу кўрсаткичлар асосий маиший муаммоларни ҳал этиш билан бир қаторда иқтисодий имкониятлар ҳам кенгайганидан далолат беради.
2024 йил февраль ойида Амударё орқали автомобиль-темир йўл кўпригининг очилиши муҳим босқич бўлди. Илгари понтон кечувига қарамлик фуқароларнинг ҳаракатланишини ва товарлар ташишни қийинлаштириб келарди. Янги кўприк ва «Шовот — Қораўзак» темир йўл линияси транспорт алоқаларини мустаҳкамлади. Аҳоли учун бундай лойиҳалар хизматларнинг етиб бориши осонлашувини англатса, тадбиркорлар учун логистика харажатларининг қисқаришини билдиради. Ижтимоий манфаат ва иқтисодий самарадорликнинг уйғунлашуви инфратузилмавий ўзгаришларнинг узоқ муддатли натижасини таъминлайди.
Давлатимиз раҳбарининг Қорақалпоғистонга қилган ташрифи бу ўзгаришларнинг аниқ корхоналар ва оилалар даражасида қандай амалга ошаётганини кўрсатди.
Кегейли туманида Президент 300 та иш ўрни яратилган «ADM Agro» корхонаси фаолияти билан танишди. Шўрга чидамли навлар ва томчилаб суғориш технологияси мураккаб иқлим шароитида деҳқончилик имкониятларини кенгайтирмоқда. «Кегейли барака наслли парранда» паррандачилик комплекси 70 нафар маҳаллий аҳолини доимий иш билан таъминлади. Шахсий ишлаб чиқаришни ривожлантириш ҳудуднинг озиқ-овқат хавфсизлигини мустаҳкамлашга ва ташқи бозорларга чиқишга ёрдам беради.
Ижтимоий реестрдаги 50 та оила учун мўлжалланган иссиқхона лойиҳаси муҳим ижтимоий аҳамиятга эга. Унда иштирокчиларга ишлаб чиқариш майдонлари тақдим этилиб, уларни ўқитиш ва етиштирилган маҳсулотни сотиб олиш кўзда тутилган. Бу бир марталик ёрдам беришдан мустақил даромад топиш учун шарт-шароитлар яратишга қаратилган амалий ўтишдир.
«Адолат» социал-демократик партияси фракцияси вакили сифатида мен учун бундай ёндашув инсоннинг меҳнат қилиш, касб эгаллаш ва оиласининг фаровонлигини юксалтириш учун реал имкониятга эга бўлишидек ижтимоий адолатни ифодалайди.
Нукус шаҳрида давлатимиз раҳбари замонавий қурилиш материаллари ишлаб чиқарувчи корхоналарда бўлди. «Nukus Insulation Group»да 150 та иш ўрни яратилган, «Coals KS»да эса 200 нафар маҳаллий аҳоли меҳнат қилмоқда. Маҳаллий хомашёни қайта ишлаш ҳудуднинг ўзида кўпроқ қўшилган қийматни сақлаб қолиш имконини беради.
«Дийкан арна» маҳалласида Президент янги болалар боғчаси, асаларичиликнинг ривожланиши ва мурожаатлар билан ишлашнинг рақамли тизими билан танишди. Шу тариқа, саноатдаги модернизация аҳоли кундалик ҳаётида бевосита ҳис қилаётган қулайликлар билан тўлдирилмоқда.
Соғлиқни сақлаш соҳасидаги ўзгаришлар айниқса аҳамиятлидир. Президент ташриф буюрган Илмий-амалий тиббиёт академияси йилига 3 минг нафар шифокор ва 6 800 нафар ўрта тиббиёт ҳамда фармацевтика ходимларининг малакасини оширишга мўлжалланган. Замонавий симуляция хоналари мураккаб тиббий технологияларни ўзлаштириш учун шароит яратади. Мутахассисларнинг малакасига киритилган сармоя Оролбўйи минтақаси учун улкан қадрга эга, чунки тиббий ёрдам сифати беморнинг яшаш жойи пойтахтдан қанчалик узоқлиги билан эмас, балки унинг эҳтиёжи билан белгиланиши керак.
Нукус шаҳридаги 1-сонли техникумда «Pearson BTEC» дастурининг жорий этилиши ёшларнинг имкониятларини кенгайтирмоқда. Таълимнинг иш берувчилар талаблари билан уйғунлиги ўқишни кафолатланган бандликка айлантиришга ёрдам беради. Янгланган «Тўрон» стадиони, ёш спортчилар учун яратилган шароитлар ва обод кўчалар бу манзарани тўлдиради. Ҳудуднинг ривожланиши инсон учун касбий баркамоллик, спорт билан шуғулланиш ва қулай шаҳар муҳити мавжуд бўлгандагина тўлақонли ва амалий мазмун касб этади.
Сентябрь ойидаги ташриф келгуси ишлар босқичини ҳам белгилаб берди. Қиймати 592 миллион долларлик 11 та лойиҳа ишга туширилди, 7 миллиард долларлик яна 47 та лойиҳа бўйича ишлар давом эттирилмоқда. 8 мингта юқори даромадли иш ўрнини яратиш, оилавий тадбиркорликни кредитлаш ставкасини 12 фоизгача тушириш ва чекка туманлардаги шифокорларни қўллаб-қувватлашни кенгайтириш каби муҳим мақсадлар белгиланди. Депутатлар учун давлатимиз раҳбари топшириқларининг ижросини назорат қилиш, аҳоли учун янги имкониятларнинг очиқлигини кузатиб бориш энг муҳим вазифа бўлиб қолади.
Ишончим комилки, Президентнинг келиши бутун Қорақалпоғистон учун илҳомлантирувчи воқеа бўлди. Экологик ва ижтимоий муаммолар ҳали тинимсиз меҳнатни талаб қилади, бироқ эришилган натижалар ишонч учун асос яратади.
Ушбу ишончни аниқ амалий ишлар билан қўллаб-қувватлаш, фуқаролар манфаатларини ҳимоя қилиш ва ислоҳотларнинг ҳар бир овулгача кириб боришига эришишни ўзимнинг депутатлик бурчим деб биламан. Айнан муносиб яшаш, фарзандларни тарбиялаш ва келажакни она юрт билан боғлаш имконияти олиб борилаётган сиёсатнинг ҳақиқий муваффақиятини белгилаб беради.
Н. Рашидова,
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати
ЎзА
